ĐCSTQ kể lại các câu chuyện lịch sử sau khi bảo tàng Hồng Kông được mở trở lại

Bảo tàng Lịch sử Hồng Kông đã mở cửa trở lại vào ngày 1/4 sau 5 năm cải tạo trưng bày thường trực. Các phân tích cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đang dùng cách nhìn lịch sử của mình để thay đổi lịch sử, thay thế nhận thức lịch sử vốn có của người dân Hồng Kông.

Theo các báo cáo, nội dung trưng bày sau khi mở lại đã bị thay đổi đáng kể: “Bạo động năm 1967” được gọi thành “phản Anh kháng bạo”; “Sự kiện 4/6” (thảm sát Thiên An Môn) được đổi thành “biến động chính trị vào thời điểm giao mùa xuân – hè”… gây tranh cãi.

Bảo tàng Lịch sử Hồng Kông mở lại, nội dung thay đổi lớn

Triển lãm thường trực “Câu chuyện Hồng Kông” của Bảo tàng Lịch sử Hồng Kông đã đóng cửa từ tháng 10/2020 để tiến hành đại tu, và chính thức mở cửa lại vào ngày 1/4 sau khi hoàn tất.

Tuy nhiên, ngoại giới phát hiện nội dung trưng bày đã có thay đổi lớn: Từ 8 khu trưng bày ban đầu tăng lên thành 10 khu, bổ sung thêm nội dung thế kỷ 21. Trong khi các sự kiện xã hội lớn như bạo động năm 1967 và phong trào ủng hộ ngày 4/6 (thảm sát Thiên An Môn năm 1989) lại bị lược bỏ. Phần về thế kỷ 21 cũng không đề cập đến phong trào “Chiếm Trung Hoàn” năm 2014 và phong trào phản đối dự luật dẫn độ năm 2019.

“Bạo động năm 1967” đổi thành “phản Anh kháng bạo”

Sự thay đổi rõ rệt nhất trong triển lãm mới là cách diễn đạt về các sự kiện chính trị hiện đại. Theo báo Ming Pao (Minh Báo), so với nội dung trước tháng 10/2020, cách mô tả các sự kiện chính trị đã được điều chỉnh.

Ví dụ, về việc Anh cai trị Hồng Kông sau Chiến tranh Nha phiến, triển lãm cũ dùng các từ như “nhượng lại” Hồng Kông và “tiếp quản” Tân Giới; còn triển lãm mới đổi thành “cưỡng chiếm” (cưỡng đoạt chiếm đóng) đảo Hồng Kông và “cưỡng thuê” (cưỡng ép cho thuê) khu vực phía bắc đường Boundary và phía nam sông Thâm Quyến.

Ngoài ra, phần mô tả “bạo động năm 1967” thay đổi nhiều nhất. Triển lãm cũ, trong phần nói về xung đột xã hội những năm 1950–1960, dùng tiêu đề “bạo động năm 1967” dưới các bức ảnh, mô tả rằng các tổ chức cánh tả chịu ảnh hưởng của Cách mạng Văn hóa Trung Quốc đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình, đồng thời đề cập việc “trên đường phố thường xuyên phát hiện bom tự chế”.

Nhưng trong triển lãm mới, nội dung đã được sửa thành: “Năm 1967 ‘phản Anh kháng bạo’, người biểu tình đối đầu với cảnh sát chống bạo động trên đường phố”.

“Phản Anh kháng bạo” là cách gọi của báo Nhân Dân Nhật Báo, Hồng vệ binh và các tổ chức thân Bắc Kinh tại Hồng Kông thời đó, dùng để chỉ loạt biểu tình và bạo loạn bắt nguồn từ tranh chấp lao động tại một nhà máy hoa nhựa ở Hồng Kông vào tháng 4/1967.

Theo tài liệu công khai, tình trạng bất ổn kéo dài 8 tháng, các phần tử cực đoan cánh tả đặt bom gây thương vong, khiến ít nhất 51 người thiệt mạng, 832 người bị thương, hơn 2.000 người bị kết án, thậm chí có trẻ em vô tội thiệt mạng do bom. Sự kiện này trở thành bước ngoặt khiến người dân Hồng Kông bất mãn với phe cánh tả.

“Sự kiện 4/6” bị làm nhẹ thành “biến động chính trị mùa xuân – hè”

Triển lãm mới không còn nhắc đến cụm từ “4/6” (Lục Tứ), mà chỉ dùng cụm “biến động chính trị vào thời điểm giao mùa xuân – hè năm 1989” trong phần “Hồng Kông trở về Tổ quốc”, đồng thời cho rằng sau biến động này, phía Anh đã có “thái độ không hợp tác” với phía Trung Quốc trong vấn đề Hồng Kông.

Được biết, trước khi cải tạo, triển lãm từng trưng bày hình ảnh 1 triệu người Hồng Kông tự phát tuần hành ủng hộ phong trào dân chủ Trung Quốc năm 1989, cùng với video giới thiệu về sự kiện 4/6, trong đó có cảnh sinh viên Trung Quốc biểu tình tại Quảng trường Thiên An Môn. Sau khi cập nhật, các hình ảnh và video liên quan đã bị gỡ bỏ.

Trước việc triển lãm mới không còn mô tả chi tiết một số sự kiện chính trị, Tổng giám đốc bảo tàng Hà Huệ Nghi trả lời báo chí rằng lịch sử Hồng Kông rất lâu đời, có nhiều tư liệu khác nhau, trong khi không gian trưng bày có hạn. Bà cũng cho biết nhận thức xã hội luôn thay đổi, và bảo tàng đã điều chỉnh nội dung theo sự phát triển của thời đại.

Cách nhìn lịch sử của ĐCSTQ thay thế nhận thức của người Hồng Kông

Theo RFI, ông Dương Dĩnh Vũ (Hans Yeung Wing-yu), người từng là quản lý bộ phận phát triển đánh giá môn Lịch sử của Cục Khảo thí Hồng Kông và hiện là người đứng đầu tổ chức “Giáo dục Thích Châm” (Lời cảnh tỉnh lịch sử), cho rằng ĐCSTQ đang dần thay thế nhận thức lịch sử vốn có của người Hồng Kông bằng cách nhìn của mình.

Ông chỉ ra rằng chính quyền đang từng bước xóa bỏ dấu ấn lịch sử thời kỳ Anh cai trị: Triển lãm từ năm 2001 đã bắt đầu làm mờ nhạt giai đoạn thuộc địa; triển lãm “Tinh hoa Câu chuyện Hồng Kông” giai đoạn 2021–2023 đã bắt đầu sử dụng thuật ngữ “cưỡng chiếm”; và lần mở cửa lại này đã loại bỏ hoàn toàn ảnh các đời Toàn quyền Hồng Kông cũng như các lá cờ thời thuộc địa—những biểu tượng của lịch sử thời kỳ đó.

Ông cho rằng triển lãm mới tái cấu trúc cách nhìn lịch sử theo góc độ chính thức của ĐCSTQ, chẳng hạn cách gọi “phản Anh kháng bạo” phù hợp hơn với lập trường chính trị của họ; còn việc thay “sự kiện 4/6” (vụ thảm sát học sinh, sinh viên tại quảng trường Thiên An Môn năm 1089) bằng “biến động chính trị mùa xuân – hè” là nhằm làm mờ ký ức công chúng về sự kiện này.