Bộ Nội vụ đề xuất mô hình chính quyền hai cấp, cấp cơ sở thiết kế theo hướng “huyện nhỏ”

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 9 sắp tới. 

• Bộ Nội vụ giảm 13 đầu mối sau hợp nhất, tinh gọn
• Bộ máy Chính phủ sau ‘tinh gọn’: 1 Thủ tướng, 7 Phó thủ tướng, 16 Bộ trưởng, trưởng ngành

Chuyển đổi mô hình chính quyền từ ba cấp xuống hai cấp

Dự thảo Luật sửa đổi đề xuất thay đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương từ ba cấp (tỉnh, huyện, xã) xuống còn hai cấp (tỉnh và cơ sở).

Hiện nay, Việt Nam có 63 đơn vị hành chính cấp tỉnh; 696 quận, huyện và 10.035 xã, phường. Theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đơn vị hành chính cấp tỉnh cần đáp ứng ba tiêu chuẩn về diện tích, dân số và số đơn vị hành chính cấp huyện. Hiện chỉ có 15 tỉnh, thành đủ tiêu chuẩn gồm: Bình Định, Đăk Lăk, Đồng Nai, Gia Lai, Hà Nội, Hải Phòng, Kiên Giang, Lâm Đồng, Nghệ An, Quảng Nam, Sơn La, Thanh Hóa, TP HCM, Huế và Hà Tĩnh.

Cấp tỉnh vẫn giữ nguyên như hiện nay, bao gồm tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương. Tuy nhiên, một số đơn vị hành chính cấp tỉnh sẽ được sáp nhập để đáp ứng các tiêu chuẩn quy định, đồng thời tạo điều kiện mở rộng không gian phát triển.

Tại cấp cơ sở, dự thảo đề xuất tổ chức lại các đơn vị hành chính hiện nay để hình thành ba loại đơn vị chính: xã, phường và đặc khu (ở hải đảo). Theo đó, thị trấn sẽ bị loại bỏ khỏi danh sách đơn vị hành chính cấp cơ sở. Các đơn vị hành chính cấp cơ sở mới được hình thành phải đảm bảo diện tích tự nhiên và quy mô dân số đạt từ 300% trở lên so với tiêu chuẩn cấp xã hiện hành.

Cơ cấu tổ chức chính quyền địa phương

Dự thảo quy định chính quyền địa phương ở các cấp đều bao gồm Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND):

• Chính quyền địa phương ở nông thôn: Bao gồm chính quyền địa phương ở tỉnh và xã;
• Chính quyền địa phương ở đô thị: Bao gồm chính quyền địa phương ở thành phố trực thuộc trung ương và phường;
• Chính quyền địa phương ở hải đảo: Là chính quyền địa phương tại đặc khu;
• HĐND hoạt động theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số, trong khi UBND kết hợp mô hình tập thể với việc đề cao trách nhiệm của Chủ tịch UBND.

Quy định về tổ chức bộ máy hành chính

Để đảm bảo hiệu quả hoạt động, dự luật sửa đổi các quy định về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp cơ sở:

Chính quyền địa phương cấp tỉnh: Về cơ bản giữ nguyên theo quy định hiện hành, nhưng có điều chỉnh tăng số lượng đại biểu HĐND cấp tỉnh để phù hợp với việc sáp nhập các đơn vị hành chính. Đồng thời, bổ sung quy định về ủy viên của các ban thuộc HĐND cấp tỉnh, có thể là đại biểu hoạt động chuyên trách.

Chính quyền địa phương cấp cơ sở: HĐND cấp cơ sở có tối đa 40 đại biểu và được tổ chức thành hai ban: Ban pháp chế và Ban kinh tế – xã hội. UBND cấp cơ sở sẽ có các cơ quan chuyên môn phù hợp với từng loại hình đơn vị hành chính.

Dự luật cũng đề xuất mô hình tổ chức UBND cấp cơ sở với 5 cơ quan chuyên môn:

• Văn phòng: Tham mưu thực hiện nhiệm vụ chung của Đảng ủy, HĐND và UBND cấp cơ sở;
• Phòng Kinh tế (đối với xã, đặc khu) hoặc Phòng Kinh tế – Hạ tầng và Đô thị (đối với phường, đặc khu Phú Quốc);
• Phòng Nội vụ – Tư pháp;
• Phòng Văn hóa – Xã hội;
• Trung tâm phục vụ hành chính công.

Tổ chức kỳ họp HĐND

Dự luật kế thừa quy định hiện hành về tổ chức kỳ họp HĐND với tối thiểu hai kỳ họp thường lệ mỗi năm. Ngoài ra, HĐND có thể họp chuyên đề hoặc họp đột xuất để giải quyết các công việc phát sinh.

Theo kế hoạch, hôm nay (ngày 25/3) Đảng ủy Chính phủ sẽ trình Bộ Chính trị đề án sắp xếp lại đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp để báo cáo Trung ương trước 1/4. Bộ Nội vụ đang tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức, chuyên gia và người dân trước khi trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 9 sắp tới.

Khánh Vy (t/h)