Văn phòng ông Netanyahu phản hồi tuyên bố của ông Trump chấm dứt viện trợ hàng tỷ USD

Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã phản hồi tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc chấm dứt viện trợ quân sự khoảng 4 tỷ USD mỗi năm cho Israel, gọi đây là bước chuyển “từ viện trợ sang đối tác”.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X, văn phòng ông Netanyahu viết: “Viện trợ quân sự của Mỹ dành cho Israel luôn là một thỏa thuận được cả hai đảng ủng hộ. Israel đã dùng khoản viện trợ này vừa để tự vệ, vừa để đối đầu với những kẻ thù đe dọa nước Mỹ và phương Tây. Ngày nay, Israel có một nền kinh tế vững mạnh và ổn định”.

Văn phòng này gọi tuyên bố của ông Trump là bước chuyển “từ viện trợ sang đối tác” do hai bên cùng phối hợp. Văn phòng viết rằng quyết định này “cho thấy sức mạnh và sự trưởng thành trong mối quan hệ của chúng ta, cũng như khả năng thích ứng và đứng vững theo thời gian”.

Hôm thứ Ba (3/11), ngày bầu cử giữa kỳ ở Mỹ, ông Trump cho biết Chính phủ Mỹ sẽ chấm dứt khoản viện trợ quân sự khoảng 4 tỷ USD mỗi năm cho Israel. Trả lời phỏng vấn chương trình “Fox & Friends” của đài Fox News, ông nói Israel không còn cần khoản tiền này và ngụ ý rằng vấn đề viện trợ đã gây tranh cãi ở Mỹ.

“Họ không cần nó. Nếu họ cần, tôi sẽ nói là hãy tiếp tục. Nhưng với Bibi Netanyahu, chúng tôi đã đạt được thỏa thuận về việc đó. Tôi có thể nói thật với các bạn không? Chính ông ấy là người nêu ra,” ông Trump nói. Bibi là cách gọi khác của nhà lãnh đạo Israel.

Năm 2016, Mỹ ký với Chính phủ Israel một biên bản ghi nhớ, theo đó Israel nhận khoảng 38 tỷ USD hỗ trợ an ninh trong giai đoạn tài khóa 2019–2028.

Hồi đầu năm nay, khi trả lời phỏng vấn chương trình “60 Minutes” của đài CBS News, ông Netanyahu từng phát tín hiệu rằng văn phòng ông sẽ tìm cách dần thoát khỏi sự phụ thuộc vào viện trợ của Mỹ.

“Tôi muốn giảm dần về 0 khoản hỗ trợ tài chính của Mỹ, tức phần tài chính trong hợp tác quân sự giữa hai bên. Bởi vì chúng tôi nhận… 3,8 tỷ USD mỗi năm,” ông nói. Ông nói thêm: “Tôi nghĩ đã đến lúc chúng tôi thoát khỏi sự phụ thuộc vào phần hỗ trợ quân sự còn lại”.

Người Mỹ ngày càng có cái nhìn kém thiện cảm về quan hệ Mỹ-Israel kể từ khi ông Netanyahu phát động chiến dịch tấn công trên bộ quy mô lớn vào Gaza để đáp trả vụ tấn công khủng bố do Hamas cầm đầu ngày 7/10/2023, và sau khi Israel tham gia cuộc chiến chống Iran.

Cuộc thăm dò của AP-NORC công bố hồi tháng 7 cho thấy chỉ 20% người Mỹ trưởng thành có thiện cảm với ông Netanyahu, còn 38% không có thiện cảm. Khoảng 41% cho biết họ không nắm đủ thông tin để đưa ra ý kiến.

Hiện ông Netanyahu vẫn nắm quyền với tư cách thủ tướng chuyển tiếp, vì sau cuộc bầu cử hôm 27/10, Israel vẫn chưa thành lập được chính phủ. Đảng Likud của ông giành nhiều ghế nhất tại Quốc hội Israel (Knesset), nhưng liên minh có thể hình thành vẫn chưa đạt 61 ghế cần thiết để lập chính phủ.

Ông Gadi Eisenkot, đối thủ chính của ông Netanyahu trong cuộc bầu cử, bày tỏ không hài lòng với tuyên bố của ông Trump và nhân việc này chỉ trích ông Netanyahu.

“Việc giới an ninh cùng người dân Israel phải biết qua truyền thông về một thay đổi trong khuôn khổ quan hệ chiến lược cho thấy cách hành xử của Benjamin Netanyahu thực sự nguy hiểm đến mức nào,” ông Eisenkot viết trên X.

Trong một bài đăng dài hôm thứ Sáu (6/11), ông Eisenkot còn khẳng định Israel đang ở trong “tình trạng khẩn cấp thật sự, hiện hữu và nguy hiểm”, vì chính phủ của ông Netanyahu trên thực tế vẫn nắm quyền. Ông cho biết sẽ tìm cách “thành lập một chính phủ khẩn cấp quốc gia” để đáp lại.