(Ảnh minh họa: Shutterstock)
Một ủy ban của Quốc hội Mỹ hôm thứ Tư (18/11) công bố báo cáo thường niên, cho biết quân đội Trung Quốc đang tìm chip Nvidia tiên tiến để phát triển năng lực quân sự ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Theo báo cáo, Bắc Kinh tìm cách lách quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, trong khi chip AI nội địa vẫn đi sau sản phẩm của các hãng Mỹ.
“Trung Quốc đang tìm cách lách các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ để có được những chất bán dẫn tiên tiến nhất, nền tảng cho nỗ lực thông minh hóa của nước này,” báo cáo của Ủy ban Rà soát Kinh tế và An ninh Mỹ-Trung (USCC) viết.
“Chiến tranh thông minh hóa” là cách Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) gọi việc tích hợp AI vào các hệ thống quân sự, gồm hệ thống vũ khí, chuỗi tiêu diệt mục tiêu, chỉ huy và kiểm soát, cùng hậu cần.
Trong năm qua, các cuộc tập trận của PLA đã có nội dung phối hợp tác chiến giữa lực lượng có người lái và không người lái, nhận dạng mục tiêu và phân bổ hỏa lực bằng AI, cùng các hệ thống thông minh giúp chỉ huy ra quyết định.
USCC dẫn đánh giá công bố tháng 4/2026 của Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi (CSET) thuộc Đại học Georgetown. Dựa trên hồ sơ mua sắm của PLA trong vài năm gần đây, các nhà nghiên cứu nhận định quân đội Trung Quốc đang tích cực tìm mua chip tiên tiến của Nvidia để phát triển năng lực quân sự ứng dụng AI.
Hai nhà nghiên cứu Cole McFaul và Sam Bresnick đã xem xét hàng ngàn tài liệu mua sắm của PLA và tìm thấy các yêu cầu mua chip tiên tiến của Mỹ, kể cả các dòng thuộc diện kiểm soát xuất khẩu, The Epoch Times cho biết. Trong số đó có yêu cầu hồi tháng 5/2025 của một phòng thí nghiệm nghiên cứu thuộc PLA, đề nghị mua 16 bộ xử lý Nvidia H100 để dựng mô hình AI về đặc tính điện từ và hồng ngoại. Loại nghiên cứu này liên quan đến các hoạt động cảm biến và phát hiện trong quân sự.
Một yêu cầu khác hồi tháng 7/2025 tìm mua một máy chủ gắn chip Nvidia H20 để chạy mô phỏng trên máy tính. Các nhà nghiên cứu cho rằng việc mô phỏng này có thể bao gồm cả mô hình hóa hệ thống vũ khí.
Các hồ sơ mua sắm khác của quân đội Trung Quốc cũng cho thấy nhu cầu này. Một thông báo đăng hồi tháng 7/2024 trên Mạng Mua sắm Quân sự, trang mua sắm chính thức của quân đội Trung Quốc, ghi rõ cần 4 bộ xử lý Nvidia H100 cho một máy chủ dùng để tính toán AI và chạy các mô hình AI lớn.
Bên mua của PLA còn tìm cách dùng công nghệ điện toán của Mỹ mà không cần tự mua chip. Một yêu cầu hồi tháng 7/2024 đề nghị thuê 10 triệu giờ lõi trên siêu máy tính, với điều kiện nhà cung cấp bên ngoài phải dùng bộ xử lý Nvidia V100 hoặc A100. Một giờ lõi là lượng sử dụng một lõi xử lý trong một giờ.
Các tài liệu này cho thấy bên mua của quân đội Trung Quốc đã tìm kiếm công nghệ của Nvidia, nhưng không cho biết số chip đó đã được mua, được giao hay chưa. Các nhà nghiên cứu của Georgetown cũng cho biết dữ liệu hiện có chưa cho phép họ xác định quy mô PLA sử dụng bộ xử lý của Mỹ.
Ngoài các đơn vị quân sự, danh sách bên mua còn gồm nhiều trường đại học có quan hệ mật thiết với quân đội Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), các viện nghiên cứu và doanh nghiệp vừa làm hàng dân sự vừa làm hàng quân sự, Epoch Times tiếng Hoa đưa tin. Theo tờ báo, phần cứng điện toán mua qua kênh dân sự hay nghiên cứu đang được chuyển sang lĩnh vực quân sự qua cơ chế “dung hợp quân dân” của ĐCSTQ.
Bắc Kinh đã dồn sức phát triển chip AI nội địa để thay thế sản phẩm của Nvidia và AMD, tiêu biểu là dòng Ascend của Huawei và dòng Siyuan của Cambricon. Tuy nhiên, chương 8 của báo cáo đánh giá các dòng chip này vẫn đi sau sản phẩm tiên tiến của hai hãng Mỹ.
USCC so sánh chip Huawei Ascend 910C với chip Nvidia B200. Về hiệu năng xử lý tổng (TPP), tức số phép tính chip thực hiện được mỗi giây, chip Mỹ đạt 40.000, gấp khoảng 3 lần mức 12.800 của chip Huawei. Về băng thông bộ nhớ, tức lượng dữ liệu đi vào và ra khỏi chip mỗi giây, chip Mỹ đạt 8 TB/s, gấp khoảng 2,5 lần mức 3,2 TB/s.
Do Huawei không tiếp cận được các công nghệ sản xuất tiên tiến nhất, chip của hãng yếu hơn chip Mỹ. Vì vậy, Huawei phải dùng nhiều chip hơn, nhiều điện hơn, nhiều hạ tầng hơn và hệ thống kết nối mạng phức tạp hơn để đạt hiệu năng tính toán tương đương các bộ xử lý hàng đầu của Mỹ.
Trung Quốc cũng chưa vượt qua được những điểm nghẽn khó nhất, và nhiều khả năng còn mất một thời gian nữa mới làm được. Đó là năng lực sản xuất chip logic, bộ nhớ và thiết bị sản xuất bán dẫn ở trình độ tiên tiến nhất, cùng hệ sinh thái phần mềm CUDA của Nvidia.
Ủy ban đánh giá Mỹ và các đồng minh đang nắm lợi thế quyết định ở tầng trên cùng của chuỗi công nghệ AI, và kiểm soát xuất khẩu là “công cụ chủ yếu làm chậm Trung Quốc”. Báo cáo cũng nhận định các quy định hiện hành rõ ràng chưa ngăn được hoàn toàn việc các công ty Trung Quốc truy cập từ xa chip bán dẫn tiên tiến qua những trung tâm dữ liệu AI ở nước thứ ba. Các bản tin mà báo cáo dẫn lại cho thấy một số công ty AI Trung Quốc đã dùng chip Nvidia tiên tiến qua các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á.
Hôm thứ Hai (16/11), Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ công bố quy định mới nhằm ngăn công nghệ điện toán nhạy cảm của Mỹ đến tay các bên bị hạn chế qua trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba, theo The Epoch Times.
Quy định dự kiến đăng Công báo Liên bang Mỹ ngày 19/11 và có hiệu lực ngay khi đăng. Văn bản bổ sung yêu cầu giấy phép đối với một số loại chip tiên tiến và với các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài cung cấp từ xa năng lực tính toán lớn cho công ty có trụ sở tại Trung Quốc và các nơi bị hạn chế khác. Những trung tâm dữ liệu đang cung cấp dịch vụ này có 90 ngày kể từ khi quy định có hiệu lực để xin giấy phép nếu muốn tiếp tục.
Nvidia từng nói các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ trên thực tế đã loại hãng khỏi thị trường trung tâm dữ liệu AI của Trung Quốc. Thế nhưng một cuộc rà soát của Reuters công bố hôm 13/11 phát hiện các dự án điện toán ở Trung Quốc trị giá hơn 3 tỷ USD có dùng chip bị hạn chế của hãng.
Hãng tin này đã xem xét hơn 150 thông báo mời thầu, kế hoạch đầu tư, hợp đồng xây dựng và thông tin do doanh nghiệp Trung Quốc công bố. Các dự án gắn với công nghệ Nvidia có tổng giá trị hơn 23 tỷ nhân dân tệ, trải khắp Trung Quốc, từ các trung tâm công nghệ ven biển đến những tỉnh xa xôi ở phía tây. Ngoài các tập đoàn công nghệ lớn, sản phẩm Nvidia còn xuất hiện ở doanh nghiệp được chính quyền địa phương hậu thuẫn, các trường đại học và trung tâm điện toán khu vực.
Trong một bài khác hôm 11/11, Reuters đưa tin Đại học Bách khoa Tây Bắc ở Tây An, trường đã bị Mỹ đưa vào danh sách đen kiểm soát xuất khẩu, đã mua hai chip AI Nvidia H200. Hồ sơ mua sắm ngày 21/10 đăng trên trang của trường cho thấy trường mua số chip này qua một nhà cung cấp Trung Quốc, tổng giá 874.700 nhân dân tệ. Đây là một trong 7 trường đại học quân công của ĐCSTQ, thường gọi là “Quốc phòng thất tử”, có lĩnh vực nghiên cứu gồm máy bay quân sự, tên lửa và vệ tinh.
H200 có thể dùng để huấn luyện và vận hành các hệ thống AI tiên tiến. Tháng 1 năm nay, chính quyền Tổng thống Donald Trump bắt đầu xem xét theo từng trường hợp một số đơn xin xuất khẩu H200 sang Trung Quốc.
Báo cáo của USCC được công bố khi hoạt động kinh doanh của Nvidia ở Trung Quốc đang bị soi xét kỹ hơn, sau khi ông Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) rời ghế CEO. Trước đó, báo chí đưa tin ông có quan hệ với bà Hoàng Lạc (Alice Huang), từng là một quản lý cấp cao của Megaspeed, công ty có trụ sở tại Singapore và là một trong những đối tác chính của Nvidia ở châu Á – Thái Bình Dương. Giới chức Mỹ nghi bà làm gián điệp cho Trung Quốc, theo Reuters. Các nhà điều tra Mỹ đang xem xét liệu Megaspeed có chuyển chip Nvidia vào Trung Quốc hay không.
Hôm thứ Ba (17/11), trong cuộc họp trực tuyến về kết quả kinh doanh, bà Colette Kress, giám đốc tài chính đang tạm giữ chức CEO của Nvidia, xác nhận công ty đã ngừng giao chip H200 cho Trung Quốc.
Xem thêm:
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi tới Thâm Quyến dự APEC, và mức đón tiếp phía…
Ông Trương Ân Huệ, người từng chủ trì hội nghị nói kinh tế gặp khó…
GAO Mỹ cho biết đã vượt lớp bảo vệ của ChatGPT, Claude, Gemini, Grok, lấy…
Ông Aksyonov cho biết giao thông qua cầu Crimea tạm dừng sau “một đợt tấn…
Ý dự kiến cấm trẻ dưới 13 tuổi dùng mạng xã hội và chỉ cho…
Lục quân Mỹ tìm nhà thầu gấp xây 17 hầm bê tông ở Israel, Ả…