Hạn truy thu thuế của ĐCSTQ sắp đến, 8 tỷ phú gồm nhà sáng lập Xiaomi bị chú ý

Hạn chót truy thu thuế quỹ tín thác ở nước ngoài mà Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đặt ra sắp đến, có thể ảnh hưởng lớn đến 8 tỷ phú, gồm nhà sáng lập Xiaomi Lôi Quân.

Những năm gần đây, ĐCSTQ rơi vào tình cảnh khó khăn tài chính. Từ đầu năm đến nay, chính quyền này đẩy mạnh truy thu thuế tài sản ở nước ngoài của giới nhà giàu Trung Quốc để tăng thu ngân sách.

Hôm 24/7, nhà chức trách ban hành “Thông báo về các vấn đề liên quan đến thuế thu nhập cá nhân đối với quỹ tín thác ở nước ngoài”. Văn bản yêu cầu người cư trú về thuế tại Trung Quốc có quỹ tín thác ở nước ngoài phải khai báo tài sản, thu nhập liên quan và xử lý xong số thuế còn nợ những năm trước, chậm nhất là thứ Năm (22/10). Theo quy định mới, việc chuyển tài sản vào quỹ tín thác và thu nhập đi kèm, nếu thuộc diện áp dụng, phải chịu thuế thu nhập, thuế suất 20%.

Bloomberg hôm thứ Ba (20/10) đưa tin, chỉ số tỷ phú của hãng cho thấy 8 người trong số 500 người giàu nhất thế giới, cùng những người thụ hưởng của họ, có thể chịu ảnh hưởng lớn từ biện pháp này. Họ nắm cổ phần các công ty niêm yết thông qua quỹ tín thác ở nước ngoài, trong khi hoạt động kinh doanh chính của các công ty đó đều ở Trung Quốc.

Tính đến thứ Sáu (16/10), tổng tài sản mà các tỷ phú này nắm qua những quỹ tín thác đó vào khoảng 140,2 tỷ USD, theo tính toán của hãng. Chính quyền ĐCSTQ chưa công khai nêu tên người nào. Cũng chưa rõ các tỷ phú này có phải nộp thuế cho thu nhập từ quỹ tín thác ở nước ngoài hay không, và đã bị yêu cầu nộp hay chưa.

8 tỷ phú này đã lập nên một số công ty nổi tiếng nhất Trung Quốc. Họ đặt quỹ tín thác tại các “thiên đường thuế” như Quần đảo Virgin thuộc Anh và Quần đảo Cayman.

Danh sách gồm ông Đinh Lỗi, nhà sáng lập NetEase, với khoảng 37 tỷ USD tài sản ở nước ngoài, và ông Hoàng Tranh, nhà sáng lập Pinduoduo, với 29 tỷ USD. Những người còn lại là ông Lôi Quân, nhà sáng lập Xiaomi; bà Chung Tuệ Quyên, nhà sáng lập Hansoh Pharmaceutical; gia đình ông Trương Ba của Tập đoàn China Hongqiao; ông Vương Ninh, nhà sáng lập Pop Mart; ông Dương Thiệu Bằng, nhà sáng lập SITC International; và ông Đinh Thế Trung, nhà sáng lập Anta Sports.

Khi được báo chí đề nghị bình luận, người phát ngôn của hãng sản xuất nhôm China Hongqiao cho rằng gắn Giám đốc điều hành Trương Ba và ban lãnh đạo công ty với thay đổi chính sách thuế là gây hiểu lầm. Người phát ngôn của 7 công ty còn lại không trả lời.

Dữ liệu của các sở giao dịch chứng khoán Mỹ và Hồng Kông cho thấy phần lớn tài sản ở nước ngoài của các tỷ phú này đến từ những khoản đầu tư trước khi công ty phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Chẳng hạn, vốn hóa của Pinduoduo và Pop Mart tăng mạnh từ khi niêm yết, giúp tài sản trên giấy của người sáng lập tăng thêm hàng tỷ USD.

Ông Hồ Lạc Thiên, luật sư thành viên của hãng luật Ince & Co Hong Kong, nhận định đợt truy thu thuế này tác động mạnh hơn đến các quỹ tín thác đang nắm khối tài sản có từ trước.

“Một khi công ty đã niêm yết, tài sản sẽ tăng giá rất đáng kể,” ông nói. Ông cho biết những khách hàng có công ty niêm yết “đang tìm những luật sư có thể thiết kế lại cấu trúc quỹ tín thác, chứ không chỉ giải thích quy định theo sách vở”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nhận xét này dựa trên trao đổi với khách hàng của mình, không nói về 8 tỷ phú mà Bloomberg nêu tên.

Ông Carlos Casanova, chuyên gia kinh tế cấp cao về châu Á của ngân hàng tư nhân Thụy Sĩ UBP, nhận xét: “Trung Quốc [ĐCSTQ] cần cải thiện nguồn thu của chính quyền trung ương và địa phương, vì vậy đang xem tài sản ở nước ngoài là một kênh có thể khai thác”.

Vậy giới nhà giàu và doanh nhân Trung Quốc đối phó ra sao? Bloomberg cho biết một số nhà sáng lập doanh nghiệp khác đã bán cổ phần cho nhà đầu tư để có tiền nộp thuế. Trước đó, những người biết chuyện cho hãng này biết người sáng lập Haidilao và Kanzhun Limited, công ty vận hành nền tảng tuyển dụng “BOSS Zhipin”, đã bán tổng cộng hàng trăm triệu USD cổ phiếu để ứng phó với biện pháp thuế mới.

Hôm 12/10, Haidilao thông báo trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông rằng công ty cho ông Trương Dũng vay một khoản bằng đô la Hồng Kông, tối đa tương đương 100 triệu nhân dân tệ. Ông Trương là cổ đông kiểm soát, chủ tịch hội đồng quản trị kiêm giám đốc điều hành của Haidilao. Khoản vay có thời hạn 30 ngày, lãi suất bằng lãi suất liên ngân hàng Hồng Kông kỳ hạn một tháng cộng thêm 60 điểm cơ bản (0,6 điểm phần trăm).

Khoản vay không có tài sản bảo đảm, dùng để ông Trương thu xếp tài chính cá nhân. Công ty cho biết sẽ dùng nguồn lực nội bộ của tập đoàn, không ảnh hưởng đến hoạt động hằng ngày và việc phát triển kinh doanh.

Dù vậy, khoản vay vẫn khiến thị trường chú ý.

Hôm thứ Bảy (17/10), ông Trần Di Thân, Chủ nhiệm Ủy ban Luật Thương mại của Đoàn Luật sư Đài Bắc (Đài Loan), viết bài cho rằng bong bóng bất động sản Trung Quốc vỡ đã làm cạn nguồn thu từ bán đất của chính quyền địa phương. ĐCSTQ không chỉ vắt kiệt doanh nghiệp tư nhân trong nước bằng các chiến dịch “đánh bắt xa bờ” xuyên tỉnh, mà nay còn vung lưỡi liềm ra nước ngoài, ông nhận định.

Theo ông, chính quyền này lấy “thịnh vượng chung” làm tấm bình phong để chiếm đoạt tài sản tư nhân, đến cả quỹ tín thác gia đình ở nước ngoài cũng lật lại sổ cũ để truy thu. Một chính quyền như vậy không hiểu rằng vốn và nhân tài luôn “bỏ phiếu bằng chân”. Cách “giết gà lấy trứng”, cướp tiền kiểu côn đồ này chỉ đẩy nhóm tinh hoa cuối cùng còn nắm vốn và mạng lưới kinh doanh mang cả người lẫn tiền rời đi hẳn, khiến nền kinh tế Trung Quốc vốn đã mất máu quá nhiều càng nhanh chóng cạn kiệt.