Viện nghiên cứu Mỹ: Trung Quốc có thể đang chuẩn bị cho chiến tranh hạt nhân

The Heritage Foundation – một tổ chức nghiên cứu bảo thủ của Mỹ – vừa cảnh báo rằng nhiều dấu hiệu cho thấy Trung Quốc có thể đang bí mật thúc đẩy các vụ thử nổ hạt nhân công suất thấp và có khả năng đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh hạt nhân trong tương lai.

Trong một bài viết công bố hôm thứ Năm (12/3), ông Robert Peters – nghiên cứu viên cao cấp về răn đe chiến lược tại Trung tâm An ninh Quốc gia Allison thuộc Heritage Foundation – cho biết một loạt dấu hiệu cho thấy Trung Quốc có thể đang tiến hành các thử nghiệm nổ hạt nhân công suất rất thấp một cách bí mật. Ông nhấn mạnh rằng Chính phủ Mỹ không nên phớt lờ rủi ro này.

Ông Peters nhắc lại rằng năm ngoái, Tổng thống Hoa Kỳ Trump từng chỉ thị cho chính phủ nghiên cứu việc khôi phục thử nghiệm hạt nhân, đồng thời đề xuất đánh giá lại chính sách thử nghiệm hạt nhân của Mỹ “trên cơ sở bình đẳng với Trung Quốc và Nga”. Mỹ đã không thực hiện thử nghiệm hạt nhân nào kể từ năm 1992.

Trong một cuộc phỏng vấn phát sóng ngày 2/11 năm ngoái trên chương trình 60 Minutes của CBS, ông Trump nói rằng ngoài Triều Tiên, các quốc gia khác cũng đang thử nghiệm vũ khí hạt nhân.

“Nga đang thử nghiệm, Trung Quốc (ĐCSTQ) cũng đang thử nghiệm, nhưng họ né tránh nói về việc đó,” ông nói. “Các vị không nhất thiết biết họ thử nghiệm ở đâu. Họ đặt các điểm thử nghiệm dưới lòng đất, và mọi người hoàn toàn không biết chính xác điều gì đã xảy ra tại đó.”

Vài ngày sau phát biểu của ông Trump, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ Tom Cotton cho biết CIA đánh giá rằng cả Trung Quốc và Nga đều đã tiến hành “các thử nghiệm vũ khí hạt nhân siêu tới hạn” (super-critical nuclear weapons tests). Nhận định này phần nào củng cố những lo ngại từ bên ngoài về hoạt động hạt nhân của Trung Quốc.

Sau đó, các quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ tiết lộ thêm chi tiết. Ngày 6/2, Phó Ngoại trưởng phụ trách kiểm soát vũ khí và an ninh quốc tế Thomas DiNanno tại Geneva cho biết rằng Trung Quốc đã tiến hành các vụ nổ thử hạt nhân với đương lượng lên tới vài trăm tấn.

Ông cho biết quân đội Trung Quốc cố gắng che giấu các vụ thử này bằng cách làm mờ tín hiệu nổ hạt nhân, đồng thời sử dụng một kỹ thuật gọi là “tách ghép” (decoupling) nhằm giảm khả năng nhận diện của hệ thống giám sát địa chấn, từ đó che giấu hoạt động thử nghiệm.

Ngày 17/2, Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách kiểm soát vũ khí và chống phổ biến vũ khí hạt nhân Christopher Yeaw tiết lộ thông tin cụ thể hơn. Ông cho biết một trong các vụ thử có thể xảy ra vào ngày 22/6/2020, gần bãi thử hạt nhân Lop Nur tại Tân Cương.

Theo ông Yeaw, các trạm giám sát địa chấn đã ghi nhận sự kiện này với độ lớn khoảng 2,75. Phân tích biểu đồ địa chấn cho thấy đây là một vụ thử siêu tới hạn và đã tạo ra đương lượng nổ thực tế.

Cũng trong ngày đó, Tổng thư ký điều hành của Tổ chức Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện (CTBTO) cho biết hệ thống giám sát quốc tế của tổ chức đã phát hiện hai sự kiện địa chấn rất yếu vào ngày 22/6/2020, cách nhau khoảng 12 giây.

Ông Peters cho rằng các kết quả giám sát này phù hợp với đánh giá của Chính phủ Mỹ: Trung Quốc có thể đang tiến hành các vụ nổ thử hạt nhân bí mật với đương lượng cực thấp và sử dụng biện pháp kỹ thuật để né tránh khả năng giám sát của CTBTO.

Ông cũng chỉ ra rằng cho đến nay, chính quyền Trung Quốc vẫn phủ nhận đã tiến hành bất kỳ vụ thử nghiệm liên quan nào, nhưng cũng chưa từng mời các quan sát viên quốc tế đến bãi thử Lop Nur để kiểm chứng các cáo buộc.

Theo ông Peters, cần đặt vấn đề này trong bối cảnh lực lượng hạt nhân của Trung Quốc đang mở rộng nhanh chóng. Ông cho biết Trung Quốc hiện là một trong những quốc gia có tốc độ gia tăng năng lực hạt nhân nhanh nhất thế giới, đồng thời từ chối tham gia các cuộc thảo luận thực chất về ổn định chiến lược, các biện pháp xây dựng lòng tin hay minh bạch, và trong thời gian dài cũng không tham gia bất kỳ hình thức đàm phán kiểm soát vũ khí nào.

Ông cũng nói rằng trong những năm gần đây Trung Quốc không chỉ mở rộng đáng kể kho vũ khí hạt nhân mà còn xây dựng nhiều hầm phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa, đồng thời triển khai lực lượng tấn công hạt nhân có thể bao phủ các khu vực từ Nhật Bản, Guam đến Úc.

Ông Peters cảnh báo rằng nếu Trung Quốc thực sự đang bí mật tiến hành các vụ thử nổ hạt nhân và phủ nhận điều đó, thì tình hình này đáng để Mỹ và các đồng minh phải cảnh giác cao độ. Mỹ cần điều chỉnh bố trí quân sự và cơ cấu lực lượng của mình để bảo đảm rằng trong tương lai sẽ không xuất hiện cục diện Trung Quốc chiếm ưu thế trong một cuộc chiến tranh hạt nhân.