Bộ trưởng Bộ Nội vụ nói về khả năng tiếp tục sáp nhập xã, phường

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết các địa phương có thể xem xét sáp nhập những xã, phường quá nhỏ hoặc đề xuất chia tách đơn vị đã sáp nhập nhưng có quy mô quá rộng. 

• Bộ Nội vụ nói gì về đề xuất tiếp tục sáp nhập xã, phường?

Địa phương có thể đề xuất sáp nhập hoặc chia tách xã, phường

Ngày 18/10/2026, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về tình hình kinh tế – xã hội, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trao đổi về những câu hỏi liên quan đến khả năng tiếp tục sáp nhập xã, phường.

Theo ông Hải, Ban Chấp hành Trung ương đã có kết luận về vấn đề này, trong đó giao các tỉnh, thành phố chủ động xem xét, đề xuất phương án sắp xếp dựa trên điều kiện thực tế.

Đối với những xã, phường có quy mô quá nhỏ, không đủ không gian và điều kiện để mở rộng hoạt động, địa phương có thể nghiên cứu sáp nhập hai hoặc ba đơn vị gần nhau nếu có điều kiện kinh tế, xã hội và văn hóa tương đồng, giao thông thuận lợi.

Ngược lại, những đơn vị trước đây đã sáp nhập từ ba hoặc bốn xã nhưng hiện có quy mô quá rộng, việc quản lý và vận hành gặp khó khăn cũng có thể được xem xét đề xuất chia tách.

Các phương án cần được thảo luận với những cơ quan liên quan, lấy ý kiến người dân và thực hiện đúng trình tự trước khi trình Trung ương xem xét, quyết định.

Bộ trưởng cho biết một số địa phương vẫn chờ ý kiến từ Trung ương hoặc theo dõi việc thực hiện tại nơi khác. Ông cho rằng từng địa phương cần chủ động đánh giá điều kiện thực tế, xác định rõ trách nhiệm và thực hiện đúng thẩm quyền khi đề xuất điều chỉnh.

Ngoài việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết việc sắp xếp tổ chức bên trong các cơ quan, đơn vị vẫn cần tiếp tục được rà soát.

Theo ông, chức năng và nhiệm vụ của các bộ, ngành đã được xác định rõ hơn, nhưng cơ cấu bên trong vẫn có những điểm cần xem xét để tránh chồng chéo và bảo đảm hoạt động phù hợp.

Việc rà soát này được đặt trong quá trình hoàn thiện tổ chức của các cơ quan, đơn vị, nhằm xác định rõ trách nhiệm và phạm vi hoạt động giữa các bộ phận.

Nghiên cứu mô hình xã, phường hạt nhân

Một nội dung khác được Bộ trưởng đề cập là việc nghiên cứu mô hình xã, phường hạt nhân. Đây mới là bước nghiên cứu ban đầu, chưa được trình thành phương án chính thức.

Theo hướng nghiên cứu, Trung ương sẽ xây dựng các nguyên tắc và tiêu chí chung, còn việc lựa chọn xã, phường cụ thể sẽ do từng địa phương quyết định. Bộ trưởng gợi ý mỗi địa phương có thể lựa chọn khoảng 3-4 đơn vị, thay vì lựa chọn quá nhiều.

Những xã, phường được cân nhắc cần có quy mô phù hợp, điều kiện tương đối tốt về hạ tầng, giao thông, thông tin liên lạc, nhân lực và chuyển đổi số. Vị trí của các đơn vị này cũng cần thuận lợi cho việc kết nối với các xã, phường xung quanh.

Theo phương án đang được nghiên cứu, địa phương có thể tập trung đầu tư hạ tầng, nhân lực và quy hoạch có tính liên kết giữa xã, phường hạt nhân với những đơn vị lân cận.

Các khu vực liên kết có thể phối hợp về đầu tư, sản xuất, nguyên liệu và vật liệu. Những nơi có lợi thế về giao thông, công thương và các điều kiện kinh tế khác có thể kết nối thành chuỗi hoạt động phù hợp.

Bộ trưởng lưu ý mô hình xã, phường hạt nhân không làm thay đổi cấp hành chính. Việc lựa chọn và hướng dẫn thực hiện chỉ được tiến hành sau khi nội dung nghiên cứu được trình Chính phủ, Bộ Chính trị và thông qua chính thức.

Nghiên cứu khu kinh tế đặc biệt với cơ chế phân quyền mạnh

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cũng đề cập việc nghiên cứu xây dựng một số khu kinh tế đặc biệt tại Việt Nam. Mô hình này được xem xét ở cấp cơ sở, không hình thành thêm cấp hành chính.

Theo ông, tổ chức bộ máy, nhân sự và biên chế tại các khu kinh tế đặc biệt cần được tính toán theo điều kiện cụ thể, có thể khác với những đơn vị hành chính cùng cấp.

Một điểm đáng chú ý là cơ chế phân cấp, phân quyền được nghiên cứu theo hướng mở rộng thẩm quyền cho đơn vị tại khu kinh tế đặc biệt. Một số nhiệm vụ hiện thuộc cấp tỉnh có thể được giao trực tiếp cho đơn vị cấp cơ sở tại những khu vực này thực hiện.

Các khu kinh tế đặc biệt không nhất thiết có mô hình tổ chức giống nhau. Quy mô và điều kiện kinh tế, xã hội khác nhau sẽ là căn cứ để xác định cơ cấu tổ chức và phạm vi thẩm quyền phù hợp.

Bộ Tài chính được giao nghiên cứu, xây dựng đề án; Bộ Nội vụ phối hợp tính toán các nội dung liên quan đến tổ chức, nhân sự và cơ chế vận hành.