Bộ Giáo dục siết “lạm phát” điểm, yêu cầu đại học “không hạ chuẩn để tăng thành tích”

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường đại học, cao đẳng sư phạm phân tích phân bố điểm, xử lý lạm phát điểm và không hạ chuẩn để tăng thành tích.

Các yêu cầu này nằm trong Công văn số 7314/BGDĐT-GDĐH về nhiệm vụ năm học 2026-2027 đối với giáo dục đại học, cao đẳng sư phạm, do Thứ trưởng Lê Quân ký ngày 16/10 vừa qua.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các đại học, học viện, trường đại học và các trường cao đẳng sư phạm phải rà soát quy định kiểm tra, đánh giá và xếp loại tốt nghiệp. Trường phải phân tích phân bố điểm học phần, kết quả học tập và xếp loại tốt nghiệp theo từng ngành, khóa và hình thức đào tạo, rồi đối chiếu với mức đạt chuẩn đầu ra và phản hồi của doanh nghiệp để phát hiện, kiểm tra và xử lý lạm phát điểm.

Bộ cũng yêu cầu các trường “không áp đặt tỷ lệ điểm hoặc tỷ lệ tốt nghiệp giỏi, xuất sắc; không hạ chuẩn để tăng thành tích”.

Mỗi trường phải kiểm tra mẫu bài thi, đồ án, luận văn, minh chứng đánh giá; xử lý sai phạm đúng thẩm quyền, bảo đảm quyền lợi người học. Báo cáo kiểm soát lạm phát điểm và kết quả cải tiến phải hoàn thành trước khi kết thúc năm học.

Người đứng đầu cơ sở đào tạo phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra định kỳ việc thực hiện kế hoạch năm học, trong đó kiểm soát lạm phát điểm là một trong những việc được ưu tiên.

Công văn có thêm yêu cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Đối với giảng dạy và nghiên cứu, các trường được yêu cầu xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển năng lực số, năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) cho giảng viên phù hợp với chuyên môn, nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu; chú trọng sử dụng công cụ, kiểm chứng thông tin, bảo đảm an toàn dữ liệu, sở hữu trí tuệ và liêm chính học thuật.

Đối với sinh viên, các trường phải hậu kiểm tuyển sinh, đánh giá chuẩn đầu ra, cấp văn bằng và việc sử dụng AI. Trường phải quy định minh bạch phạm vi được phép dùng AI, nghĩa vụ khai báo, cách xác minh phần đóng góp thực của người học và cách xử lý gian lận học thuật.

Về tuyển sinh năm 2027, các trường phải rà soát phương án, bảo đảm công bằng, tin cậy giữa các phương thức, xét tuyển theo hướng ổn định, minh bạch, đơn giản hóa phương thức. Số lượng tuyển sinh phải căn cứ vào đội ngũ, cơ sở vật chất, chất lượng đầu ra và nhu cầu nhân lực. Trường phải đối chiếu kết quả học tập của các nhóm trúng tuyển để điều chỉnh phương án tuyển sinh.

Ngành hay chương trình không duy trì được yêu cầu bảo đảm chất lượng phải dừng đào tạo và tuyển sinh. Trường cũng phải thu thập, kiểm chứng dữ liệu về việc làm phù hợp, thu nhập và tiến triển nghề nghiệp theo khóa, ngành, trình độ.

Tỷ lệ tốt nghiệp xuất sắc tăng từ 10% lên 50% trong 6 năm

Thống kê Tuổi Trẻ công bố hôm 15/10 cho thấy tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc tại nhiều trường đại học ngày càng tăng, tính từ năm 2021.

Tại Đại học Kinh tế Quốc dân, trong hơn 5.700 sinh viên tốt nghiệp hai đợt tháng 8 vừa qua, có 2.900 người xếp loại xuất sắc. Như vậy, hơn 50% số sinh viên tốt nghiệp đạt loại xuất sắc, gần gấp đôi tỷ lệ loại giỏi (khoảng 26%). Trước năm 2020, chưa năm nào tỷ lệ xuất sắc của trường vượt 10%.

Trả lời báo chí về tỷ lệ xuất sắc cao, TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo của trường, nêu ba lý do: trên thang điểm 4, sinh viên đạt từ 8,5/10 điểm trở lên được tính điểm tuyệt đối; chất lượng đầu vào ngày càng tốt; trường mở thêm nhiều ngành, chương trình.

Tỷ lệ tốt nghiệp xuất sắc ở Trường Đại học Ngoại thương đạt đỉnh vào đợt 1 năm 2024, hơn 34%, rồi giảm dần trong năm 2025 và 2026. Học viện Tài chính ghi nhận 28,41% trong năm 2026. Tại các trường khối công nghệ, kỹ thuật, tỷ lệ phổ biến chỉ quanh mức 3-9%.

Tại Hội nghị Giáo dục đại học năm 2026 hôm 1/10, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, nêu thông điệp “Học thật, thi thật, chất lượng thật”, theo Cổng thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Ông Thảo cho biết các trường cần đánh giá mức đạt chuẩn đầu ra, kiểm soát lạm phát điểm số, bảo đảm văn bằng phản ánh đúng năng lực; tăng công khai, hậu kiểm và kiểm định độc lập theo kết quả đầu ra, rủi ro. Đồng thời, các trường cần xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, bộ chỉ số cốt lõi phát triển giáo dục đại học, theo dõi người tốt nghiệp và đầu tư các trung tâm đào tạo, nghiên cứu xuất sắc, cơ sở giáo dục đại học trọng điểm.

Cũng tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu yêu cầu các trường đổi mới từ bên trong, xác định rõ sứ mệnh, phát huy thế mạnh, chịu trách nhiệm đến cùng về chất lượng, hiệu quả; không chạy theo quy mô, hình thức hay thành tích ngắn hạn.