Cảnh báo từ thượng nguồn sông Lô: Lấn chiếm dẫn đến lũ lụt nghiêm trọng hơn

Tình trạng lấn chiếm sông Lô chưa được xử lý hoàn toàn đã khiến dòng chảy bị thu hẹp, dẫn đến lũ lụt năm sau cao và kéo dài hơn năm trước tại tỉnh Tuyên Quang.

• Hơn 900 người thiệt mạng vì lũ lụt trên đảo Sumatra – Indonesia
• Mỹ tăng hỗ trợ khẩn cấp lên 1,75 triệu USD giúp Việt Nam ứng phó lũ lụt

Sông Lô bắt nguồn từ Vân Nam (Trung Quốc), chảy qua Hà Giang cũ nay thuộc Tuyên Quang và Phú Thọ. Dòng sông từng là nguồn sống cho cư dân ven bờ.

Những năm gần đây, sông Lô chịu tác động từ biến đổi khí hậu và hoạt động con người. Mùa khô, nhiều đoạn sông trơ đáy, mực nước thấp đến hở móng cầu. Mùa mưa, lũ dâng cao bất thường, gây sạt lở và ngập lụt.

Người dân phường Hà Giang 1 và Hà Giang 2 tại tỉnh Tuyên Quang chịu thiệt hại nặng từ lũ lụt. Trận lũ từ cuối tháng 9 đến đầu tháng 10/2025 kéo dài hơn 1 tuần, nước vượt mức báo động 3 khoảng 2,66 m, cao hơn lũ năm 2024.

Nguyên nhân chính từ lấn chiếm hành lang thoát lũ bởi nhà ở và công trình, làm thu hẹp dòng chảy. Mặt cắt ngang lòng sông tại trung tâm phường Hà Giang 1 và Hà Giang 2 chỉ khoảng 40-60 m, mở rộng lên 60-80 m khi lũ về. Ngoài ra, thủy điện thượng nguồn xả lũ nhanh cũng góp phần.

Các vi phạm lấn chiếm tồn tại lâu năm, như: Công ty TNHH sản xuất thương mại và dịch vụ gas Đông Tùng lấn chiếm gần 500 m² tại xã Vị Xuyên. Năm 2018 bị phạt 55 triệu đồng, năm 2019 yêu cầu tháo dỡ trước 30/5/2019, nhưng đến nay chỉ tháo dỡ một phần, hoạt động vẫn tiếp tục;

Công ty Cổ phần bê tông và xây dựng Hưng Phụng lấn chiếm gần 1.600 m², thu hẹp sông khoảng 20 m. Năm 2018 bị phạt 3 triệu đồng và yêu cầu tháo dỡ, nhưng chỉ nộp phạt, chưa khắc phục;

Công ty Cổ phần đầu tư và Phát triển đô thị Quý Linh lấn chiếm khoảng 20.000 m² từ năm 2010 để làm bãi đỗ xe, chưa có phép.

Ông Phan Huy Ngọc, Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang, nhận định lấn chiếm gây cản trở dòng chảy và góp phần ngập lụt tháng 10/2025. Ông giao Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì kiểm tra liên ngành các điểm lấn chiếm, đồng thời xử lý nghiêm đổ thải trái phép.

Minh Long