Chế độ giám sát công nghệ cao của ĐCSTQ vượt quá ‘1984’ – Luật sư nhân quyền

Luật sư nhân quyền Trung Quốc đang lưu vong tại Mỹ, ông Đằng Bưu (Teng Biao), gần đây trong cuộc phỏng vấn với báo Libération của Pháp, đã phân tích sâu sắc về kiểm duyệt nghiêm ngặt hiện nay của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) và tình hình chính trị ở Hồng Kông. Ông chỉ ra rằng chế độ dưới sự lãnh đạo của ông Tập Cận Bình đã tiến hóa thành “chủ nghĩa cực quyền công nghệ cao”, với mục tiêu cốt lõi là sử dụng công nghệ số để “kiểm soát mọi hành động của mỗi người trong từng khoảnh khắc”.

Hồng Kông trải qua “Đại Lục hóa hấp thụ”

Đằng Bưu là tiến sĩ luật tại Bắc Kinh, luật sư nhân quyền nổi tiếng, đồng thời là một trong những người khởi xướng phong trào “Công dân mới” giai đoạn đầu.

Ông cho biết, kể từ khi ‘Luật An ninh Quốc gia Hồng Kông’ được thực thi, “một quốc gia, hai chế độ” về cơ bản đã không còn tồn tại. Ông mô tả Hồng Kông đang trải qua quá trình “Đại Lục hóa hấp thụ”, bao gồm cách thức ra quyết định hành chính và quản lý an ninh, dần dần hội nhập với các thành phố ở Trung Quốc Đại Lục.

Lấy ví dụ vụ hỏa hoạn lớn ở Hồng Kông gần đây khiến ít nhất 159 người thiệt mạng, ông nói rằng sau sự kiện này, chính quyền đã bắt giữ và truy cứu trách nhiệm các thành viên công đoàn, phản ánh “vấn đề quản trị điển hình của hệ thống Đại Lục: tham nhũng, sai lầm chính sách và thất bại hành chính”. Ông Đằng Bưu nhấn mạnh, dù có xảy ra hay không các sự kiện lớn, chính quyền ĐCSTQ sẽ không ngừng đàn áp xã hội dân sự và những nhà hoạt động, khiến tự do và nhân quyền ở Hồng Kông ngày càng suy giảm.

Các tổ chức dân sự Trung Quốc chịu “đàn áp toàn diện”

Nhìn lại quá trình phát triển và sụp đổ của xã hội dân sự Trung Quốc, ông Đằng Bưu cho biết, từ năm 2013, chính quyền Tập Cận Bình đã phát động “đàn áp toàn diện” đối với xã hội dân sự. Hàng ngàn tổ chức phi chính phủ buộc phải đóng cửa hoặc ngừng hoạt động; hàng chục ngàn nhà bảo vệ nhân quyền, tín đồ tôn giáo và những người khiếu kiện bị bắt giữ; hệ thống kiểm duyệt được tăng cường toàn diện. Đối tượng bị đàn áp còn mở rộng đến Phật giáo Tây Tạng, người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ, doanh nhân và nghệ sĩ. Hiện nay, “tổ chức biểu tình hoặc viết bài chỉ trích ĐCSTQ là cực kỳ nguy hiểm”.

Dù trong môi trường nghiêm ngặt, ông Đằng Bưu và các cộng sự vẫn cố gắng duy trì hoạt động ở nước ngoài và trong nước về các vấn đề nhẹ nhàng hơn như “bạo lực gia đình, môi trường, quyền xã hội”, nhưng không còn dám thực hiện biểu tình hay hoạt động nghệ thuật cấp tiến.

Chủ nghĩa cực quyền công nghệ cao của ĐCSTQ đã vượt qua 1984

Đằng Bưu đặt ra khái niệm “chủ nghĩa cực quyền công nghệ cao” cho hệ thống ĐCSTQ hiện nay. Ông mô tả chi tiết cách chính quyền sử dụng công nghệ tiên tiến để xây dựng hệ thống giám sát chưa từng có, bao gồm hệ thống tín nhiệm xã hội, vạn lý tường lửa (Great Fire Wall), dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, nhận diện khuôn mặt và giọng nói. Ông nhấn mạnh mức độ giám sát của ĐCSTQ “đã đạt đến, thậm chí trong một số khía cạnh vượt quá — mức độ trong 1984”.

• 1984 của Orwell: Cẩm nang 6 bước cai trị dành cho các nhà độc tài

Trong hệ thống này, “cảnh sát có thể biết kế hoạch của bạn trước khi bạn hành động và bắt giữ bạn”. Ông kết luận, mục tiêu của chủ nghĩa số cực quyền ở Bắc Kinh là “kiểm soát mọi hành động của mỗi người ở mọi ngã tư, mọi khoảnh khắc”. Tuy nhiên, ông cho rằng phong trào “Giấy trắng” cuối năm 2022 đã chứng minh rằng con người vẫn có thể tìm thấy không gian để phản kháng ngay cả dưới sự giám sát chặt chẽ.

Ông kết luận, logic cốt lõi của tất cả hành động của chính quyền ĐCSTQ là “duy trì quyền lực, bảo vệ thể chế đảng – nhà nước”, nhưng mỉa mai thay, “chính sách của họ đang làm tổn hại nền kinh tế”.