Dự án Luật Phát triển đô thị đề xuất tăng thẩm quyền đối với đô thị đặc biệt

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự án Luật Phát triển đô thị là đề xuất trao thêm thẩm quyền cho các thành phố là đô thị đặc biệt trong việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời cải cách thủ tục hành chính và bổ sung các cơ chế kiểm soát quyền lực. 

Ngày 7/8, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình Quốc hội tờ trình dự án Luật Phát triển đô thị. 

Theo tờ trình, dự luật được xây dựng nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ và lâu dài cho quá trình phát triển các thành phố, nhất là các đô thị đặc biệt, góp phần tháo gỡ những vướng mắc về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và việc tổ chức thực hiện.

Dự thảo luật cũng hướng tới việc tạo điều kiện để khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế của những vùng có vị trí chiến lược, đồng thời mở ra cơ sở pháp lý nhằm thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao và hình thành thêm các động lực tăng trưởng.

Theo nội dung tờ trình, nhu cầu phát triển của các thành phố, đặc biệt là đô thị đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, đặt ra yêu cầu cần có một đạo luật có tính ổn định và lâu dài để giải quyết các vấn đề liên quan đến quy hoạch, hạ tầng, môi trường, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, liên kết vùng và quản trị đô thị.

Dự án Luật Phát triển đô thị được xây dựng theo định hướng phân cấp, phân quyền gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực, bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. 

Dự luật gồm 5 chương, 66 điều, tập trung vào hai nhóm chính sách lớn, gồm mở rộng phân quyền cho các thành phố là đô thị đặc biệt và bổ sung các cơ chế đặc thù nhằm tạo điều kiện phát triển các đô thị này.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo luật là đề xuất mở rộng thẩm quyền của các thành phố là đô thị đặc biệt trong việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành cũng như giải quyết những vấn đề đặc thù phát sinh trong quá trình quản lý và phát triển đô thị.

Cùng với việc mở rộng phân quyền, dự thảo luật quy định cơ chế kiểm soát thông qua hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm việc thực hiện thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Ngoài ra, dự luật còn đề xuất điều chỉnh thủ tục hành chính theo hướng đơn giản và thuận lợi hơn đối với người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, dự luật tạo cơ sở pháp lý để phát triển các lĩnh vực được xác định có vai trò tạo động lực tăng trưởng như trung tâm tài chính quốc tế, logistics, kinh tế biển, giáo dục, y tế, du lịch, thu hút nhà đầu tư chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo nội dung Chính phủ trình Quốc hội, dự thảo luật còn thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực thông qua thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Bên cạnh đó, dự luật cũng đưa ra các quy định về việc khuyến khích, bảo vệ những người năng động, sáng tạo trong quá trình thực hiện nhiệm vụ vì lợi ích chung, đồng thời quy định việc xử lý các hành vi tham nhũng, trục lợi và lạm dụng chính sách.

Trong báo cáo thẩm tra, ông Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cho biết các cơ quan của Quốc hội đều đồng ý về sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị.

Cơ quan thẩm tra cũng đồng ý với định hướng xây dựng luật theo mô hình đạo luật khung về phân quyền, trong đó Quốc hội phân quyền trực tiếp và ổn định cho chính quyền TP.HCM cùng các thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt.

Tuy nhiên, báo cáo thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng của các cơ chế và chính sách trong dự luật nhằm tránh mở rộng đối tượng áp dụng nhưng chưa có cơ chế quản lý và kiểm soát phù hợp. Đối với trường hợp cần mở rộng phạm vi áp dụng, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định ngay trong phạm vi điều chỉnh của luật hoặc nghiên cứu bổ sung trong các luật chuyên ngành có liên quan.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đồng ý với định hướng mở rộng phân quyền cho địa phương nhưng đề nghị xác định rõ nguyên tắc và giới hạn để Chính phủ quy định phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, bảo đảm tính công khai, minh bạch và thống nhất trong quá trình tổ chức thi hành Luật.