Y tế Anh không ép nghi phạm tâm thần phải điều trị cưỡng bức chỉ vì chủng tộc

Một cuộc điều tra công khai tại Anh cho thấy trước vụ tấn công ở Nottingham năm 2023, nghi phạm Valdo Calocane đã nhiều lần tiếp xúc với dịch vụ tâm thần và cảnh sát nhưng không bị giam giữ bắt buộc. Một số nhân viên y tế được cho là đã cân nhắc yếu tố chủng tộc khi quyết định không “đưa vào điều trị cưỡng chế (section)” , dù ông ta có dấu hiệu thể hiện nguy cơ bạo lực. Gia đình các nạn nhân cho rằng hệ thống y tế và thực thi pháp luật đã thất bại nghiêm trọng khi bỏ lỡ nhiều cơ hội ngăn chặn thảm kịch.

Ông Valdo Calocane, một người nhập cư đến từ Guinea-Bissau, đã gây ra vụ đâm chết ba người ở Nottingham vào tháng 6/2023, gồm:
Bà Grace O’Malley-Kumar, 19 tuổi
Bà Barnaby Webber, 19 tuổi
Ông Ian Coates, 65 tuổi

Sau đó ông Calocane còn lái xe tông vào người đi đường, khiến ba người khác bị thương tích nghiêm trọng.

Tiền sử bệnh tâm thần

Ông Calocane được chẩn đoán mắc tâm thần phân liệt hoang tưởng (paranoid schizophrenia).

Ông ta từng nhiều lần (ít nhất 4 lần) được đưa vào bệnh viện tâm thần trước vụ thảm sát.

Ông Calocane không tuân theo điều trị thuốc và bỏ lỡ nhiều cuộc hẹn, gây lo ngại về hành vi bạo lực.

Tổng quan về cuộc điều tra công khai

Một cuộc điều tra công khai (public inquiry) đã chính thức bắt đầu nhằm xem xét chuỗi sự kiện dẫn tới việc ông Calocane được tự do trước khi gây ra thảm kịch và liệu hệ thống y tế, cảnh sát và pháp luật có lỗ hổng gì hay không.

Cuộc điều tra sẽ phân tích những “sai sót” trong chăm sóc sức khỏe tâm thần, việc xử lý bởi cảnh sát và những cơ hội ngăn ngừa thảm kịch bị bỏ lỡ.

Những lỗi hệ thống được xác định

Thiếu can thiệp kịp thời từ Dịch vụ tâm thần

Trong một lần bạo lực vào năm 2020, ông Calocane được đánh giá tâm thần sau khi cố gắng đạp cửa nhà người khác, khiến người phụ nữ đó sợ đến mức nhảy ra khỏi cửa sổ và bị gãy xương sống.

Nhóm chuyên gia ban đầu có ý định bắt buộc ông ta vào bệnh viện theo Luật Tâm thần (đưa vào điều trị cưỡng chế (section)), nhưng cuối cùng chọn phương án điều trị tại cộng đồng.

Lý do gây tranh cãi

Quyết định không giam giữ này được đưa ra một phần vì các nhân viên lo lắng việc đưa ông Calocane vào cơ sở tâm thần sẽ bị xem là kì thị chủng tộc, do nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ người da đen trẻ bị giam tâm thần cao hơn.

Phía điều tra nhấn mạnh quyết định nên dựa trên nguy cơ thực tế và tình trạng bệnh, chứ không liên quan đến yếu tố nhân khẩu học cùng chủng tộc.

Cảnh sát thừa nhận sai sót

Cảnh sát xin lỗi vì không bắt giữ ông Calocane khi có lệnh truy nã ông ta vào năm 2022 sau khi bỏ lỡ buổi hầu tòa về tội tấn công một nhân viên cảnh sát.

Cảnh sát cũng không xử lý triệt để các vụ tấn công khác và có những lỗi trong quản lý bằng chứng, điều có thể đã ngăn chặn được những sự kiện sau.

Phản ứng của gia đình nạn nhân và công chúng

Gia đình của các nạn nhân chỉ trích sâu sắc những thiếu sót của hệ thống và cho rằng “đây không chỉ là nhìn lại quá khứ mà cần truy cứu trách nhiệm rõ ràng”.

Những người sống sót từ vụ tấn công cũng chứng thực hậu quả nặng nề về thể chất và tâm lý sau khi bị tấn công bằng xe tải.

Những điểm đang được điều tra

Liệu yếu tố nghiên cứu về “tỷ lệ người da đen bị giam giữ tâm thần” có thực sự ảnh hưởng đến quyết định không đưa vào điều trị cưỡng chế ông Calocane năm 2020 hay không.

Các cơ hội can thiệp bị bỏ lỡ bởi NHS England và cảnh sát.

Cách mà hệ thống xử lý những người có nguy cơ bạo lực cao – nhất là những người có bệnh tâm thần nặng.

Trạng thái pháp lý hiện tại

Ồng Calocane đã nhận ba tội danh giết người vì giảm trách nhiệm (manslaughter on grounds of diminished responsibility) và ba tội danh cố gắng giết người.

Ông ta bị đưa vào một bệnh viện an ninh cao theo lệnh vô thời hạn và sẽ không được thả nếu còn nguy hiểm.

Thiên Vân, theo The Guardian, RT, The Sun, The Times