Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Kết luận thanh tra giai đoạn 2021–2024 nêu hàng loạt sai phạm tại Đại học Quốc gia Hà Nội, từ thành lập trường chưa đủ điều kiện, thu học phí vượt quy định đến thiếu quỹ học bổng và tuyển sinh vượt chỉ tiêu.

• Học phí đại học tăng theo lộ trình năm học 2026–2027, có trường tăng tới 25 triệu đồng/năm

• Đại học Kinh tế Quốc dân dự kiến tăng học phí năm 2026

Ngày 31/10, thông tin về kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021–2024 cho thấy Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều vi phạm trong hoạt động đào tạo, quản lý tài chính, ngân sách, đầu tư xây dựng và nghiên cứu khoa học.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội quyết định thành lập 3 trường trực thuộc khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về số lượng ngành đào tạo và quy mô người học.

Thành lập 3 trường khi chưa đủ điều kiện

Theo kết luận thanh tra, 3 trường được thành lập trên cơ sở các khoa trực thuộc gồm Trường Quốc tế, Trường Quản trị và Kinh doanh và Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật.

Cụ thể, Khoa Quốc tế được tổ chức thành Trường Quốc tế; Khoa Quản trị kinh doanh thành Trường Quản trị và Kinh doanh vào tháng 12/2021; Khoa Các khoa học liên ngành thành Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật vào tháng 1/2024.

Tuy nhiên, việc thành lập các trường này chưa đáp ứng điều kiện theo điểm a khoản 4 Điều 4 Nghị định 99/2019/NĐ-CP. Theo quy định được Thanh tra Chính phủ viện dẫn, đơn vị đào tạo muốn thành lập trường phải có ít nhất 5 ngành thuộc cùng một lĩnh vực từ trình độ đại học trở lên. Trong đó, phải có ít nhất 3 ngành đào tạo trình độ thạc sĩ, ít nhất 1 ngành đào tạo đến trình độ tiến sĩ và quy mô đào tạo chính quy từ 2.000 người học trở lên.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Đại học Quốc gia Hà Nội rà soát điều kiện thành lập cả 3 trường, báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo để xử lý theo thẩm quyền.

Thu học phí vượt quy định, thiếu gần 95 tỷ đồng quỹ học bổng

Trong lĩnh vực đào tạo, Thanh tra Chính phủ phát hiện Trường Quản trị và Kinh doanh thu học phí năm học 2023–2024 đối với 8 chương trình chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật.

Mức thu được áp dụng là 6–7 triệu đồng/tháng đối với trình độ cử nhân, 6,75–7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ. Trong khi đó, mức học phí theo quy định tương ứng khoảng 3,1 triệu đồng, 4,7 triệu đồng và 7,8 triệu đồng mỗi tháng.

Tại Trường Đại học Kinh tế, học phí văn bằng 2 các ngành kinh tế năm học 2021–2022 được thu ở mức 450.000 đồng/tín chỉ, cao hơn mức 360.000 đồng/tín chỉ theo quy định.

Trường Đại học Giáo dục cũng thu học phí văn bằng 2 đối với các ngành đào tạo giáo viên ở mức 470.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức được quy định từ 303.000 đến 427.200 đồng/tín chỉ.

Về quỹ học bổng khuyến khích học tập, cả 8 trường được kiểm tra đều chưa trích lập đủ 8% số tiền học phí thu được trong giai đoạn 2021–2024.

Tổng số tiền phải trích lập là hơn 332,27 tỷ đồng, nhưng thực tế các trường mới trích hơn 237,9 tỷ đồng, còn thiếu gần 95 tỷ đồng.

Ngoài ra, 3 đơn vị sử dụng tiền từ quỹ học bổng để chi cho những nội dung thuộc các quỹ khác. Trong đó, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật sử dụng hơn 1,57 tỷ đồng, Trường Quản trị và Kinh doanh hơn 742 triệu đồng và Trường Đại học Công nghệ hơn 596 triệu đồng. Tổng số tiền được xác định là hơn 2,9 tỷ đồng.

Mở ngành trái thẩm quyền, 6 trường tuyển sinh vượt chỉ tiêu

Kết luận thanh tra xác định Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội ban hành quyết định mở ngành đào tạo trái thẩm quyền, trong đó có ngành Ngoại khoa trình độ thạc sĩ.

Trong giai đoạn 2021–2024, Đại học Quốc gia Hà Nội ban hành 6 quyết định mở ngành đào tạo đại học thí điểm và trình Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép mở 3 ngành thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa có đủ giảng viên cơ hữu ngành phù hợp để chủ trì xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo.

Cơ quan thanh tra cũng phát hiện 6 trong 8 trường được kiểm tra tuyển sinh vượt chỉ tiêu trình độ đại học do Bộ Giáo dục và Đào tạo giao hoặc vượt chỉ tiêu đại học, thạc sĩ do Đại học Quốc gia Hà Nội phê duyệt.

Các trường được nêu gồm Đại học Công nghệ, Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Giáo dục, Đại học Ngoại ngữ, Đại học Kinh tế và Trường Quốc tế.

Bên cạnh đó, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội bị xác định chưa phê duyệt đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý. Sáu trong 8 đơn vị được kiểm tra cũng chưa xây dựng đề án tự chủ để trình phê duyệt.

Vi phạm trong nghiên cứu khoa học và đầu tư công

Trong hoạt động nghiên cứu khoa học, Thanh tra Chính phủ phát hiện hồ sơ thuê khoán, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán một số đề tài chưa đầy đủ, không phản ánh đúng thực tế.

Hai đề tài do Trường Đại học Kinh tế chủ trì, mỗi đề tài được cấp 500 triệu đồng từ ngân sách nhà nước. Hồ sơ thực hiện hai chuyên đề không thể hiện đầy đủ các tác giả tham gia, đồng thời có một phần nội dung trùng lặp.

Cơ quan thanh tra xác định ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán hơn 203 triệu đồng cho hai chuyên đề thuộc hai đề tài này.

Trong quản lý đầu tư công, tại dự án xây dựng tòa nhà trung tâm khoa khám bệnh và kỹ thuật nghiệp vụ Bệnh viện Đại học Y Dược, đơn vị đã thay đổi quy mô đầu tư nhưng không làm thủ tục điều chỉnh chủ trương trước khi phê duyệt dự án. Việc xác định tổng mức đầu tư chưa đúng khiến vốn ngân sách được giao cao hơn quy định khoảng 27 tỷ đồng.

Đến hết tháng 4/2026, dự án đã giải ngân và đề nghị quyết toán hơn 493 tỷ đồng vốn ngân sách, đồng thời có nguy cơ quyết toán vượt tổng mức đầu tư 20,8 tỷ đồng.

Tại gói thầu xây dựng nhà D7 và D8 thuộc dự án ký túc xá Hòa Lạc, việc phê duyệt đơn giá dự toán phát sinh chưa đúng quy định, làm giá trị dự toán cao hơn 450 triệu đồng.

Ngoài ra, 5 trường gồm Đại học Ngoại ngữ, Đại học Kinh tế, Đại học Công nghệ, Trường Quốc tế và Trường Quản trị và Kinh doanh tổ chức nghiệm thu không đúng khối lượng, đơn giá, khiến giá trị quyết toán cao hơn quy định tổng cộng 790 triệu đồng.

Kiến nghị rà soát và xem xét trách nhiệm

Từ những vi phạm được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Đại học Quốc gia Hà Nội rà soát điều kiện thành lập 3 trường trực thuộc, đánh giá lại các ngành đào tạo đã mở trái thẩm quyền hoặc chưa đáp ứng điều kiện; đồng thời xử lý tình trạng tuyển sinh vượt chỉ tiêu.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được kiến nghị chỉ đạo rà soát các vi phạm của đơn vị và cá nhân liên quan. Nếu đủ căn cứ, xem xét trách nhiệm đối với các Phó giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý trách nhiệm Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội giai đoạn 2021–2024.

Việc rà soát các ngành và chương trình đào tạo phải bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người đang học và người đã tốt nghiệp. Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận thanh tra, Đại học Quốc gia Hà Nội phải báo cáo kết quả thực hiện, kèm các quyết định xử lý trách nhiệm và tài liệu chứng minh việc khắc phục vi phạm.