Truyền thông Mỹ: 2 tàu hàng Iran rời cảng TQ, nghi chở hóa chất quan trọng cho tên lửa

Báo The Washington Post dẫn phân tích từ dữ liệu theo dõi tàu biển, hình ảnh vệ tinh và hồ sơ của Bộ Tài chính Hoa Kỳ cho biết hai tàu chở hàng thuộc công ty Iran gần đây đã rời cảng Cảng Cao Lan ở Chu Hải, Trung Quốc, chở hàng tới Iran và bị nghi có liên quan đến chương trình tên lửa đạn đạo của Iran.

Hai con tàu này lần lượt là “Shabdis” và “Barzin”, đều thuộc Hãng Vận tải Cộng hòa Hồi giáo Iran. Công ty này là doanh nghiệp nhà nước của Iran, từ lâu đã bị Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu trừng phạt. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ từng gọi đây là “hãng vận tải được các tổ chức phổ biến vũ khí của Iran và các đại lý mua sắm của họ ưa dùng nhất”.

Hai tàu trước đó neo đậu tại cảng Cao Lan ở Chu Hải. Các chuyên gia cho biết đây là một trong những cảng vận chuyển hóa chất quan trọng của Trung Quốc, trong đó có natri perchlorat.

Theo Wikipedia, natri perchlorat thường được dùng làm nguyên liệu để sản xuất các muối perchlorat khác, chẳng hạn ammonium perchlorat và kali perchlorat. Những hợp chất này được sử dụng rộng rãi làm chất oxy hóa trong nhiên liệu tên lửa rắn, thuốc phóng tên lửa và pháo hoa.

Do vai trò then chốt trong nhiên liệu tên lửa và động cơ đẩy, các hóa chất nhóm perchlorat từ lâu đã được nhiều quốc gia xếp vào loại vật tư nhạy cảm có thể sử dụng cho cả mục đích quân sự và dân sự.

Nhà nghiên cứu cấp cao Isaac Kardon của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế cho biết Trung Quốc hoàn toàn có thể giữ tàu lại tại cảng thông qua các biện pháp hành chính hoặc hải quan, nhưng cuối cùng đã không làm như vậy. Ông cho rằng đây là “một lựa chọn chính sách có chủ ý” trong bối cảnh chiến tranh.

Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy tàu “Barzin” đến cảng Cao Lan vào thứ Bảy và khi rời cảng vào thứ Hai thì mớn nước sâu hơn rõ rệt, cho thấy tàu đã được chất hàng; tàu “Shabdis” cũng có thay đổi tương tự trong thời gian neo đậu từ thứ Tư đến thứ Năm. Công ty tình báo hàng hải Pole Star Defense đã xác nhận phân tích này.

Cựu quan chức Bộ Tài chính Hoa Kỳ và cố vấn cấp cao của Quỹ Bảo vệ Dân chủ, Miad Maleki, cho biết cảng Cao Lan có một trong những cơ sở lưu trữ hóa chất lỏng lớn nhất miền nam Trung Quốc. Kết hợp với các ghi nhận trước đây về việc vận chuyển hóa chất tương tự từ cảng này tới Iran, ông cho rằng hai con tàu nhiều khả năng đã chở natri perchlorat.

Dữ liệu từ hệ thống nhận dạng tự động cho thấy tính đến thứ Bảy, cả hai tàu đều ở Biển Đông. Tàu “Barzin” đang neo đậu gần vùng biển Malaysia và hướng đến Bandar Abbas của Iran, cách khoảng 4.000 dặm, dự kiến đến nơi vào tuần tới; tàu “Shabdis” tiếp tục hành trình và dự kiến cập cảng Chabahar vào ngày 16/3. Cả hai cảng này đều nằm gần Eo biển Hormuz và cũng là căn cứ hải quân quan trọng của Iran.

Năm ngoái, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã áp đặt các lệnh trừng phạt mới đối với Iran, nhằm cắt đứt nguồn cung natri perchlorat và dioctyl sebacate từ Trung Quốc sang Iran — các hóa chất có thể dùng để sản xuất nhiên liệu rắn cho tên lửa đạn đạo. Từ lâu, Hoa Kỳ cáo buộc Trung Quốc cung cấp công nghệ và vật liệu liên quan đến tên lửa cho Iran, trong khi Bắc Kinh phủ nhận việc hỗ trợ quân sự và cho rằng các giao dịch này chỉ là thương mại bình thường hoặc hàng hóa lưỡng dụng.

Dữ liệu cho thấy từ đầu năm đến nay đã có 12 tàu của Hãng Vận tải Cộng hòa Hồi giáo Iran cập cảng Cao Lan và neo tại cùng cầu cảng với “Shabdis” và “Barzin”. Phần lớn trong số đó rời cảng khi đã chất hàng, trong đó một số được xác nhận chở natri perchlorat.

Các chuyên gia cho biết sau khi các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel phá hủy nhiều cơ sở lưu trữ tên lửa của Iran, nhu cầu của Tehran đối với nguyên liệu sản xuất nhiên liệu tên lửa đã tăng nhanh.