Trung Quốc đang tăng cường sản xuất tàu ngầm hạt nhân – Tình báo Mỹ

Theo bản chứng nhận do Chuẩn đô đốc Hoa Kỳ Mike Brookes chuẩn bị để trình bày trước một ủy ban Quốc hội Mỹ vào ngày 2/3, Trung Quốc đã “tăng cường đáng kể” việc sản xuất tàu ngầm trong nước và đang chuyển hướng sang “chế tạo tàu ngầm chạy hoàn toàn bằng năng lượng hạt nhân”. Chuẩn đô đốc Brookes hiện là giám đốc Văn phòng Tình báo Hải quân Hoa Kỳ.

Vào ngày 2/3, Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Mỹ – Trung của Quốc hội Mỹ sẽ tổ chức các phiên điều trần về năng lực hàng hải ngày càng tăng của Trung Quốc. Chủ tịch ủy ban Randall Schriver cảnh báo rằng động thái này của Bắc Kinh đang thách thức trật tự toàn cầu cả trên biển và dưới biển.

Ông Schriver cảnh báo: “Trung Quốc đang phát triển một hạm đội tàu ngầm ngày càng hiện đại, các phương tiện dưới nước không người lái, các cảm biến đáy biển và các chương trình lập bản đồ hải dương học tinh vi”.

Trong phần mở bản chứng nhận, Chuẩn đô đốc Brookes lưu ý, Trung Quốc hiện đang vận hành hơn 60 tàu ngầm, một trong những hạm đội tàu ngầm lớn nhất thế giới. Trong số 60 tàu ngầm này, có 6 tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân, ít nhất 2 tàu ngầm mang tên lửa được dẫn hướng chạy bằng năng lượng hạt nhân, và 6 tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân. Ngoài ra còn có hơn 50 tàu ngầm chạy bằng động cơ diesel – điện.

Theo bản chứng nhận của vị chuẩn đô đốc Mỹ, Trung Quốc đã đầu tư lớn vào 3 xưởng đóng tàu bắt đầu từ năm 2010. Các khoản đầu tư này cho phép Bắc Kinh đẩy nhanh đáng kể việc sản xuất tàu ngầm.

Ông giải thích chi tiết: “Những mở rộng [sản xuất] này bao gồm việc xây dựng các cơ sở rộng lớn giúp tăng gấp 3 lần công suất của xưởng đóng tàu, cho phép tốc độ sản xuất cao hơn đối với tàu ngầm thông thường, trong khi cơ sở hạ tầng được nâng cấp hiện giờ đáp ứng việc chế tạo các tàu ngầm tiên tiến có đường kính lớn hơn tại cả 3 cơ sở này.”

Chuẩn đô đốc Brookes cho rằng việc Bắc Kinh chuyển hướng sang chế tạo tàu ngầm hạt nhân là một bước đi quan trọng mang tính chiến lược. Ông lưu ý, Trung Quốc đang phát triển tàu ngầm hạt nhân công suất thấp với khả năng hoạt động bền bỉ hơn so với tàu ngầm thông thường. Các tàu ngầm này có thể được sử dụng để tăng cường sự hiện diện và tuần tra của Hải quân Trung Quốc trong khu vực một cách tiết kiệm hơn.

Chuẩn đô đốc Brookes cảnh báo, các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo của Trung Quốc có thể nhắm mục tiêu vào Hoa Kỳ “từ bên trong chuỗi đảo đầu tiên”, bởi vì năng lực tấn công tầm xa chính xác của Hải quân Trung Quốc đã được tăng cường trong những năm gần đây.

Ông đã mô tả chi tiết một vài mô hình tàu ngầm của Bắc Kinh, bao gồm hai mô hình dự kiến sẽ được đưa vào sản xuất vào cuối những năm 2020 và suốt những năm 2030.

Bản chứng nhận cho biết: “Những tàu ngầm này sẽ tích hợp những tiến bộ quan trọng trong thiết kế lò phản ứng hạt nhân, hiệu suất cảm biến, tích hợp vũ khí, và công nghệ giảm tiếng ồn. Tàu ngầm Type 096 SSBN được trang bị tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm JL-4 có thể nhắm mục tiêu vào các khu vực rộng lớn của Hoa Kỳ từ các vùng biển được bảo vệ, về cơ bản [điều này sẽ] tăng cường khả năng răn đe chiến lược [của Trung Quốc]”.

Trung Quốc cũng đã dành hơn 20 năm đầu tư vào các phương tiện di chuyển dưới nước không người lái. Chuẩn đô đốc Brookes lưu ý, Bắc Kinh đang theo đuổi phát triển các tàu lớn không người lái để “đối phó/rà phá thủy lôi tầm xa”.

Ông cho biết thêm, Bắc Kinh cũng đang phát triển các hệ thống, cảm biến, vũ khí, và các phương tiện tự hành dưới biển được tích hợp với nhau, đồng thời xây dựng “các mạng lưới giám sát dưới biển gồm nhiều lớp”.

Chuẩn đô đốc Brookes ước tính rằng hạm đội tàu ngầm của Trung Quốc sẽ tăng lên 70 chiếc vào năm 2027 và 80 chiếc vào năm 2035, trong đó một nửa là tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Ngoài việc xem xét các phát triển quân sự và lưỡng dụng quân – dân của Trung Quốc, Ủy ban của Quốc hội Mỹ còn xem xét các nỗ lực của Bắc Kinh trong việc giành những lợi thế dưới biển về mặt kinh tế và chiến lược.

Chuẩn đô đốc Brookes tiết lộ, Trung Quốc hiện nắm giữ nhiều hợp đồng thăm dò đáy biển nhất với Cơ quan Đáy biển Quốc tế (ISA). Điều này cho phép Bắc Kinh khai thác các khoáng sản quan trọng. Ông cảnh báo rằng Trung Quốc hiện đã thống trị chuỗi cung ứng khai thác khoáng sản quan trọng trên đất liền; việc mở rộng khai thác sang đáy biển chỉ làm tăng thêm sự phụ thuộc của nhiều quốc gia vào Trung Quốc.

Ông Brookes lưu ý rằng Trung Quốc là thành viên hội đồng ISA, đóng góp tài chính lớn cho ISA, và thường xuyên tổ chức các sự kiện của ISA, điều này cho phép Bắc Kinh “có ảnh hưởng đáng kể đến việc xây dựng các quy định về khai thác đáy biển quốc tế” cũng như quá trình ra quyết định của ISA. Bắc Kinh cũng đang ký kết các thỏa thuận với các quốc đảo ở Thái Bình Dương để khai thác tài nguyên trong vùng kinh tế đặc quyền của các quốc đảo này. Đây là tiếp cận nhằm “né tránh các khuôn khổ pháp lý quốc tế trong khi thúc đẩy các mục tiêu của Sáng kiến Vành đai và Con đường”. 

Ông Brookes chỉ ra, các công ty Trung Quốc đang phát triển công nghệ để tăng cường khai thác dưới biển, bao gồm cả kế hoạch thử nghiệm “khả năng cơ động của phương tiện thu gom ở độ sâu 4.000 mét – độ sâu cần thiết cho các hoạt động khai thác thương mại ở hầu hết các khu vực mục tiêu”.

Ông dự đoán rằng đến năm 2024, sức mạnh hải quân của chính quyền cộng sản Trung Quốc “có thể thách thức một cách đáng tin cậy sự thống trị hàng hải của Hoa Kỳ trong khu vực, làm phức tạp thêm khả năng ứng phó khủng hoảng, triển khai sức mạnh và khả năng phòng thủ của các đồng minh [của Hoa Kỳ trong khu vực]”.

Chuẩn đô đốc Brookes khuyến nghị Hoa Kỳ nên duy trì lợi thế dưới đáy biển bằng cách tăng cường đầu tư, đổi mới, và tập trung chiến lược.

Hồi năm 2025, Nhà Trắng đã cung cấp thông tin chi tiết về thỏa thuận mà Hoa Kỳ và Hàn Quốc đã đạt được tại các cuộc gặp thượng đỉnh vào tháng Tám và tháng Mười năm đó. Đây là thỏa thuận hợp tác giữa hai nước trong việc chế tạo các tàu thương mại và tàu hải quân, bao gồm cả tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Trong một bản cung cấp thông tin hôm 13/11/2025, Nhà Trắng cho biết, Hoa Kỳ và Hàn Quốc sẽ “tăng cường hợp tác thông qua một nhóm công tác về đóng tàu” để “tăng số lượng tàu thương mại và tàu quân sự sẵn sàng chiến đấu của Mỹ càng nhanh càng tốt, bao gồm cả khả năng đóng tàu của Hoa Kỳ tại [Hàn Quốc”.

Bản thông tin của Nhà Trắng nhấn mạnh: “Hoa Kỳ đã chấp thuận cho [Hàn Quốc] chế tạo tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân. Hoa Kỳ sẽ hợp tác chặt chẽ với [Hàn Quốc] để giải quyết các yêu cầu cho dự án đóng tàu nay, bao gồm cả các phương án tìm nguồn cung cấp nhiên liệu”.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung nhận định, các tàu ngầm này sẽ giúp Hàn Quốc “theo dõi các tàu ngầm của Trung Quốc và Triều Tiên”, đồng thời hỗ trợ Hoa Kỳ trong khu vực.