ĐCSTQ cấm “Những bà mẹ Thiên An Môn” đến nghĩa trang viếng người thân

Trước thềm kỷ niệm 37 năm sự kiện Thảm sát Thiên An Môn, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) không cho phép các thành viên của nhóm “Những bà mẹ Thiên An Môn” đến Nghĩa trang Vạn An ở Bắc Kinh để tưởng niệm người thân và tổ chức lễ tưởng niệm vào ngày 4/6. Gia đình nạn nhân đã ra tuyên bố phản đối, lên án chính quyền vi phạm nhân tính. Đồng thời, tại Bắc Kinh, Quý Châu và các địa phương khác, nhiều “nhân vật nhạy cảm” do chính quyền chỉ định đã bị cảnh sát kiểm soát để “duy trì ổn định”.

Đài Á Châu Tự Do đưa tin, trước dịp kỷ niệm 37 năm sự kiện “6/4”, các thành viên nhóm “Những bà mẹ Thiên An Môn” ở Bắc Kinh đã nhận thông báo từ Cục Công an thành phố Bắc Kinh, yêu cầu năm nay không được đến Nghĩa trang Vạn An để tưởng niệm người thân, cũng không được tổ chức các nghi lễ tưởng niệm như trước đây. Đáp lại, ngày 1/6 gia đình nạn nhân đã công bố thư phản đối, cho rằng lệnh cấm vi phạm hiến pháp, pháp luật và nhân tính cơ bản, đồng thời yêu cầu hủy bỏ các hạn chế liên quan. Đây là lần đầu tiên trong hơn 30 năm, thân nhân nạn nhân “6/4” bị cấm đến nghĩa trang tưởng niệm người thân.

Trong nhiều thập kỷ, nhóm “Những bà mẹ Thiên An Môn” mỗi dịp 4/6 đều đến Nghĩa trang Vạn An dưới sự hộ tống của cảnh sát để tưởng niệm, đọc văn tế và điếu văn, tưởng nhớ người đã khuất. Thành viên nhóm này, bà Trương Tiên Linh, hôm 2/6 nói với Đài Á Châu Tự Do: “Họ bây giờ không cho chúng tôi đến Nghĩa trang Vạn An nữa, cũng không cho đọc văn tế, điếu văn, những việc trước đây vốn là nghi thức thường lệ đều không cho làm. Bây giờ thậm chí không cho đi nữa, đây là điều chưa từng xảy ra”.

Từ ngày 28/4, nhóm “Những bà mẹ Thiên An Môn” đã bị công an và nhân viên cộng đồng giám sát. Bà Trương nói: “Khu vực của tôi hôm 28 đã có người trực, cổng khu dân cư có 2 bảo vệ, dưới lầu có 2 cảnh sát, còn có 2 xe, một xe cảnh sát và một xe công an, phòng bị rất nghiêm ngặt, còn chuyện liên hệ phóng viên nước ngoài thì khỏi nói”.

Trước dịp “6/4”, nhiều người ở Bắc Kinh bị “giữ tại chỗ” hoặc bị đưa đi du lịch cưỡng bức, nhóm nghiên cứu nhân quyền Quý Châu cũng có nhiều người bị cảnh sát kiểm soát.

Một người bất đồng chính kiến ở Bắc Kinh họ Ngô nói với Đài Á Châu Tự Do rằng việc chính quyền năm nay cấm nhóm “Những bà mẹ Thiên An Môn” tưởng niệm người thân là quá tàn nhẫn: “Người thân bị bắn chết một cách vô cớ, trước đây còn có thể tưởng niệm, đã hơn 30 năm rồi, bây giờ ngay cả quyền đến nghĩa trang cũng bị tước đoạt, tin này đến quá đột ngột”.

Ông Ngô cũng nói nhiều người bị hạn chế tự do: “Cao Du từ ngày 25 đã bị đưa đi, Kế Phong đi Quế Lâm, còn luật sư Mạc Thiếu Bình, Phó Chí Cường, Ngô Cường, Hà Đức Phổ, Tra Kiến Quốc, Lão Quỷ, Trương Lệ Na, Mã Lực Thành, Hồ Giai, Lưu Địch, Lý Úy… đều bị ‘giữ tại chỗ’”.

Bài báo cho biết trong 30 năm qua, hơn 10 thành viên của nhóm nghiên cứu nhân quyền Quý Châu luôn bị công an địa phương giám sát. Mỗi dịp “lưỡng hội” hoặc trước/sau ngày 6/4, Liệu Song Nguyên, Trần Tây và những người khác đều bị liệt vào diện “nhân vật trọng điểm”, có người giám sát gần như không rời.

Một thành viên nhóm nhân quyền Quý Châu họ Hà cũng nói, từ tuần trước các thành viên đã lần lượt bị công an kiểm soát: “Liệu Song Nguyên, Thân Hữu Liên, Tăng Ninh, Hoàng Yến Minh… có người bị đưa đi ‘du lịch cưỡng bức’ ở ngoại ô, có người bị giữ tại chỗ. Trần Tây, Dương Thiệu Chính (giáo sư đại học) sau khi ra tù vẫn bị giám sát nghiêm ngặt, đặc biệt là Trần Tây, đi đâu cũng bị cảnh sát theo dõi.”

Ngày 27/5, nhóm “Những bà mẹ Thiên An Môn” ủy quyền cho tổ chức “Nhân quyền tại Trung Quốc” đăng trên nền tảng X bài viết “Tưởng niệm 37 năm thảm án 6/4 năm 1989”. Bài viết nói rằng năm 2026 là kỷ niệm 37 năm sự kiện xảy ra tại Bắc Kinh từ ngày 3 đến 4/6/1989, một cuộc đàn áp đẫm máu do một số người cầm quyền khi đó ra lệnh, quân đội tham gia, nhằm vào sinh viên và người dân biểu tình ôn hòa. Là nạn nhân của thảm án “6/4”, họ kêu gọi chính phủ giải quyết các vết thương còn lại bằng con đường pháp lý, hòa bình và lý tính, trả lại công bằng cho từng gia đình nạn nhân.

Bài viết cho rằng đây là sự kiện do chính phủ gây ra, vi phạm nghiêm trọng hiến pháp, nhân quyền và dân quyền Trung Quốc. Vì là hành vi của chính phủ, bi kịch này sau 37 năm vẫn chưa có hướng giải quyết. Chính phủ đến nay vẫn né tránh, không giải quyết và đàn áp hoàn toàn tự do ngôn luận.

Bài viết nhấn mạnh 3 yêu cầu: một là công bố sự thật “6/4”; hai là bồi thường hợp lý cho nạn nhân và gia đình; ba là truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với người gây ra.

Về việc này, có cư dân mạng bình luận: “Mỗi năm gần đến 6/4, nhóm Những bà mẹ Thiên An Môn đều bị hạn chế, giám sát, buộc đi du lịch và quản chế. 37 năm trôi qua, nhiều gia đình chỉ muốn tưởng niệm người thân nhưng vẫn không có được sự tôn trọng cơ bản. Một chính quyền ngay cả quyền tưởng niệm người thân cũng hạn chế thì đang sợ điều gì?”

“Cấm tưởng niệm người thân, chính quyền quá tàn nhẫn và vô nhân đạo, khiến người ta phẫn nộ!”

37 năm trước, chính quyền ĐCSTQ đã tạo ra “thảm án Thiên An Môn 1989”, người dân Trung Quốc không quên, đây là điều mà chính quyền sợ nhất. Một tháng trước, cư dân mạng Đại Lục đã bắt đầu “hâm nóng” sự kiện “6/4” trên mạng xã hội; mỗi khi đêm xuống, trên nền tảng Douyin xuất hiện nhiều video và hình ảnh liên quan đến “Thiên An Môn”, “xe tăng”, và nhiều bình luận “vượt rào”.

Đêm 3/6 đến rạng sáng 4/6/1989, chính quyền điều động khoảng 300.000 quân thiết quân luật, sử dụng xe tăng, xe bọc thép và súng máy để đàn áp sinh viên và người dân tại Quảng trường Thiên An Môn, thậm chí dùng xe tăng cán qua người biểu tình. Ban đầu chính quyền ĐCSTQ nói không có ai chết, nhưng dưới áp lực dư luận trong và ngoài nước sau đó thừa nhận có 300 người thiệt mạng. Tuy nhiên, theo tài liệu giải mật của Mỹ và Anh, ít nhất hơn 10.000 dân thường đã chết trong cuộc đàn áp này. Đến nay chính quyền vẫn không thừa nhận sai lầm và tiếp tục che giấu sự thật với người dân trong nước.