Đề xuất dành tối thiểu 2% ngân sách cho lĩnh vực văn hóa

Dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đề xuất bảo đảm chi ngân sách cho lĩnh vực này tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, đồng thời đưa ra nhiều chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và đầu tư. 

Ngày 19/4, tại phiên họp toàn thể lần thứ hai của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đang được xây dựng với nhiều đề xuất về cơ chế tài chính và chính sách ưu đãi.

Theo bà Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất bảo đảm chi ngân sách cho lĩnh vực văn hóa hàng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước.

Bà Thủy cho biết dự thảo cũng đề xuất áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 5% đối với các hoạt động sản xuất, phát hành, phổ biến phim, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật.

Ngoài ra, các tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng số và giải pháp công nghệ cao cho các ngành công nghiệp văn hóa, như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, dự kiến được hưởng nhiều ưu đãi về thuế. 

Doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có thể được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm và giảm 50% trong 4 năm tiếp theo. Các chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại doanh nghiệp cũng được áp dụng chính sách miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân tương tự.

Dự thảo còn đề cập việc ưu tiên bố trí quỹ đất công dôi dư để thu hút các dự án đầu tư hoặc cho thuê làm không gian hoạt động văn hóa, thể thao. Đồng thời, đề xuất miễn, giảm tiền thuê đất, tiền thuê tài sản thuộc sở hữu nhà nước đối với nhà xuất bản, cơ sở sản xuất phim tài liệu và khoa học có 100% vốn nhà nước.

Một điểm mới là đề xuất thí điểm thành lập quỹ văn hóa nghệ thuật hoạt động theo mô hình hợp tác công tư. Quỹ này được thiết kế như một quỹ đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro theo nguyên tắc thị trường để hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và dự án văn hóa.

Để thu hút các dự án điện ảnh quốc tế, dự thảo đưa ra chính sách hoàn trả chi phí hợp lệ phát sinh tại Việt Nam, gồm chi phí thuê bối cảnh, thiết bị, nhân lực và hậu kỳ.

Dự thảo cũng cho phép thí điểm cơ chế khoán chi kinh phí từ ngân sách nhà nước đối với một số hoạt động sáng tạo sản phẩm văn hóa, có thể áp dụng khoán chi theo sản phẩm cuối cùng hoặc từng phần.

Theo ông Đặng Xuân Phương, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, dự thảo Nghị quyết có nhiều cơ chế, chính sách có thể phát sinh nguồn lực tài chính lớn khi triển khai. Ông đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với Bộ Tài chính đánh giá tổng thể nguồn lực cần thiết để bảo đảm tính khả thi.

Tại phiên họp, ông Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, chủ trì phiên họp, cho biết dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm cụ thể hóa các mục tiêu phát triển văn hóa, đồng thời đặt nguồn lực tài chính ở vị trí trung tâm.

Ngoài nội dung về ngân sách, dự thảo còn đề xuất nhiều chính sách khác như: hỗ trợ tiếp cận đất đai, ưu đãi thuế, hình thành các cụm công nghiệp sáng tạo văn hóa, giao cộng đồng tham gia quản lý các thiết chế văn hóa, thể thao.

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất lấy ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương.

Cơ quan thẩm tra cho rằng cần làm rõ nội hàm một số khái niệm, đặc biệt là các cơ chế thu hút đầu tư và ưu đãi, nhằm bảo đảm cách hiểu thống nhất và hiệu quả thực hiện.

Đối với mô hình đô thị di sản, cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ tiêu chí, phạm vi áp dụng, ưu tiên lựa chọn địa phương có trọng tâm, tránh dàn trải. Các chính sách về thuế và đất đai cần được đánh giá kỹ tác động đến ngân sách và hiệu quả sử dụng tài sản công.

Liên quan đến chính sách phát triển nguồn nhân lực, Ủy ban đề nghị rà soát đối tượng thụ hưởng để bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực, đồng thời hoàn thiện các quy định đối với các loại hình nghệ thuật đặc thù.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị cần có chính sách phù hợp đối với các đơn vị nghệ thuật truyền thống, nhằm bảo tồn các loại hình nghệ thuật mang tính vùng miền, đồng thời quan tâm đến việc phát hiện, đào tạo và sử dụng nhân lực trẻ trong lĩnh vực này.

Ngoài ra, các đại biểu cũng đề nghị làm rõ phạm vi chi của mức 2% ngân sách, tránh tình trạng cộng dồn giữa các khoản chi khác nhau, gây khó khăn trong việc kiểm soát hiệu quả.