Cử nhân loại khá có thể dự tuyển tiến sĩ không cần bằng thạc sĩ từ năm 2027

Từ ngày 1/1/2027, người tốt nghiệp đại học loại khá cũng có thể đăng ký dự tuyển tiến sĩ nếu đáp ứng thêm yêu cầu về công trình nghiên cứu khoa học hoặc kinh nghiệm công tác. Quy định mới mở rộng con đường học thuật sau đại học.

• Bộ GD-ĐT công bố 116 ngành đào tạo tiến sĩ

• Bộ Giáo dục siết “lạm phát” điểm, yêu cầu đại học không hạ chuẩn để tăng thành tích

Hai nhóm đối tượng được dự tuyển tiến sĩ

Theo Điều 14 Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học ban hành kèm Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT ngày 30/6/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đối tượng dự tuyển trình độ tiến sĩ được chia thành hai nhóm.

Nhóm thứ nhất là người đã tốt nghiệp hoặc đủ điều kiện công nhận tốt nghiệp trình độ thạc sĩ.

Nhóm thứ hai là người đã tốt nghiệp hoặc đủ điều kiện công nhận tốt nghiệp trình độ đại học hạng giỏi trở lên, bao gồm cả chương trình đào tạo chuyên sâu.

Đáng chú ý, quy chế mới bổ sung trường hợp người tốt nghiệp đại học loại khá cũng được đăng ký dự tuyển tiến sĩ mà không bắt buộc phải có bằng thạc sĩ. Tuy nhiên, nhóm này phải đáp ứng thêm yêu cầu về công trình nghiên cứu khoa học hoặc kinh nghiệm công tác theo quy định của chương trình đào tạo.

So với quy chế ban hành kèm Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT trước đây, quy định mới mở rộng thêm nhóm cử nhân loại khá đủ điều kiện đăng ký dự tuyển trực tiếp vào chương trình tiến sĩ.

Không phải cứ tốt nghiệp loại khá là được nhận vào học

Việc được xác định thuộc đối tượng dự tuyển không đồng nghĩa với việc ứng viên đương nhiên trúng tuyển hoặc được công nhận là nghiên cứu sinh.

Người dự tuyển vẫn phải đáp ứng yêu cầu đầu vào do cơ sở đào tạo quy định. Những điều kiện này không được thấp hơn chuẩn chương trình đào tạo ở trình độ, lĩnh vực và ngành tương ứng.

Các trường đại học được chủ động quy định những yêu cầu cụ thể về kiến thức nền tảng, học phần hoặc khối lượng học tập bổ sung, năng lực nghiên cứu, ngoại ngữ, kinh nghiệm công tác và định hướng nghiên cứu.

Đối với người tốt nghiệp đại học loại khá, yêu cầu về công trình nghiên cứu khoa học hoặc kinh nghiệm công tác sẽ được xác định theo quy định của từng chương trình đào tạo. Vì vậy, điều kiện cụ thể có thể khác nhau giữa các trường và ngành học.

Vẫn phải đáp ứng yêu cầu ngoại ngữ và năng lực nghiên cứu

Đối với chương trình tiến sĩ được giảng dạy bằng tiếng nước ngoài, người dự tuyển phải đáp ứng yêu cầu về năng lực ngôn ngữ tương ứng.

Trường hợp người dự tuyển là công dân nước ngoài, ứng viên cũng phải đáp ứng yêu cầu về ngôn ngữ sử dụng trong chương trình và các điều kiện cần thiết để bảo đảm việc học tập.

Bên cạnh đó, các cơ sở đào tạo có trách nhiệm đánh giá kiến thức, năng lực và định hướng nghiên cứu của ứng viên. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm người học có khả năng theo đuổi chương trình đào tạo chuyên sâu, thực hiện nghiên cứu độc lập và hoàn thành luận án tiến sĩ.

Các trường được chủ động phương thức tuyển sinh

Theo quy chế mới, cơ sở đào tạo có thể tổ chức tuyển sinh tiến sĩ bằng hình thức thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp cả hai phương thức.

Việc tuyển sinh có thể được tổ chức một hoặc nhiều đợt trong năm, căn cứ vào năng lực đào tạo, điều kiện bảo đảm chất lượng và yêu cầu đầu vào của từng chương trình.

Các trường phải bảo đảm quá trình tuyển sinh công khai, minh bạch, khách quan và đánh giá trung thực năng lực của người dự tuyển.

Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 30/6/2026, nhưng quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học được áp dụng đối với các khóa thông báo tuyển sinh trình độ thạc sĩ và tiến sĩ từ ngày 1/1/2027.

Văn Duy