Bộ công an đề xuất bổ sung xử lý hình sự hành vi đốt chất thải và gây tiếng ồn vượt quy chuẩn

Bộ Công an đang lấy ý kiến sửa đổi Bộ luật Hình sự, trong đó đề xuất bổ sung xử lý hình sự các hành vi như đốt chất thải nguy hại, gây tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn, cùng hành vi tận diệt trong đánh bắt thủy sản. 

Ngày 22/4, Bộ Công an cho biết đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung nhiều hành vi liên quan môi trường vào nhóm có thể xử lý hình sự.

Dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026 đề cập các hành vi như đốt chất thải, đặc biệt là chất thải nguy hại; gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn; cùng hành vi sử dụng phương tiện, công cụ mang tính tận diệt trong đánh bắt thủy sản.

Theo cơ quan soạn thảo, hiện nay một số hành vi trong lĩnh vực môi trường chưa có quy định xử lý hình sự. Cụ thể, hành vi đốt chất thải chưa được quy định trong các tội về môi trường; hành vi gây tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn cũng chưa có cơ sở xử lý hình sự.

Bên cạnh đó, việc sử dụng kích điện, sóng cao tần, hóa chất hoặc công cụ mang tính tận diệt trong đánh bắt thủy sản có mức độ ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái, nhưng việc xử lý gặp khó khăn do yêu cầu xác định thiệt hại để truy cứu trách nhiệm hình sự.

Các báo cáo tổng kết cho thấy, từ năm 2018 đến tháng 6/2025, cơ quan chức năng đã phát hiện, điều tra và khởi tố 28 vụ án liên quan tội phạm môi trường, tập trung vào các hành vi gây ô nhiễm, khai thác tài nguyên, bảo vệ động vật quý hiếm và vi phạm quy định trong sản xuất, kinh doanh hàng hóa.

Tình trạng thu gom, xử lý chất thải không đúng quy định, xả nước thải và khí thải vượt quy chuẩn, đốt rác trái phép, khai thác khoáng sản không hợp pháp vẫn diễn ra tại nhiều nơi. Ngoài ra, vi phạm liên quan đến đa dạng sinh học, buôn bán động vật nguy cấp, quý hiếm và an toàn thực phẩm cũng được ghi nhận.

Theo Bộ Công an, người dân chưa thực sự cảm thấy an toàn về môi trường sống. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, mất an toàn thực phẩm, an toàn lao động và xây dựng được đánh giá ở mức đáng chú ý.

Hiện hành, các hành vi gây tiếng ồn và độ rung vượt quy chuẩn chủ yếu được xử lý theo Nghị định 45/2022 với mức xử phạt hành chính, dao động từ cảnh cáo đến hàng trăm triệu đồng tùy mức độ vi phạm. Tuy nhiên, theo cơ quan soạn thảo, chế tài này chưa bao quát hết mức độ nguy hiểm của một số hành vi.

Bộ Công an cho rằng việc sửa đổi Bộ luật Hình sự nhằm bổ sung các hành vi chưa được quy định đầy đủ, qua đó hoàn thiện cơ chế xử lý đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường, tăng tính răn đe và phù hợp với thực tiễn.