Ủy ban Hạ viện Mỹ công bố hơn 700 trang hồ sơ về ĐCSTQ đánh cắp nghiên cứu

Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ về Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) hôm thứ Ba (13/10) công bố báo cáo kêu gọi chặn ĐCSTQ đánh cắp nghiên cứu Mỹ, kèm hơn 700 trang hồ sơ chưa công khai.

Báo cáo mang tên “Làm thế nào để ngăn Trung Quốc đánh cắp thành quả nghiên cứu do người nộp thuế Mỹ tài trợ”, đăng trên trang web chính thức của ủy ban.

Chủ tịch ủy ban, Dân biểu Cộng hòa John Moolenaar của bang Michigan, viết trong báo cáo rằng hệ thống nghiên cứu khoa học là một trong những tài sản quốc gia quan trọng nhất của Mỹ, và muốn bảo vệ hệ thống này thì phải nhìn thẳng vào thực tế và hành động. Ông nhận định những lập luận phản đối việc siết an ninh trong lĩnh vực nghiên cứu không đứng vững khi đem ra kiểm chứng.

Báo cáo dựa trên tài liệu điều tra của ủy ban, các vụ thực thi pháp luật liên bang và kết quả điều tra của tổng thanh tra.

Kêu gọi Quốc hội thông qua luật mới

Ông Moolenaar cho rằng Quốc hội phải thông qua Đạo luật Bảo vệ đổi mới và nghiên cứu trước đối thủ (SIRA). Đạo luật này nhằm lập các biện pháp bảo vệ rõ ràng, thống nhất trong toàn bộ Chính phủ liên bang, để tiền thuế không bị sử dụng cho hợp tác nghiên cứu với những thực thể Trung Quốc mà Chính phủ Mỹ xác định là gây rủi ro an ninh quốc gia.

Theo báo cáo, đạo luật mới sẽ đặt ra quy định thống nhất trên toàn nước Mỹ, giới hạn các dự án nghiên cứu do liên bang tài trợ hợp tác với những thực thể nằm trong danh sách hạn chế của Chính phủ Mỹ.

Báo cáo cũng lần lượt bác bỏ 4 nhóm lập luận phản đối mà văn bản này cho là sai lầm. Phía phản đối cho rằng việc siết an ninh nghiên cứu sẽ làm tổn hại tự do học thuật, kìm hãm đổi mới khoa học, tạo gánh nặng hành chính quá lớn, và các trường đại học đủ sức tự quản lý nên không cần những biện pháp này.

Ngoài đạo luật SIRA, ủy ban còn đưa ra 4 kiến nghị: tăng giám sát sau khi dự án nhận tài trợ, lập chuẩn an ninh nghiên cứu thống nhất trong toàn chính phủ, có cơ chế khuyến khích cho các trường đại học chủ động áp dụng biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt, và sử dụng nhiều hơn quyền đình chỉ, tước tư cách nhận tài trợ dựa trên dữ kiện. Kiến nghị cuối áp dụng khi kết quả điều tra đủ căn cứ.

Hồ sơ từ Tổng thanh tra Quỹ Khoa học Quốc gia

Hơn 700 trang hồ sơ đi kèm báo cáo ghi lại các cuộc điều tra về việc ĐCSTQ đánh cắp sở hữu trí tuệ và thành quả nghiên cứu của Mỹ. Đây là tài liệu chưa từng công khai và không thuộc diện mật.

Các hồ sơ này lấy từ những vụ việc về an ninh nghiên cứu do Văn phòng Tổng thanh tra Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ điều tra. Trong đó có báo cáo điều tra, đề xuất đình chỉ và tước tư cách, thư từ qua lại, giấy tờ về chức vụ ở nước ngoài và các chương trình chiêu mộ nhân tài, hồ sơ tài chính, cùng tài liệu kê khai khi nhận tài trợ liên bang.

Ủy ban cho biết các hồ sơ ghi nhận những trường hợp giữ chức vụ ở nước ngoài mà không khai báo, nhận thù lao từ cơ quan Trung Quốc và tham gia chương trình chiêu mộ nhân tài của Trung Quốc. Một số trường hợp khác là xung đột về nghĩa vụ cam kết, hoặc nhiều lần không khai báo thông tin bắt buộc với cơ quan tài trợ nghiên cứu liên bang.

Trong một số vụ, điều tra viên phát hiện quan hệ mật thiết với ĐCSTQ cùng việc che giấu thông tin đã kéo dài nhiều năm, qua nhiều dự án nghiên cứu và nhiều cơ quan.

Ủy ban công bố hồ sơ nhằm tăng tính minh bạch cho bằng chứng điều tra, và để cho thấy vì sao một số vi phạm không thể chỉ coi là sai sót hành chính hay giấy tờ.

Các nhà nghiên cứu, trường đại học, nhà hoạch định chính sách và người nộp thuế đều có thể dựa vào hồ sơ này để tự kiểm chứng cơ sở dữ kiện của các kiến nghị mà ủy ban đưa ra, theo báo cáo.