Lập trường không nhất quán: Mỹ chỉ trích NATO giữa chiến dịch chống Iran

Khi Hoa Kỳ gia tăng hành động quân sự chống lại Iran, phản ứng của các đồng minh truyền thống phương Tây ban đầu khá do dự, tạo ra những căng thẳng nhất định trong nội bộ liên minh. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cảnh báo rằng một số đồng minh đang “do dự trong việc sử dụng vũ lực”, trong khi Tổng thống Donald Trump cũng bày tỏ sự không hài lòng trước lập trường thiếu dứt khoát này.

Ban đầu, 3 nước châu Âu gồm Anh, Pháp và Đức (nhóm E3) tỏ ra thận trọng. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi triệu tập họp khẩn Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và cảnh báo tình hình leo thang rất nguy hiểm. Ông nhấn mạnh Iran cần tham gia đàm phán nghiêm túc về chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Ông Macron khẳng định Pháp không tham gia và không được thông báo trước về các cuộc tấn công vào Iran.

Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố Anh không tham gia các đợt không kích ban đầu của Mỹ và Israel, đồng thời bày tỏ lo ngại xung đột có thể lan rộng thành chiến tranh khu vực. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng cảnh báo các rủi ro tương tự Iraq hay Afghanistan, lo ngại châu Âu có thể phải gánh chịu hệ quả như khủng hoảng năng lượng, an ninh và người tị nạn. Tuy nhiên, ông Merz cho biết Berlin sẽ không công khai chỉ trích Mỹ và thừa nhận các biện pháp ngoại giao nhiều thập kỷ qua đã không ngăn được Iran phát triển năng lực hạt nhân.

Tình hình thay đổi sau khi Iran tiến hành các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào nhiều quốc gia Trung Đông. Ngày 1/3, Pháp, Anh và Đức ra tuyên bố chung bày tỏ “bị sốc” trước các hành động trả đũa “liều lĩnh” của Iran. Nhóm E3 cam kết bảo vệ lợi ích của mình và các đồng minh, kể cả bằng cách hỗ trợ các biện pháp phòng thủ nhằm phá hủy năng lực phóng tên lửa và UAV của Iran tại nguồn. Họ đồng ý phối hợp với Mỹ và các đối tác khu vực.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết ông đã trao đổi với các lãnh đạo châu Âu và nhận được sự ủng hộ rộng rãi đối với hành động của Mỹ. Theo ông, châu Âu sẵn sàng thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo đảm chiến dịch diễn ra suôn sẻ.

Anh cuối cùng đã cho phép Mỹ sử dụng một số căn cứ, bao gồm Diego Garcia. Không quân Hoàng gia Anh triển khai tiêm kích Typhoon tham gia nhiệm vụ phòng thủ và đánh chặn tên lửa Iran. Tuy nhiên, ông Trump cho rằng sự thay đổi lập trường của London diễn ra “quá chậm”. Trong nước, thủ tướng Anh Starmer chịu sức ép từ phe bảo thủ ủng hộ liên minh chặt chẽ với Mỹ và Israel, trong khi phe cánh tả phản đối nguy cơ chiến tranh toàn diện.

Trong khi đó, Tây Ban Nha và Thổ Nhĩ Kỳ – hai thành viên NATO – giữ khoảng cách. Madrid từ chối cho phép sử dụng căn cứ để tấn công Iran, viện dẫn Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế. Ankara chỉ trích chiến dịch vì lo ngại bất ổn khu vực và nguy cơ khủng hoảng người tị nạn, đồng thời không cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ của mình.

Lý Ngọc t/h