Trung Quốc sử dụng “cửa sau” để vận chuyển dầu từ Iran

Ngô Phi
•
Thứ Sáu, 13/03/2026

Khi chiến sự tại Trung Đông ngày càng leo thang, eo biển Hormuz – “yết hầu năng lượng” của thế giới – đang đối mặt nguy cơ bị phong tỏa bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) được cho là đang thông qua một tuyến “cửa sau” bí mật, tiếp tục nhập khẩu dầu thô từ Iran qua các kênh thương mại “xám”.

Một người trong ngành ngoại thương Trung Quốc tiết lộ với Epoch Times rằng tuyến năng lượng tránh khỏi sự chú ý của quốc tế này đang hướng về cảng Jask, nằm ở phía đông nam Iran.

Nguồn dầu Iran vào Trung Quốc không bị gián đoạn

Một học giả kiêm người trong ngành, quen thuộc với hoạt động buôn bán dầu giữa Trung Quốc và Iran, ông Quách Thụ Thanh (bí danh), cho biết kể từ khi xung đột giữa Mỹ–Israel và Iran nổ ra, các chuyến dầu thô Iran cập cảng tại Sơn Đông, Chiết Giang và một số khu vực khác của Trung Quốc vẫn không bị ảnh hưởng bởi chiến sự.

Ông nói: “Không phải ngẫu nhiên mà dòng dầu này vẫn chảy ổn định. Trước khi chiến tranh nổ ra, Bắc Kinh đã bí mật đạt được thỏa thuận với giới lãnh đạo cấp cao Iran về cách vận chuyển dầu sang Trung Quốc nếu tình hình mất kiểm soát, đặc biệt là khi phải tránh eo biển Hormuz – khu vực rất dễ bị phong tỏa”.

Theo ông, trên thực tế phần lớn dầu thô xuất khẩu của Iran cuối cùng đều chảy vào thị trường Trung Quốc.

Ông Quách cũng tiết lộ rằng ngay trước khi liên quân Mỹ–Israel tiến hành các đợt tấn công vào Iran, các cơ quan ngoại thương của Trung Quốc đã gửi văn bản mật nội bộ tới các đơn vị trực thuộc.

“Nội dung chỉ thị khi đó yêu cầu ‘chuẩn bị hai phương án’: Một là đối phó với tình huống cực đoan nếu nguồn dầu Iran bị cắt đứt; hai là kích hoạt phương án khẩn cấp để tăng mạnh hạn ngạch nhập khẩu năng lượng từ Nga.”

Cảng Jask – “cửa sau” bí mật của Iran

Theo ông Quách, cảng Jask hiện đã trở thành mắt xích sống còn trong thương mại năng lượng giữa Trung Quốc và Iran.

Ông nói: “Đây là cửa xuất khẩu duy nhất của Iran nằm ngoài eo biển Hormuz. Sau khi tàu chở dầu chất hàng tại đây, chúng có thể đi thẳng ra vịnh Oman, hoàn toàn tránh khỏi các tuyến đường hàng hải nằm dưới sự giám sát của quân đội Mỹ và Israel”.

Dữ liệu mới nhất từ tổ chức giám sát vận tải biển quốc tế Kpler cho thấy kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran xuất khẩu trung bình 2,1 triệu thùng dầu mỗi ngày, thậm chí cao hơn mức trung bình khoảng 2 triệu thùng/ngày trước chiến tranh.

Theo ông Quách, phần gia tăng trong lượng xuất khẩu này phần lớn đang chảy về Trung Quốc thông qua các tuyến thay thế như cảng Jask.

“Trong khi giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh và tàu chở dầu của nhiều nước né tránh khu vực xung đột, thì ‘đội tàu bóng ma’ hướng về Trung Quốc lại hoạt động bất thường tại vịnh Oman,” ông nói.

Phân tích: Trung Quốc cung cấp “sữa chiến tranh” cho Iran

Bà Hoàng Lam (bí danh), một học giả nghỉ hưu hiện sống tại Bỉ, cho rằng dòng dầu này không đơn thuần là thương mại năng lượng thông thường.

Theo bà, đây là ví dụ điển hình về việc Bắc Kinh “chia chác lợi ích chính trị” và “tranh thủ cơ hội trong thời loạn”.

Bà nhận định: “Lượng dầu liên tục chảy vào Trung Quốc về bản chất chính là ‘sữa chiến tranh’ mà Bắc Kinh cung cấp cho chính quyền chuyên chế Iran. Khi cộng đồng quốc tế cố gắng kiềm chế sự bành trướng và hành vi gây hấn, thì Bắc Kinh lại lợi dụng ‘cửa sau’ Jask để thông qua các giao dịch xám, cung cấp nguồn tài chính chiến tranh rất cần thiết cho Tehran”.

Bà Hoàng cho rằng Bắc Kinh không chỉ tận dụng tình hình hỗn loạn để mua tài nguyên giá rẻ và tích trữ dự trữ chiến lược, mà còn coi Iran như một quân cờ để tiêu hao sức mạnh của phương Tây.

“Đằng sau 2,1 triệu thùng dầu mỗi ngày là tham vọng của Bắc Kinh xây dựng một mạng lưới an ninh năng lượng cho ‘trục tà ác’ trong bối cảnh Trung Đông hỗn loạn. Hành động này không chỉ chà đạp công lý quốc tế, mà còn cho thấy Bắc Kinh mới là bên hưởng lợi thực sự từ bất ổn khu vực.”

Đường ống chiến lược dài 1.000 km

Một nguồn tin am hiểu hệ thống ngoại giao Trung Quốc, ông La (ẩn danh), cho biết Bắc Kinh đã bắt đầu chuẩn bị tuyến vận chuyển này từ nhiều năm trước.

Trong khuôn khổ hợp tác năng lượng Trung Quốc – Iran, Trung Quốc đã cung cấp vốn và công nghệ để thúc đẩy việc xây dựng đường ống dẫn dầu chiến lược dài khoảng 1.000 km, nối từ Goreh đến Jask.

Ông La cho biết: “Hiện nay, lượng lớn dầu thô đang được vận chuyển vòng qua eo biển Hormuz – nơi dễ bị phong tỏa – và trực tiếp được chất lên tàu từ vịnh Oman để chuyển đến châu Á. Đây chính là ‘cửa sau thời chiến’ mà Bắc Kinh chuẩn bị nhằm đối phó với các lệnh trừng phạt cực đoan hoặc xung đột tiềm tàng”.

Trên thực tế, dự án này gắn chặt với “Thỏa thuận hợp tác toàn diện Trung Quốc – Iran trong 25 năm” được ký năm 2021. Dù chi tiết thỏa thuận chưa bao giờ được hai bên công bố đầy đủ, nhiều hãng truyền thông quốc tế cho biết tổng giá trị khung hợp tác có thể lên tới 400 tỷ USD.

Khoản đầu tư khổng lồ này đã gắn chặt lợi ích của hai bên, khiến Iran ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc cả về năng lượng lẫn quân sự.

“Đội tàu bóng ma” vận chuyển dầu bí mật

Dữ liệu theo dõi hàng hải mới nhất cho thấy từ tháng 3/2026, khu vực vịnh Oman xuất hiện một nhóm tàu chở dầu hoạt động bí mật được gọi là “đội tàu bóng ma”.

Các tàu này, được cho là phục vụ hoạt động vận chuyển dầu cho Trung Quốc, thường tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) khi tiếp cận cảng Jask, sau đó thực hiện chuyển tải dầu giữa các tàu trên biển (STS) nhằm che giấu nguồn gốc dầu.

Nhiều lô dầu thô Iran sau khi được “hợp thức hóa” bằng cách này đã tránh được sự giám sát quốc tế và cuối cùng được vận chuyển tới các nhà máy lọc dầu tư nhân tại Sơn Đông.

Một số nhà quan sát gọi hoạt động này là “dòng truyền máu năng lượng nhuốm máu”: Trung Quốc tận dụng chiến tranh để thu mua dầu giá rẻ, trong khi số tiền khổng lồ thanh toán cho Iran lại trở thành nguồn tài chính giúp chính quyền Tehran duy trì chế độ và tiếp tục các hoạt động quân sự gây căng thẳng trong khu vực.