Trung–Nhật đối đầu: Tokyo từ chối rút lại phát ngôn liên quan đến Đài Loan

Thứ Ba (18/11), quan chức Nhật Bản và quan chức Trung Quốc đã gặp nhau tại Bắc Kinh để cố gắng giảm căng thẳng trong tranh chấp ngoại giao ngày càng leo thang, nhưng không đạt được tiến triển. Phía Nhật từ chối yêu cầu của phía Trung Quốc, tái khẳng định sẽ không rút lại phát ngôn “Đài Loan có biến” của Thủ tướng Takaichi Sanae, trong khi phía Trung Quốc cho biết cuộc họp nghiêm túc và họ không hài lòng với kết quả.

Tờ Nikkei bình luận rằng việc cuộc gặp không đạt được tiến triển thực chất cho thấy hai bên có thể sẽ đối đầu kéo dài.

Các quan chức tham gia cuộc gặp hôm thứ Ba là: Ông Lưu Kính Tùng, Vụ trưởng Vụ châu Á – Bộ Ngoại giao Trung Quốc, và ông Kanai Masaaki, Cục trưởng Cục Châu Á – Châu Đại Dương của Bộ Ngoại giao Nhật Bản.

Không khí cuộc họp nghiêm trọng – Nhật Bản từ chối yêu cầu của phía Trung Quốc

Theo hãng Kyodo, các nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Nhật cho biết Tokyo đã từ chối yêu cầu của Bắc Kinh về việc rút lại phát ngôn của bà Takaichi.

Theo Nikkei, Bộ Ngoại giao Nhật nói rằng Lưu Kính Tùng yêu cầu phía Nhật rút lại phát ngôn của bà Takaichi, còn ông Kanai Masaaki tái khẳng định lập trường phía Nhật, tức là không có lý do gì để làm như vậy. Trong cuộc họp, ông Kanai cũng một lần nữa mạnh mẽ phản đối phát ngôn không phù hợp của Tổng lãnh sự Trung Quốc tại Osaka Xue Jian, gọi đó là “vô cùng không thích đáng”, đồng thời thúc giục Bắc Kinh nhanh chóng có biện pháp xử lý phù hợp.

Trước đó, ông Tiết Kiếm đã đưa ra lời đe dọa “chém đầu” liên quan đến phát biểu của Takaichi, khiến dư luận Nhật Bản phẫn nộ.

Sau cuộc họp, khi được truyền thông hỏi liệu có hài lòng với cuộc gặp hay không, ông Lưu Kính Tùng nói thẳng: “Đương nhiên là không hài lòng!” Khi bị hỏi về không khí cuộc họp, ông trả lời: “Nghiêm túc.”

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning trong họp báo thường kỳ ngày thứ Ba xác nhận Trung Quốc đã thúc giục Nhật thu hồi phát biểu của Takaichi.

Trong khi đó, Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản, ông Kihara Minoru, cùng ngày phát tín hiệu rằng Tokyo không có ý định rút lại phát ngôn. Ông nói phát biểu đó “không làm thay đổi lập trường vốn có của chính phủ”, đồng thời nhấn mạnh Nhật Bản hy vọng vấn đề Đài Loan sẽ được giải quyết hòa bình thông qua đối thoại.

Trung Quốc đe dọa – Nhật Bản đáp trả

Tranh chấp bắt đầu khi ngày 7/11, bà Takaichi trong phiên chất vấn Quốc hội cho rằng nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, điều đó có thể đe dọa sự sống còn của Nhật Bản, và Nhật có thể phải thực thi quyền phòng vệ tập thể. Trung Quốc lập tức trả đũa phát biểu này.

Tranh chấp hiện đã ảnh hưởng tới giao lưu nhân sự, du lịch, giáo dục và giải trí giữa hai nước.

Trung Quốc đã ban hành cảnh báo du lịch, kêu gọi người dân “tạm thời tránh đến Nhật Bản” do nguy cơ cao. Trong cuộc họp hôm thứ Ba, ông Kanai Masaaki phản đối động thái này, nói rằng tình hình an ninh công cộng của Nhật “không hề xấu đi”, đồng thời kêu gọi Trung Quốc đảm bảo an toàn cho công dân Nhật tại Trung Quốc.

Theo dữ liệu chính thức, du khách Trung Quốc là nguồn khách lớn nhất đến Nhật, chiếm gần 1/4. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, hơn 10 hãng hàng không Trung Quốc – bao gồm Air China, China Eastern Airlines và China Southern Airlines – đã cung cấp hoàn tiền cho hành khách bay đến Nhật, thời hạn đến 31/12; còn Sichuan Airlines đã tạm dừng tuyến bay Thành Đô – Sapporo ít nhất đến tháng 3 năm sau.

Ngoài ra, các nhà phát hành phim Trung Quốc đã tạm ngừng phát hành ít nhất hai bộ phim Nhật Bản, gồm “Shin cậu bé bút chì” và “Cells at Work!”. CCTV cho biết động thái này là “quyết định thận trọng dựa trên đánh giá cảm xúc của khán giả trong nước”.

Theo Reuters, Bộ trưởng phụ trách An ninh kinh tế Nhật Bản Onoda Kimi ngày thứ Ba (18/11) nói: “Nếu chúng ta quá phụ thuộc vào một quốc gia mỗi khi không hài lòng lại dùng tới ép buộc kinh tế, thì điều này không chỉ gây nguy cơ cho chuỗi cung ứng mà còn cho cả ngành du lịch.”

Bà nói thêm: “Chúng ta cần nhận thức được rằng phụ thuộc kinh tế vào một quốc gia mang nhiều rủi ro như vậy là rất nguy hiểm”.