Quảng Ninh: Mộ cổ 2.000 năm tuổi tại lưu vực sông Bạch Đằng được khai quật

Trong quá trình san gạt vườn tại khu Chạp Khê, phường Vàng Danh, tỉnh Quảng Ninh, người dân phát hiện ngôi mộ gạch cổ gần 2.000 năm tuổi với diện tích 150 m² và nhiều di vật quan trọng.

• Con đường Sài Gòn vô Chợ Lớn tục danh Đường Trên (Route Haute)

Theo báo chí nhà nước, Bảo tàng Quảng Ninh và đoàn khảo cổ cho biết một ngôi mộ gạch cổ niên đại gần 2.000 năm đã được khai quật tại khu Chạp Khê, phường Vàng Danh (trước đây thuộc phường Nam Khê, TP. Uông Bí cũ), tỉnh Quảng Ninh.

Ngôi mộ được phát hiện trong quá trình người dân đào vườn tại một gò đất cao hơn 2 m, phía trên là vườn vải có tuổi đời hàng chục năm.

Khi máy xúc hạ độ cao gò đất, các cấu trúc gạch cổ lộ diện. Chủ đất nhận thấy dấu hiệu bất thường nên báo chính quyền địa phương. Chính quyền phường Vàng Danh khoanh vùng, dựng hàng rào bảo vệ hiện trường để tránh xâm hại di tích.

Bảo tàng Quảng Ninh phối hợp đoàn khảo cổ do Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh, Trưởng Khoa Lịch sử Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội làm trưởng đoàn tiến hành khai quật, đo đạc, lập hồ sơ khoa học từ tháng 12/2025.

Kết quả khai quật bước đầu cho thấy đây là mộ gạch Chạp Khê, nằm liền kề nhà thờ giáo xứ Chạp Khê. Khu mộ phân bố trên gò đất cao, diện tích khoảng 150 m², quy mô lớn hơn nhiều so với các mộ gạch đã phát hiện trước đó tại Quảng Ninh và trên cả nước.

Đáy mộ nằm sâu khoảng 2,5 m so với mặt bằng gò đất hiện tại. Mộ nằm theo hướng Bắc lệch Đông 20 độ, có cấu trúc gồm 2 gian tiền thất, 1 gian trung thất và 3 gian hậu thất. Trung thất và hậu thất đều có nhĩ.

Các thất và nhĩ được xây xếp bằng gạch hình chữ nhật có độ nung cao, trên gạch trang trí nhiều loại hoa văn như hoa văn đồng tiền, ô trám, đường tròn đồng tâm, chữ S… Mái cuốn vòm bằng gạch múi bưởi. Phần móng mộ được làm chắc chắn để chống đỡ khối kiến trúc vòm.

Một số phần trung thất lát gạch đỏ xếp xen kẽ dọc và ngang. Có viên gạch in nổi chữ “Hoàng quân” giống với mẫu gạch tại mộ gạch Vũ Xá đang trưng bày tại Bảo tàng Hải Phòng.

Di vật thu được trong quá trình khai quật gồm 3 nhóm chính: vật liệu kiến trúc như gạch chữ nhật, gạch múi bưởi; gốm đất nung gồm mô hình nhà, nồi; gốm men gồm bình, vò, chân đèn…

Dựa vào cấu trúc mộ táng và hoa văn trên hiện vật, các nhà nghiên cứu xác định mộ có niên đại thế kỷ I-II sau Công nguyên, cách ngày nay gần 2.000 năm.

Loại hình mộ táng này được phát hiện khá phổ biến ở lưu vực sông Bạch Đằng thuộc địa phận các huyện thị cũ của Quảng Ninh như Quảng Yên, Uông Bí, Đông Triều và của Hải Phòng, Hải Dương như Thủy Nguyên, Kinh Môn. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của lưu vực sông Bạch Đằng như một trung tâm văn hóa, trị sở, vùng quần cư trù mật ven sông buổi đầu Công nguyên.

Hiện giới hữu trách tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về cấu trúc, quy mô và giá trị lịch sử của di tích. Các cơ quan chức năng sẽ lập hồ sơ khoa học đề xuất xếp hạng, bảo tồn nguyên trạng ngôi mộ và quy hoạch khu vực này thành công viên khảo cổ, phục vụ công tác giáo dục di sản gắn với phát triển văn hóa – du lịch địa phương.