Trump nói Mỹ sẽ dừng viện trợ quân sự cho Israel cuối năm 2026, vẫn bán vũ khí

Ngày 3/11/2026, trong cuộc phỏng vấn trên chương trình Fox & Friends, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ chấm dứt khoản viện trợ thường niên khoảng 4 tỷ USD cho Israel vào cuối năm 2026. Ông cho biết Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã đề xuất việc ngừng viện trợ và khẳng định Israel vẫn có thể mua vũ khí Mỹ. Tuy nhiên, thỏa thuận viện trợ hiện hành kéo dài đến năm tài khóa 2028, trong khi lộ trình thực hiện quyết định mới và sự xác nhận chính thức từ phía Israel vẫn chưa được công bố. 

Ngày 3/11/2026, đúng ngày cử tri Mỹ tham gia cuộc bầu cử giữa kỳ, Tổng thống Donald Trump bất ngờ thông báo trên chương trình Fox & Friends của Fox News rằng Washington sẽ chấm dứt khoản viện trợ thường niên trị giá khoảng 4 tỷ USD dành cho Israel vào cuối năm 2026. Ông giải thích Israel hiện là một quốc gia phát triển thịnh vượng, không còn cần khoản hỗ trợ này và có đủ khả năng tự mua vũ khí. Tuyên bố đánh dấu một thay đổi lớn trong định hướng hỗ trợ quân sự mà chính quyền Mỹ dành cho đồng minh Trung Đông. Tuy nhiên, bài báo trình bày đây là tuyên bố của tổng thống, chưa phải bằng chứng cho thấy khoản viện trợ đã thực sự chấm dứt.

Theo lời ông Trump, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu chính là người đề xuất ý tưởng không tiếp tục nhận viện trợ Mỹ. Hai nhà lãnh đạo được cho là đã thảo luận vấn đề này trong vài năm trước khi đi đến sự đồng thuận. Ông Trump nhấn mạnh Israel vẫn là đồng minh quan trọng hàng đầu của Washington và quyết định chấm dứt viện trợ không đồng nghĩa với việc Mỹ từ bỏ quan hệ hợp tác chiến lược với nước này. Khi được yêu cầu giải thích khoản 4 tỷ USD bao gồm những gì, ông mô tả đó là giá trị kết hợp giữa trang thiết bị quân sự, tiền và những hình thức hỗ trợ khác.

Tổng thống Trump thừa nhận yếu tố chính trị trong việc công bố quyết định vào ngày bầu cử. Ông đặc biệt nhắc đến cuộc đua vào Thượng viện tại Michigan giữa ứng cử viên Dân Chủ Abdul El-Sayed và ứng cử viên Cộng Hòa Mike Rogers. Theo ông, những chính trị gia phản đối viện trợ cho Israel đang sử dụng khoản hỗ trợ này để công kích Đảng Cộng Hòa. Việc chấm dứt viện trợ, theo lập luận của Trump, sẽ loại bỏ một vấn đề mà phe đối lập thường khai thác nhằm chỉ trích chính sách đối ngoại và chi tiêu ngân sách của chính quyền ông. Đây là cách giải thích động cơ của chính tổng thống, không phải kết luận độc lập về tác động bầu cử.

Fox News lưu ý rằng thỏa thuận hỗ trợ an ninh Mỹ–Israel hiện hành quy định Washington cung cấp khoảng 3,8 tỷ USD mỗi năm cho Israel đến năm tài khóa 2028. Trước đó, Thủ tướng Netanyahu từng công khai chủ trương giảm dần sự phụ thuộc của Israel vào viện trợ quân sự Mỹ. Bài báo dẫn lại phát biểu của ông trong một cuộc phỏng vấn truyền hình Israel hồi tháng 10, khi ông cảnh báo rằng quốc gia này không thể mặc nhiên kỳ vọng tiếp tục nhận những khoản viện trợ hàng chục tỷ USD như trước. Tuy nhiên, thời hạn và điều khoản thực hiện việc chấm dứt sớm thỏa thuận chưa được công bố. Fox News cũng nhắc đến việc Quốc hội Mỹ đã thông qua luật cho phép cấp khoản hỗ trợ vào năm 2020, nhưng ngân khoản vẫn phải được hai viện phê chuẩn hằng năm.

Một điểm quan trọng trong tuyên bố của Trump là Israel vẫn được phép mua vũ khí do Mỹ sản xuất sau khi khoản viện trợ kết thúc. Khi được hỏi trực tiếp, ông xác nhận Israel có thể tiếp tục mua những loại vũ khí mà nước này cần. Tổng thống đồng thời liên hệ quyết định với mục tiêu giảm chi tiêu chính phủ, cân bằng ngân sách liên bang và những cam kết trong chiến dịch tranh cử năm 2024 về hạn chế viện trợ nước ngoài. Ông cũng chỉ trích chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, cho rằng việc giảm lãi suất sẽ hỗ trợ mục tiêu cân bằng ngân sách.

Truyền thông phương Tây không đưa ra văn bản thỏa thuận mới giữa Washington và Jerusalem, lịch trình giải ngân điều chỉnh hoặc xác nhận chính thức từ chính phủ Israel rằng toàn bộ khoản viện trợ sẽ ngừng vào ngày 31/12/2026. Do đó, thông tin được xác nhận trực tiếp là Trump đã công bố ý định chấm dứt viện trợ, còn việc chấm dứt sớm thỏa thuận hiện hành vẫn cần được làm rõ.