Hai cựu kỹ sư IT Trung Quốc gặp lại trên phố: Một bán bóng bay, một bán mực nướng

Anh Đào, một cựu kỹ sư IT quê Hồ Nam (Trung Quốc), kể trong video tự đăng rằng khi đang bán bóng bay bên đường, anh gặp lại đồng nghiệp cũ đang bán mực nướng ở phía đối diện.

“Tôi hoàn toàn không ngờ lại tình cờ gặp đồng nghiệp cũ trong một hoàn cảnh chẳng mấy vẻ vang như thế này,” anh Đào, người từng làm việc cho một công ty Internet ở Trung Quốc Đại Lục, chia sẻ.

10 năm trước, hai người “hăng hái, phơi phới, đón đúng thời kỳ ngành IT hái ra tiền”. Không ngờ 10 năm sau, anh Đào bày sạp bán bóng bay bên đường, còn người bạn bán mực nướng vỉ sắt ở bên kia đường.

Cuộc hội ngộ bất ngờ bên đường

Trong video đăng gần đây trên kênh mạng xã hội cá nhân, anh Đào kể một hôm đang bán bóng bay thì nghe có người bên kia đường gọi tên mình nhiều lần.

Thấy lạ, anh bước sang, nhìn kỹ người kia rồi dè dặt hỏi: “Hơn 10 năm trước, có phải chúng ta từng làm cùng một công ty, cùng viết code không?” Nghe người kia xác nhận, anh sững sờ.

“Có đánh chết tôi cũng không tin nổi 10 năm sau, anh ấy bán mực nướng bên đường, còn tôi bán bóng bay ở phía đối diện,” anh Đào nói.

Trong một video tự quay khác, anh cho biết mình quê ở thành phố Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, và sau khi mất việc thì bày sạp bán bóng bay tại đây. Câu chuyện lan về trường cũ và một thời trở thành đề tài bàn tán trong trường.

Có cựu sinh viên nhận ra anh Đào là thạc sĩ tốt nghiệp năm 2012 tại Khoa Kỹ thuật Thông tin Điện tử, Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân, một trong “7 trường quốc phòng” của Trung Quốc.

Anh Đào cho rằng việc mình sa sút đến mức này phần nào đã “làm trường cũ mất mặt”. Không ngờ, chủ tịch hội cựu sinh viên của trường tại Hồ Nam vẫn an ủi, động viên, khiến anh thấy ấm lòng.

Lần gặp lại người đồng nghiệp ngành IT năm xưa khiến cả hai không khỏi ngậm ngùi trước cảnh ngộ của nhau.

Anh Đào kể mình rời công ty khoảng 10 năm trước, không lâu sau thì công ty Internet đó phá sản. Người đồng nghiệp mất việc, tìm việc không suôn sẻ, rồi rơi vào vòng luẩn quẩn thất nghiệp, có việc, lại thất nghiệp.

Sau đó, anh này mắc bệnh nặng, tiêu hết tiền tiết kiệm để chữa bệnh mà vẫn mang nợ, cuối cùng phải bán cả nhà lẫn xe để trả nợ. Giờ đây, anh sống nhờ sạp mực nướng.

“Bây giờ kiếm tiền rất vất vả, nhưng cũng tạm lo được cuộc sống, kể cả học phí cho con, cố gắng một chút cũng xoay xở được,” anh Đào thuật lại lời bạn.

Thời tiêu tiền như nước

Nhớ lại thời làm ở công ty Internet, anh Đào cho biết thu nhập và mức sống của hai người khi đó khá cao. Anh dùng chữ “phơi phới” để tả quãng thời gian ấy.

“Tuần nào cũng tụ tập ăn uống linh đình, năm nào cũng mua đồ điện tử thời thượng nhất, năm nào cũng đi du lịch,” anh nói. “Hồi đó tiêu tiền như nước, chưa bao giờ nghĩ đến việc tiết kiệm.”

Anh kể người bạn cũ “trước đây hơi mập, giờ gầy rộc, đầu cũng hói rồi”. Bản thân anh nay cũng bày sạp kiếm sống, và “vì miếng cơm manh áo nên chẳng còn để tâm đến sĩ diện nữa”.

“Người ta không bao giờ biết ‘bất trắc’ và ‘ngày mai’, cái nào đến trước,” anh Đào nói. “Nếu hồi đó biết trước đến tuổi trung niên phải chịu nhiều khổ cực như vậy, chắc chắn chúng tôi đã tiết kiệm.”

Câu chuyện thăng trầm của anh khiến nhiều cư dân mạng đồng cảm. Một blogger chia sẻ lại và bình luận:

“Từ lập trình viên của công ty lớn năm nào đến người bán hàng rong bên đường hôm nay. Từng nghĩ cứ cố gắng là sẽ đi lên mãi, sau này mới biết tuổi trẻ của cả một thế hệ ‘trâu ngựa’ cứ thế mài mòn trên đường mưu sinh.”

Ngành Internet thu hẹp, lao động đổ sang việc làm linh hoạt

Câu chuyện của anh Đào không phải trường hợp cá biệt, mà phản ánh việc ngành Internet thu hẹp và hình thức việc làm thay đổi ở Trung Quốc hiện nay.

Số liệu thống kê cho thấy trong 18 tháng qua, 5 công ty Internet lớn nhất Trung Quốc đã cắt giảm tổng cộng hơn 130 nghìn nhân viên.

Caixin đưa tin số nhân viên của Alibaba và Baidu đã giảm 3 năm liên tiếp. Đến cuối năm 2024, Baidu còn 35.900 nhân viên, ít hơn 21,1% so với đỉnh năm 2021. Nhân viên toàn thời gian của Alibaba giảm từ 254.941 người cuối tháng 3/2022 xuống 124.320 người cuối tháng 3/2025, tức giảm hơn một nửa.

Số liệu chính thức ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp điều tra ở khu vực thành thị Trung Quốc năm 2025 bình quân 5,2%, thấp hơn mục tiêu khoảng 5,5%. Tuy nhiên, rất nhiều người lao động không được tính là “thất nghiệp” trong thống kê, vì họ đã chuyển sang các công việc linh hoạt như giao đồ ăn, lái xe công nghệ, bày sạp hay buôn bán nhỏ.

Đến tháng 12/2025, số người làm việc linh hoạt ở Trung Quốc đã vượt 200 triệu, chiếm khoảng 27,6% lực lượng có việc làm, theo một ước tính mà Kinh tế Nhật báo của Đài Loan dẫn lại. Báo cáo của một tổ chức nghiên cứu khác ước tính con số này có thể lên tới 320 triệu người trong năm 2026.

Trung tâm Nghiên cứu Hình thái Việc làm Mới Trung Quốc thuộc Đại học Kinh tế và Thương mại Thủ đô nhận định việc làm linh hoạt đã trở thành một “hồ chứa” việc làm khổng lồ. Sạp bóng bay của anh Đào và sạp mực nướng của người bạn là mẫu thu nhỏ dễ thấy nhất của “hồ chứa” ấy.

Còn hy vọng ngày “đổi đời”

Trong video, anh Đào cho biết khi thấy bạn cũ chủ động chào mình, anh “vừa bùi ngùi vừa thấy an lòng”. Theo anh, người bạn “đã hoàn toàn buông bỏ sĩ diện, cởi bỏ tấm áo nho sĩ”.

“Mong rằng cả hai cùng cố gắng thì vẫn còn ngày đổi đời,” anh nói.

Hiện hai người vẫn bày sạp cách nhau một con đường, một người bán bóng bay, một người bán mực nướng vỉ sắt. 10 năm trước, họ từng cùng viết code ở một công ty Internet.