Nghiên cứu: Thực phẩm chế biến sẵn bán tại Trung Quốc bị phát hiện chứa “hóa chất vĩnh cửu”

Gần đây, một báo cáo kiểm nghiệm về thực phẩm chế biến sẵn do một nhóm nghiên cứu thực hiện và được đăng trên bản tin tuần của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc (China CDC Weekly) cho thấy, có tới 69 sản phẩm thực phẩm chế biến sẵn bị phát hiện chứa “hóa chất vĩnh cửu”, tỷ lệ phát hiện axit trifluoroacetic lên tới 100%, khiến nhiều cư dân mạng hoảng hốt.

Theo NetEase, vào tháng 6 năm nay, các nhóm nghiên cứu của Viện Khoa học Y khoa Trung Quốc, Đại học Nông nghiệp Trung Quốc và các đơn vị khác đã công bố một nghiên cứu chuyên đề trên bản tin tuần của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc (China CDC Weekly).

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát thị trường vào năm 2025, lựa chọn 12 tỉnh và thành phố trong nước có ngành công nghiệp thực phẩm chế biến sẵn phát triển tương đối hoàn thiện, thu thập trực tuyến và ngoại tuyến 69 sản phẩm thực phẩm chế biến sẵn đang bán trên thị trường, thuộc 40 thương hiệu và 19 nhóm sản phẩm.

Các sản phẩm này được chia thành 2 nhóm lớn là thực phẩm chế biến sẵn từ thịt và thủy sản, sau đó tiến hành kiểm nghiệm toàn diện sự hiện diện của các loại PFAS trong đó.

Lần kiểm nghiệm này đã phân tích tổng cộng 32 chất liên quan đến PFAS, cuối cùng phát hiện 19 loại trong các mẫu.

Trong tất cả các chất được kiểm nghiệm, tỷ lệ phát hiện axit trifluoroacetic (TFA) đạt 100%, trifluoromethanesulfonate đạt 88,41%, axit perfluorooctanoic (PFOA) đạt 86,96% và axit perfluorobutyric đạt 81,16%, là những thành phần PFAS phổ biến nhất trong thực phẩm chế biến sẵn.

Trong các loại thực phẩm chế biến sẵn từ thịt, hàm lượng axit trifluoroacetic và axit perfluorobutyric còn cao hơn, “nồng độ trung vị lần lượt đạt 10,91 ng/g và 0,07 ng/g”; trong khi thực phẩm chế biến sẵn từ thủy sản lại là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề của PFAS chuỗi dài.

Những chất chuỗi dài như axit perfluorooctanoic và axit perfluorooctanesulfonic có tỷ lệ phát hiện và nồng độ đều cao hơn nhiều so với các sản phẩm từ thịt.

Nhóm nghiên cứu kết hợp với dữ liệu từ các nghiên cứu tổng khẩu phần ăn trên toàn Trung Quốc trước đây cho thấy, hàm lượng axit trifluoroacetic trong thực phẩm chế biến sẵn hiện nay “đã cao hơn các nguyên liệu cùng loại được chế biến theo cách nấu ăn gia đình thông thường”.

Điều này rất có thể liên quan đến quy trình sản xuất, chế biến, đóng gói và bảo quản phức tạp của thực phẩm chế biến sẵn, trong đó nhiều khâu đều có khả năng đưa các chất này vào sản phẩm.

Nhóm nghiên cứu nhắc nhở rằng, mặc dù rủi ro hiện tại vẫn có thể kiểm soát, nhưng không thể vì vậy mà lơ là cảnh giác. Một mặt, số người tiêu dùng thực phẩm chế biến sẵn vẫn không ngừng tăng, hàm lượng các chất liên quan cũng có sự dao động.

Mặt khác, axit trifluoroacetic đã được phân loại là chất độc sinh sản nhóm 1B, trong khi những nguy cơ tiềm ẩn của PFAS chuỗi dài cũng đã được ghi nhận từ lâu. Vì vậy, việc tiếp tục tiến hành giám sát thường xuyên và truy tìm nguồn gốc ô nhiễm là hết sức cần thiết.

Nội dung bài đăng trên X: “Tin đáng chú ý: Tất cả các loại thực phẩm chế biến sẵn tại Trung Quốc cộng sản đều được phát hiện có axit trifluoroacetic vượt mức. Một nghiên cứu liên quan của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc cho thấy tỷ lệ phát hiện TFA trong thực phẩm chế biến sẵn bán trên thị trường có thể lên tới 100%, nồng độ trung vị trong thực phẩm chế biến sẵn từ thịt khoảng 10,91 ng/g.

Đối với cơ thể con người, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và sự phát triển của thai nhi, đồng thời ảnh hưởng đến mức hormone tuyến giáp. Điều quan trọng là phát hiện ra thì sao? Có giải quyết được không? Câu trả lời thì mọi người đều biết.”

Theo các tài liệu công khai, PFAS là tên viết tắt tiếng Anh của các chất per- và polyfluoroalkyl. Do chúng cực kỳ khó phân hủy trong tự nhiên và cơ thể con người, đồng thời có thể tích tụ lâu dài trong môi trường và sinh vật, nên được gọi một cách hình tượng là “hóa chất vĩnh cửu”.

Ví dụ, axit trifluoroacetic (TFA) có tính ăn mòn khi ăn vào cơ thể. Còn axit perfluorooctanesulfonic (PFOS) và axit perfluorooctanoic (PFOA), với tư cách là các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy, có thể gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe con người và môi trường.

Về vấn đề này, blogger Weibo “Vương Quán Quần” đăng bài chỉ ra rằng hiện nay trong hệ thống an toàn thực phẩm trong nước, đối với những chất gây ô nhiễm môi trường mới như axit trifluoroacetic, hầu như không có tiêu chuẩn giới hạn rõ ràng và không có yêu cầu giám sát mang tính bắt buộc.

Cả 69 sản phẩm đều dính vấn đề, từ lâu đã không còn là sơ suất cá biệt ở khâu sản xuất, mà là vấn đề mang tính cơ cấu của toàn ngành: “Coi trọng hiệu suất, xem nhẹ an toàn; coi trọng quy mô, xem nhẹ giới hạn”.

Có cư dân mạng mỉa mai rằng:

“Cung cấp bệnh nhân ung thư cho bệnh viện. Giảm gánh nặng cho cơ quan bảo hiểm xã hội.”

“Cho dù có độc thì cũng là độc tố yêu nước.”

“Chúng ta coi như đã luyện thành mình đồng da sắt trước mọi loại độc.”

“Từ tiểu học đã ăn thực phẩm chế biến sẵn, thật đáng sợ!”

“Ăn một bữa cơm lành mạnh khó đến vậy sao? Khó hơn lên trời!”

“Đúng là hành vi khiến tuyệt tự diệt tông mà.”

Những năm gần đây, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) không ngừng tuyên truyền về những lợi ích của thực phẩm chế biến sẵn. Đặc biệt là vào năm 2023, khi thực phẩm chế biến sẵn chính thức được đưa vào văn kiện về nông nghiệp liên quan đến “cấp cao nhất” của Trung ương ĐCSTQ, trong đó chỉ ra cần “nuôi dưỡng và phát triển ngành công nghiệp thực phẩm chế biến sẵn”.

Thậm chí, thực phẩm chế biến sẵn còn được đưa vào trường học, vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của người dân. Người dân nhìn chung cho rằng thực phẩm chế biến sẵn được thêm một lượng lớn chất bảo quản, có hại cho cơ thể con người.

Gần đây, nhà bình luận thời sự nổi tiếng Đường Hạotừng phát đoạn video trên chương trình truyền thông cá nhân của mình và chỉ ra rằng, tại Trung Quốc, trứng lòng đào chế biến sẵn có phần lòng trắng giống “nguyên liệu thực phẩm tạo độ giòn”, thịt heo chua ngọt kiểu Quách Bao Nhục dùng thịt gà giả làm thịt heo, còn ốc bươu cay tê được nêm bằng tinh chất hoa tiêu và tinh chất ớt.

Ông đặt câu hỏi: “Ăn loại thực phẩm chế biến sẵn như thế này là ăn món ăn hay ăn hóa chất? Nấu ăn cần kỹ thuật đầu bếp hay công nghệ cao?”

Ông Đường Hạo liệt kê 3 mối lo lớn: Nguồn gốc nguyên liệu không minh bạch, tính an toàn đáng ngờ; tên gọi không đúng với thực tế, chẳng hạn dùng thịt gà giả làm thịt heo; lạm dụng chất phụ gia, nguy cơ đối với sức khỏe cao.

Ông chỉ ra rằng ĐCSTQ thiếu tiêu chuẩn quốc gia về thực phẩm chế biến sẵn, việc giám sát chỉ tồn tại trên danh nghĩa, các nhà hàng sử dụng một lượng lớn gia vị hóa học, khiến người tiêu dùng khó phân biệt.

Đường Hạo cho rằng các vấn đề an toàn thực phẩm xảy ra thường xuyên ở Trung Quốc là vấn đề thể chế, chứ không đơn thuần là thiếu pháp trị. Ông tổng kết có 4 yếu tố lớn:

Suy đồi đạo đức: ĐCSTQ phá hủy văn hóa truyền thống và tín ngưỡng tôn giáo, con người không còn tin vào thiện ác, xã hội trở thành nơi “người người hại lẫn nhau”;

Chế độ quan liêu bảo vệ thể chế: Quyền lực đứng trên hết, cai trị bằng con người lớn hơn pháp trị, có quan hệ thì coi như không có chuyện gì, các vụ án an toàn thực phẩm bị bỏ qua vì lợi ích được chuyển giao;

Chuyên chế áp bức: không giải quyết vấn đề mà giải quyết người đưa ra vấn đề, chẳng hạn trong sự kiện “nước phân” ở Hàng Châu, bắt giữ “cư dân mạng tung tin đồn”, phong tỏa ngôn luận;

Xã hội mất niềm tin: Người dân không tin chính phủ, con người không tin tưởng lẫn nhau, pháp luật và quy định khó được thực thi. Người tiêu dùng phải lựa chọn giữa “ăn phải thứ có độc” và “nói ra thì có tội”.