Cuộc đời bi thảm của Hồ Cẩm Đào, nhận giặc làm cha

Nhìn lại lịch sử trăm năm của ĐCSTQ, số phận của Hồ Cẩm Đào mang đầy tính bi kịch: tổ tiên ông bị Đảng Cộng sản tước đoạt tài sản trong chiến dịch “công tư hợp doanh”, cha ông bị đấu tố đến chết trong “Cách mạng Văn hóa”, thậm chí sau khi qua đời còn không được chôn trong nghĩa trang gia tộc. Theo lẽ thường, đây phải là một người mang mối thù sâu như biển máu với chế độ. Thế nhưng, ông không trở thành người phản kháng thể chế, mà ngược lại còn dành cả đời leo lên đỉnh cao quyền lực, thậm chí vào thời khắc then chốt còn mạnh tay bảo vệ chế độ ấy, để rồi cuối đời lại bị chính cỗ máy đó lạnh lùng đào thải.

Rốt cuộc cơ chế nào đã khiến một người mang trong mình nỗi đau máu lệ của gia tộc lại sống thành một “đứa con dị dạng của thể chế” đầy áp lực và vô cảm, bảo vệ chính chế độ đã khiến cha mình mất mạng? Theo phân tích sâu của nhiều chuyên gia nghiên cứu lịch sử Đảng trong và ngoài Trung Quốc, logic cốt lõi đằng sau cuộc đời méo mó của Hồ Cẩm Đào chính là sự nghiền nát nhân tính của chế độ toàn trị ĐCSTQ.

Tiệc rượu lạnh lẽo ở Thái Châu năm 1978

Tổ tiên của Hồ Cẩm Đào từ Tích Khê, tỉnh An Huy chuyển đến Thái Châu, Giang Tô để kinh doanh trà hiệu “Hồ Nguyên Thái”. Cha ông là Hồ Tĩnh Chi, trong chiến dịch “công tư hợp doanh” những năm 1950 đã bị chính quyền cộng sản cưỡng ép tịch thu tài sản, bản thân từ chủ doanh nghiệp trở thành nhân viên cấp thấp của hợp tác xã cung tiêu.

Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, Hồ Tĩnh Chi vì xuất thân “tư sản” nên bị phe tạo phản địa phương vu cáo là “phần tử tham ô”, phải chịu các cuộc đấu tố, diễu phố và giam giữ tàn khốc. Năm 1978, ông qua đời trong uất hận khi mới 59 tuổi. Khi đó Hồ Cẩm Đào đang công tác tại Cam Túc với chức vụ cấp phó phòng đã vội về Thái Châu chịu tang cha.

Theo nhiều bài báo, để minh oan cho cha, Hồ Cẩm Đào đã cắn răng bỏ ra 50 nhân dân tệ — một khoản tiền khổng lồ thời bấy giờ, tương đương cả tháng lương của sinh viên đại học — để bày hai bàn tiệc mời lãnh đạo huyện ở khách sạn Thái Châu.

Thế nhưng, lãnh đạo Ủy ban Cách mạng huyện Thái và hợp tác xã cung tiêu vì không đoán được xu hướng “sửa sai” từ Bắc Kinh, lại sợ bị liên lụy với thành phần “tư sản phản động”, nên đồng loạt tẩy chay. Hồ Cẩm Đào ngồi đợi từ trưa đến 3 giờ chiều, cuối cùng chỉ có một trưởng phòng đến lấy lệ. Trong đau đớn và phẫn nộ, ông bật khóc rồi đem toàn bộ thức ăn trên bàn chia cho đầu bếp, nhân viên rửa bát và phục vụ của khách sạn. Đây không chỉ là tổn thất vật chất mà còn là sự sỉ nhục nặng nề đối với nhân phẩm của một người từng được xem là ứng viên cán bộ cấp cao tương lai.

Mẹ của Hồ Cẩm Đào là Lý Văn Thụy mất sớm. Sau khi cha qua đời, ông từng quỳ xuống cầu xin họ hàng bên ngoại cho cha mẹ được hợp táng. Tuy nhiên, trong bầu không khí cực tả của thời kỳ “hai điều kiên quyết”, người thân bên ngoại vì sợ bị quy kết là thân thích của thành phần “ngũ loại đen” nên kiên quyết từ chối, thậm chí còn mắng gia đình họ Hồ là “gánh nặng lịch sử”. Bất đắc dĩ, Hồ Cẩm Đào chỉ có thể chôn cất cha sơ sài tại một bãi tha ma hoang vắng cách mộ tổ bên ngoại của mẹ vài cây số. Điều này trở thành nỗi hận và nỗi đau lớn nhất đời ông.

Qua câu chuyện của Hồ Cẩm Đào cũng có thể thấy rằng trong xã hội toàn trị, những người dân bình thường bị ĐCSTQ chà đạp thậm chí không có tư cách nói đến phẩm giá, ngay cả quyền được đau buồn cũng không có. Năm 1978, Hồ Cẩm Đào khi 36 tuổi trở về Thái Châu chịu tang cha, tiêu hết tiền tích góp để bày tiệc cầu xin lãnh đạo huyện minh oan, nhưng đổi lại chỉ là sự tẩy chay và thất vọng ê chề. Có lẽ chính sự nhục nhã đó đã trở thành bước ngoặt cuộc đời ông — nhận ra rằng trong thể chế này, chỉ có quyền lực mới là thứ quyết định tất cả.

Tuy nhiên, Hồ Cẩm Đào không lựa chọn phản kháng như Ngụy Kinh Sinh và nhiều người cùng thế hệ tại “Bức tường Dân chủ Tây Đơn”. Ông chọn cách tự bọc kín mình và leo lên kim tự tháp quyền lực, điều mà nhiều người cho rằng có thể xuất phát từ một dạng “hội chứng Stockholm” bắt nguồn từ nỗi sợ hãi tột độ.