CEO Nvidia Jensen Huang phát biểu bài diễn văn chính tại một sự kiện công nghệ, giới thiệu những tiến bộ mới nhất của công ty trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và bộ xử lý đồ họa (GPU). Ảnh chụp ngày 05/9/2025. (Nguồn: Mijansk786/Shutterstock)
Vụ ông Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân), cựu CEO của gã khổng lồ chip AI Nvidia, bị nghi sa vào “mỹ nhân kế” của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã khiến Quốc hội Mỹ cân nhắc lại việc siết kiểm soát xuất khẩu chip AI, nhằm ngăn chip tiên tiến rơi vào tay ĐCSTQ.
Hiện các nghị sĩ của cả hai đảng đang vận động đưa nhiều biện pháp vào bản cuối cùng của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA), nhằm siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến và các công nghệ liên quan. Các đề xuất gồm: cho phép Quốc hội xem xét các thương vụ bán chip cho đối thủ của Mỹ, trao quyền cho Bộ Thương mại theo dõi đường đi của chip AI tiên tiến, và cấm bán thiết bị sản xuất chip then chốt cho các doanh nghiệp có liên hệ với ĐCSTQ.
Những đề xuất này từng được đưa vào các phiên bản trước của NDAA, nhưng hồi tháng 7, phe Dân chủ tại Thượng viện đã ngăn dự luật này được thông qua, Reuters đưa tin. Sau đó, các đề xuất này cũng không được đưa vào phiên bản dự luật nào được thông qua. Quốc hội dự kiến xem xét lại vào tháng 12, và cuối cùng đạo luật này buộc phải được thông qua.
Hôm thứ Hai (16/11), Lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer, thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ của bang New York, đã lên phát biểu tại nghị trường, một lần nữa kêu gọi thông qua các biện pháp này.
Các nghị sĩ ủng hộ dự luật cho rằng những biện pháp này hết sức quan trọng để duy trì vị thế dẫn đầu về AI của Mỹ. Theo họ, để mặc ĐCSTQ có được các chip AI này sẽ gây nguy hại cho an ninh quốc gia Mỹ.
Hồi tháng 7, một đề xuất sửa đổi NDAA tại Thượng viện đã đưa 3 dự luật vào dự luật này: Dự luật Giám sát AI (AI Overwatch Act), Dự luật MATCH và Dự luật An ninh Chip (Chip Security Act). Tuy nhiên, phiên bản NDAA được Hạ viện thông qua với cách biệt sít sao cũng trong tháng 7 không có các biện pháp về AI nói trên.
Ông Jensen Huang đã từ chức vì các mối quan hệ ngoài hôn nhân bị phanh phui, trong đó có việc bị nghi sa vào “mỹ nhân kế” của ĐCSTQ. Kể từ đó, việc đưa 3 dự luật vào bản cuối càng trở nên cấp bách. Cả ba dự luật có nội dung bổ trợ cho nhau và cùng nhằm ngăn các đối thủ của Mỹ tiếp cận những con chip tiên tiến nhất.
Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa John Moolenaar (bang Michigan), Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt của Hạ viện về ĐCSTQ, nói với các phóng viên rằng vụ việc của ông Jensen Huang tuy rất đáng lo ngại, nhưng thực sự cho thấy rõ sự cần thiết phải kiểm soát xuất khẩu. Ông nói thêm, vụ việc cũng làm nổi bật yêu cầu phải có chính sách bảo đảm Mỹ giữ được vị thế dẫn đầu.
Dù vậy, việc đạt thỏa thuận về NDAA không hề dễ dàng. Mức chi tiêu quốc phòng được đề xuất trong NDAA tài khóa 2027 đã lên tới hơn 1,1 nghìn tỷ USD. Cuộc chiến với Iran còn đẩy chi phí quốc phòng lên cao, và đề xuất ngân sách thường niên của Nhà Trắng nâng tổng chi tiêu quân sự lên 1,5 nghìn tỷ USD. Một ngân sách quốc phòng khổng lồ như vậy khó được Quốc hội thông qua.
Thông thường, sau khi Hạ viện và Thượng viện thông qua các phiên bản dự luật riêng, lãnh đạo hai viện sẽ thương lượng, điều chỉnh những điểm khác nhau để đi tới phương án thỏa hiệp, rồi mới chốt bản NDAA thường niên.
Sau khi vụ Jensen Huang bị phanh phui, các nghị sĩ càng ráo riết vận động đưa các dự luật kiểm soát xuất khẩu vào bản cuối cùng. Hiện một số thành viên trong ban lãnh đạo của cả hai đảng tại Quốc hội cũng đã tham gia, với mong muốn thông qua các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới.
Đạo luật Giám sát AI nhằm luật hóa lệnh cấm của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với việc xuất khẩu chip AI tiên tiến nhất cho các đối thủ của Mỹ, trong đó có ĐCSTQ, Iran, Cuba và Triều Tiên. Dự luật cũng trao cho Quốc hội quyền xem xét và chặn một số giấy phép xuất khẩu chip. Ngoài ra, dự luật nhằm đẩy nhanh thủ tục phê duyệt để các doanh nghiệp Mỹ đáng tin cậy xuất khẩu công nghệ AI sang các nước đồng minh.
Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa Brian Mast (bang Florida), Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, lâu nay tích cực thúc đẩy Đạo luật MATCH. Dự luật này đề xuất cấm bán thiết bị sản xuất chip cho các doanh nghiệp có trụ sở tại “quốc gia thù địch”.
Đạo luật MATCH đã được Ủy ban Đối ngoại Hạ viện thông qua hồi tháng 4, nhưng đến nay vẫn chưa được đưa ra toàn thể Hạ viện biểu quyết.
Dự luật cũng sẽ áp dụng biện pháp tương ứng với những đồng minh không phối hợp hạn chế xuất khẩu thiết bị sản xuất bán dẫn theo cách tương tự. Mục đích là đồng bộ chính sách kiểm soát xuất khẩu giữa Mỹ và các đồng minh, cùng ngăn đối thủ của Mỹ có được những thiết bị này.
Ông Mast cho biết Đạo luật MATCH và các đề xuất tương tự mà ông thúc đẩy đã có tiến triển trong thời gian gần đây, một phần nhờ được chính quyền Trump ủng hộ.
Tháng 12/2025, dưới sức ép của ông Jensen Huang, chính quyền Trump đã cho phép bán chip H200 của Nvidia cho các khách hàng Trung Quốc đã qua thẩm định. Ông Huang từng nhiều lần vận động các nghị sĩ và chính quyền Trump, phản đối việc cấm bán chip cho ĐCSTQ.
Tuần trước, Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries, Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ bang New York, cũng lên tiếng ủng hộ các biện pháp lập pháp này. Ông cho biết sẽ nỗ lực để các điều khoản đó được đưa vào bản cuối cùng của NDAA.
Trong khi đó, ban lãnh đạo Đảng Cộng hòa tỏ ra thận trọng hơn với các đề xuất này. Chẳng hạn, Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune, thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa của bang South Dakota, đến nay vẫn chưa công khai bày tỏ lập trường.
Tuy nhiên, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa bang Louisiana, ủng hộ việc hạn chế xuất khẩu chip cho ĐCSTQ. Theo ông, sau hàng loạt sự việc gần đây, trong Quốc hội đang dần hình thành sự đồng thuận rằng biện pháp này rất cần thiết.
Khánh Hòa đề xuất thu phí vỉa hè dùng để kinh doanh, trông giữ xe…
Ủy ban châu Âu đề xuất khoản vay mới 45 tỷ euro cho Ukraine năm…
Ngày 19/11/2026, tại Thâm Quyến, Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp Tổng thống…
Chính quyền Trump đề nghị Tòa Tối cao Mỹ chặn việc khôi phục quy chế…
Tác giả Stu Cvrk cho rằng Bắc Kinh đặt cược vào AI để điều khiển…
Ngày 19/11/2026, tại hội nghị APEC ở Thâm Quyến, Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald…