EU cáo buộc thuật toán đề xuất của TikTok gây hiệu ứng hang thỏ, yêu cầu thay đổi

Ủy ban châu Âu hôm thứ Sáu (6/11) kết luận sơ bộ rằng TikTok vi phạm Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số, cáo buộc thuật toán đề xuất của TikTok gây hiệu ứng “hang thỏ” và yêu cầu nền tảng này thay đổi.

Cơ quan quản lý công nghệ của Liên minh châu Âu (EU) hôm thứ Sáu đưa ra cáo buộc mới nhắm vào mạng xã hội TikTok, bước đầu xác định nền tảng này đã vi phạm Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) của khối.

Ủy ban châu Âu chỉ ra rằng hệ thống đề xuất nội dung của TikTok gây ra hiệu ứng được gọi là “hang thỏ” (rabbit hole). Cơ quan này yêu cầu TikTok phải sửa lại thiết kế thuật toán của trang “Dành cho bạn” (For You).

Theo mô tả của Ủy ban, thuật toán này theo dõi việc người dùng cuộn xem và bấm thích, rồi liên tục đẩy tới họ một lượng lớn nội dung cùng loại. Khi người dùng tiếp xúc lặp đi lặp lại, không giới hạn, với các chủ đề tiêu cực như nỗi buồn, sự cô lập hay hình thể (body image), sức khỏe tâm thần của họ sẽ bị ảnh hưởng xấu. Tình trạng này thậm chí kéo người dùng vào một mạng lưới nội dung cực đoan mà họ khó tự thoát ra.

Chẳng hạn, nếu thuật toán liên tục đẩy nội dung về nhịn ăn cực đoan, nỗi lo về vóc dáng hay những chuẩn mực ngoại hình méo mó, thanh thiếu niên dễ rơi vào khủng hoảng sức khỏe tâm thần và có nguy cơ mắc chứng rối loạn ăn uống.

Bà Henna Virkkunen, người phụ trách mảng công nghệ của EU, nói thẳng trong một tuyên bố rằng TikTok cần thay đổi mô hình kinh doanh tại châu Âu. Bà nhấn mạnh công ty này phải nỗ lực nhiều hơn để bảo vệ sức khỏe và phúc lợi của người dùng cũng như trẻ vị thành niên.

Ủy ban châu Âu đánh giá các biện pháp giảm thiểu rủi ro mà TikTok áp dụng trước đó là không hiệu quả, còn các công cụ kiểm soát của nền tảng chưa cho người dùng đủ quyền làm chủ, Reuters và The Wall Street Journal đưa tin. Cơ quan quản lý đề nghị TikTok:

• Thay đổi chỉ số của thuật toán: Ngừng việc dùng “thời lượng xem video” của người dùng, làm chỉ số để thuật toán tiếp tục đẩy nội dung cùng loại.
• Tôn trọng lựa chọn rõ ràng của người dùng: Dựa nhiều hơn vào các thiết lập ưu tiên mà người dùng chủ động chọn.
• Tăng quyền kiểm soát và kiểm tra: Giúp người dùng dễ tìm, dễ sử dụng các tính năng kiểm soát hơn, và định kỳ kiểm tra toàn diện thuật toán.

Có thể bị phạt tới 6% doanh thu toàn cầu hằng năm

Reuters cho biết cáo buộc lần này nằm trong cuộc điều tra rộng hơn, kéo dài nhiều năm, mà Ủy ban châu Âu tiến hành đối với TikTok. Hồi tháng 2 năm nay, các cơ quan quản lý EU đã đưa ra kết luận điều tra sơ bộ về thiết kế gây nghiện của TikTok, như “cuộn vô tận”, tự động phát video và thông báo đẩy. Kết luận đó cũng nêu các vấn đề trẻ vị thành niên chưa được bảo vệ đầy đủ và nhà nghiên cứu bị cản trở khi tiếp cận dữ liệu.

Nếu cuối cùng TikTok không giải quyết được các vấn đề trên và bị xác định là vi phạm DSA, công ty mẹ ByteDance có thể phải chịu khoản phạt lớn, tối đa bằng 6% doanh thu toàn cầu hằng năm của hãng.

Ủy ban châu Âu cũng đang điều tra riêng Facebook và Instagram, hai nền tảng thuộc Meta Platforms, về hiệu ứng “hang thỏ” do hệ thống đề xuất của hai nền tảng này gây ra.

TikTok bác cáo buộc, nói tuyên bố của EU không đúng sự thật

Người phát ngôn của TikTok bác bỏ dứt khoát kết luận sơ bộ của EU. Người này nói tuyên bố của Ủy ban châu Âu “về bản chất là không chính xác” và bóp méo cách vận hành của nền tảng cũng như cam kết của công ty về an toàn cho người dùng.

“Chúng tôi có thành tích tốt trong việc bảo vệ cộng đồng, và cũng cho phép người dùng trực tiếp, dễ dàng làm chủ trải nghiệm nội dung của mình,” thông cáo chính thức của TikTok viết.

Ủy ban châu Âu nói thêm rằng kết luận sơ bộ lần này không quyết định trước kết quả cuối cùng của cuộc điều tra. TikTok sẽ có cơ hội chính thức trả lời và phản bác các cáo buộc.