Bộ Công an đề xuất xử lý hình sự luật sư không tố giác thân chủ đang chuẩn bị phạm tội

Bộ Công an đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng xử lý hình sự luật sư nếu biết thân chủ đang chuẩn bị hoặc đang thực hiện tội phạm nhưng không tố giác. 

Ngày 20/4, Bộ Công an cho biết đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đến hết ngày 7/5, trong đó đề xuất điều chỉnh quy định liên quan đến trách nhiệm của luật sư trong việc tố giác tội phạm.

Theo quy định hiện hành, người bào chữa không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu không tố giác tội phạm mà thân chủ của mình đang chuẩn bị thực hiện, đang thực hiện hoặc đã thực hiện, trừ một số trường hợp đặc biệt như các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Quy định này nhằm bảo đảm sự tin cậy giữa luật sư và thân chủ, tạo điều kiện thực hiện quyền bào chữa.

Tuy nhiên, Bộ Công an cho rằng quy định trên chưa phù hợp. Theo cơ quan này, khi luật sư tham gia bào chữa, hành vi phạm tội đã xảy ra trước đó thuộc phạm vi bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ, nên việc không tố giác là có cơ sở.

Ngược lại, đối với các hành vi mà thân chủ đang chuẩn bị thực hiện hoặc đang thực hiện, bao gồm việc tiếp tục hành vi phạm tội trước đó hoặc thực hiện tội phạm mới, thì không thuộc phạm vi nhiệm vụ của người bào chữa. Nếu luật sư không tố giác các hành vi này sẽ không bảo đảm nguyên tắc của pháp luật hình sự là mọi hành vi phạm tội phải được phát hiện kịp thời.

Trên cơ sở đó, dự thảo đề xuất sửa đổi quy định theo hướng không miễn trách nhiệm hình sự đối với luật sư trong trường hợp biết thân chủ đang chuẩn bị hoặc đang thực hiện tội phạm nhưng không tố giác. Việc điều chỉnh nhằm cân bằng giữa nghĩa vụ bảo mật thông tin và trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội.

Bên cạnh nội dung trên, dự thảo cũng đề xuất mở rộng nhóm người thân thích không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi không tố giác hoặc che giấu tội phạm. Ngoài các quan hệ hiện hành như ông, bà, cha, mẹ, con, anh, chị, em ruột, vợ, chồng, dự thảo bổ sung thêm các quan hệ như bố mẹ nuôi, bố mẹ vợ, bố mẹ chồng, cha dượng, mẹ kế, con nuôi, con rể, con dâu và con riêng của vợ hoặc chồng.

Cơ quan soạn thảo cho rằng việc mở rộng này phù hợp với thực tế cấu trúc gia đình và các quy định liên quan trong pháp luật dân sự và hôn nhân, gia đình, đồng thời bảo đảm yếu tố nhân văn. Tuy nhiên, việc này cũng có thể làm thu hẹp phạm vi xử lý đối với hành vi không tố giác tội phạm.

Ngoài ra, Bộ Công an còn đề xuất mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội, không chỉ giới hạn ở một số tội danh như hiện nay mà áp dụng với các hành vi có mức độ nguy hiểm cao.

Dự thảo cũng đặt ra định hướng tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, chỉ giữ lại đối với các tội có tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Đồng thời, đề xuất sửa đổi quy định theo hướng nếu hết thời hiệu thi hành án đối với người bị kết án tử hình thì chuyển sang hình phạt tù chung thân.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo đề xuất mở rộng áp dụng hình phạt tiền đối với một số tội danh, đồng thời điều chỉnh mức phạt để phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội hiện nay. Trong một số trường hợp, hình phạt tiền có thể được áp dụng thay cho hình phạt tù nếu người vi phạm có thái độ hợp tác, khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại.