Trung Quốc bất ngờ hoãn ‘Hằng Nga 7’, cuộc đua chinh phục cực Nam Mặt Trăng nóng lên

‘Hằng Nga 7’ không chỉ “thám hiểm Mặt Trăng” mà còn trực tiếp tìm kiếm băng nước

Hằng Nga 7 là một trong những sứ mệnh thăm dò Mặt Trăng có cấu trúc phức tạp nhất của Trung Quốc cho đến nay.

Theo Space.com, hệ thống tàu thăm dò này gồm tàu quỹ đạo, tàu đổ bộ, xe tự hành Mặt Trăng và tàu nhảy (hopper). Theo kế hoạch ban đầu, Hằng Nga 7 sẽ được tên lửa Trường Chinh 5 Y14 đưa lên Mặt Trăng, tập trung khảo sát các khu vực thường xuyên chìm trong bóng tối tại cực Nam Mặt Trăng.

Đáng chú ý nhất là tàu nhảy. Theo thiết kế nhiệm vụ, thiết bị này có thể xuất phát từ khu vực gần tàu đổ bộ, thực hiện những cú nhảy quãng ngắn để tiếp cận các miệng hố mà xe tự hành thông thường khó tiếp cận, đồng thời tiến hành khảo sát tại chỗ nhằm xác định sự tồn tại của băng nước.

Đây cũng là điểm khác biệt quan trọng giữa Hằng Nga 7 và nhiều sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng trước đây.

Các nhà khoa học trước đó đã thu thập được nhiều bằng chứng về sự tồn tại của băng nước tại các vùng cực Mặt Trăng thông qua radar, quang phổ và các thiết bị viễn thám khác trên tàu quỹ đạo. Tuy nhiên, họ vẫn chưa có câu trả lời trực tiếp về việc lượng băng nước này tồn tại dưới dạng nào, trữ lượng bao nhiêu và liệu có thể khai thác một cách kinh tế hay không.

James Head, giáo sư danh dự tại Đại học Brown, từng tham gia chương trình Apollo của NASA, nói với CNN rằng hiện vẫn chưa thể xác định liệu băng nước ở cực Nam Mặt Trăng có đủ dồi dào để phục vụ việc khai thác tài nguyên thực tế hay không. Nếu Hằng Nga 7 được triển khai thành công, sứ mệnh này có thể mang lại những bước tiến quan trọng trong việc giải đáp câu hỏi trên.

Nhà địa chất học Mặt Trăng Yuqi Qian của Đại học Hong Kong nói với CNN rằng Hằng Nga 7 cho thấy chương trình Mặt Trăng của Trung Quốc đang dần chuyển từ “thăm dò khoa học” sang giai đoạn “khai thác tài nguyên”.

Sự chuyển hướng này không chỉ là mục tiêu của Trung Quốc.

Mỹ cũng đang phát triển nhiều sứ mệnh thăm dò hướng tới cực Nam Mặt Trăng. Năm 2025, Công ty Intuitive Machines có trụ sở tại Texas từng đưa một thiết bị khoan chuyên tìm kiếm nước tới khu vực cực Nam Mặt Trăng. Tuy nhiên, tàu đổ bộ bị nghiêng sau khi hạ cánh trên địa hình phức tạp và không thể hoàn thành nhiệm vụ khảo sát theo kế hoạch.

Vì sao một khối băng khiến Mỹ và Trung Quốc cùng nhắm tới?

Cực Nam Mặt Trăng những năm gần đây trở thành khu vực tập trung nhiều hoạt động thám hiểm quốc tế, nguyên nhân cốt lõi nằm ở nước.

Một số hố sâu tại các vùng cực Mặt Trăng không bao giờ nhận được ánh sáng Mặt Trời và có nhiệt độ cực thấp. Các nhà khoa học cho rằng những “khu vực vĩnh viễn chìm trong bóng tối” này có thể lưu giữ một lượng lớn băng nước đã đóng băng hàng tỷ năm.

Nếu có thể khai thác trong tương lai, lượng băng này không chỉ có thể được chuyển thành nước uống mà còn có thể điện phân thành oxy và hydro. Oxy có thể phục vụ duy trì sự sống, trong khi hydro và oxy có thể tiếp tục được sử dụng để sản xuất nhiên liệu đẩy cho tên lửa.

Điều đó có nghĩa là nếu các căn cứ Mặt Trăng trong tương lai có thể sử dụng tài nguyên tại chỗ, con người sẽ không cần vận chuyển toàn bộ nước uống, oxy, thậm chí nhiên liệu từ Trái Đất lên. Chi phí duy trì con người lâu dài trên Mặt Trăng và thậm chí thực hiện các chuyến bay tới sao Hỏa có thể giảm đáng kể.

Vì vậy, cực Nam Mặt Trăng đang dần chuyển từ một mục tiêu khoa học đơn thuần thành khu vực tài nguyên không gian có ý nghĩa chiến lược.

Sau Hằng Nga 7, Trung Quốc có kế hoạch tiếp tục triển khai sứ mệnh Hằng Nga 8 và tích lũy công nghệ cho việc xây dựng Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế. Trong khi đó, Mỹ cũng có nhiều sứ mệnh thương mại và được NASA hỗ trợ hướng tới cùng khu vực.

Công ty Astrobotic có trụ sở tại Pittsburgh dự kiến sớm nhất vào cuối năm 2026 sẽ phóng tàu đổ bộ Griffin. Công ty Blue Origin do Jeff Bezos sáng lập cũng có kế hoạch đưa tàu đổ bộ robot lên Mặt Trăng trong khoảng một năm tới. Một trong các sứ mệnh này có thể mang theo xe tự hành VIPER do NASA phát triển trước đây, nhằm tìm kiếm băng nước trên Mặt Trăng.

Nhìn từ góc độ này, việc Hằng Nga 7 bất ngờ trì hoãn không chỉ ảnh hưởng đến lịch trình của một sứ mệnh thám hiểm Mặt Trăng của Trung Quốc. Nó cũng có thể tạm thời thu hẹp khoảng cách về thời gian giữa Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua khảo sát tài nguyên nước tại cực Nam Mặt Trăng.

Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh này cuối cùng không chỉ là cuộc đua xem “ai đến trước”.

Điều thực sự quyết định giá trị của cực Nam Mặt Trăng trong tương lai là ai có thể trả lời trước những câu hỏi thực tế hơn: Có bao nhiêu nước ở đó? Có thể khai thác nguồn nước này hay không? Và liệu con người có thể dựa vào tài nguyên của chính Mặt Trăng để xây dựng một sự hiện diện lâu dài hay không?