Nợ Trung Quốc tăng vọt gấp 15,6 lần trong 17 năm, vượt xa Mỹ và châu Âu
Người Trung Quốc đến chùa Ung Hòa ở Bắc Kinh để cầu phúc ngày Mùng một Tế Giáp Thìn (tức ngày 10/2/2024) (Ảnh cắt từ video)
Theo báo cáo của công ty nghiên cứu Visual Capitalist, kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, nợ của chính phủ Trung Quốc đã tăng khoảng 15,6 lần trong 17 năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân 17,5%, cao hơn Mỹ và Liên minh châu Âu. Trong khi đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các tổ chức khác cho rằng các cấp chính quyền Trung Quốc còn tồn tại lượng lớn nợ ẩn khó thống kê.Người Trung Quốc đến chùa Ung Hòa ở Bắc Kinh để cầu phúc ngày Mùng một Tế Giáp Thìn (tức ngày 10/2/2024) (Ảnh cắt từ video)
Báo cáo ngân sách do Bộ Tài chính Trung Quốc công bố vào tháng 3 năm nay cho thấy, đến cuối năm 2025, dư nợ trái phiếu chính phủ đạt 41,23 nghìn tỷ nhân dân tệ, dư nợ của chính quyền địa phương là 54,82 nghìn tỷ nhân dân tệ, tổng cộng khoảng 96,05 nghìn tỷ nhân dân tệ. Báo cáo nêu rõ, dư nợ của chính quyền địa phương “bao gồm phần trái phiếu dùng để thay thế nợ ẩn hiện có”, nhưng không gộp toàn bộ nợ ẩn vào con số nợ công chính thức này.
Báo cáo cũng cho biết, hạn mức nợ năm 2026 dự kiến khoảng 48,55 nghìn tỷ nhân dân tệ đối với trái phiếu chính phủ và 63,19 nghìn tỷ nhân dân tệ đối với nợ địa phương, tổng hạn mức nợ của các cấp chính quyền khoảng 111,74 nghìn tỷ nhân dân tệ. Tuy nhiên, nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế cho rằng số liệu chính thức chưa phản ánh đầy đủ thực trạng nợ.
Theo báo cáo của Visual Capitalist, nếu lấy năm 1995 làm mốc, nợ của chính phủ Trung Quốc tăng tương đối chậm trong giai đoạn đầu, nhưng sau khủng hoảng tài chính 2008 đã tăng tốc rõ rệt. Tính theo đô la Mỹ, năm 2008 nợ của Mỹ là 10,9 nghìn tỷ USD, Liên minh châu Âu là 10,7 nghìn tỷ USD, còn Trung Quốc chỉ 1,2 nghìn tỷ USD. Đến năm 2025, nợ của Mỹ tăng lên 38,3 nghìn tỷ USD, Liên minh châu Âu là 17,6 nghìn tỷ USD, trong khi Trung Quốc lần đầu vượt Liên minh châu Âu, đạt 18,7 nghìn tỷ USD.
Trong giai đoạn 2008–2025, nợ của chính phủ Trung Quốc tăng từ 1,2 nghìn tỷ USD lên 18,7 nghìn tỷ USD, tương đương tăng khoảng 15,6 lần, với tốc độ tăng trưởng bình quân năm khoảng 17,5%. Trong cùng kỳ, nợ của Mỹ tăng từ 10,9 nghìn tỷ USD lên 38,3 nghìn tỷ USD, tốc độ tăng bình quân khoảng 7,7%; còn Liên minh châu Âu tăng từ 10,7 nghìn tỷ USD lên 17,6 nghìn tỷ USD, tương đương khoảng 3%.
Trước đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế ước tính đến cuối năm 2023, nợ của các công ty đầu tư tài chính đô thị liên quan đến chính quyền địa phương Trung Quốc có thể đã lên tới khoảng 60 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương 47,6% GDP, cao hơn nhiều so với con số 14,3 nghìn tỷ nhân dân tệ nợ ẩn mà phía Trung Quốc công bố.
Báo cáo quốc gia số 26/44 công bố ngày 18/2 năm nay của IMF cho thấy kinh tế Trung Quốc đang đối mặt với nhiều rủi ro giảm tốc. Trong đó, rủi ro trong nước chủ yếu là nếu lĩnh vực bất động sản suy giảm mạnh hơn dự kiến, kết hợp với mức nợ cao, có thể khiến nhu cầu nội địa tiếp tục suy yếu, tình trạng giảm phát kéo dài và tăng trưởng phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu. Rủi ro bên ngoài chủ yếu đến từ khả năng căng thẳng thương mại leo thang trở lại.
IMF dự báo, do thâm hụt ngân sách lớn kéo dài, tỷ lệ nợ chính phủ so với GDP của Trung Quốc sẽ tăng nhanh từ 117% năm 2024 lên khoảng 163% vào năm 2034. Chính quyền địa phương đang đối mặt với áp lực tài chính lớn, trong bối cảnh nguồn thu từ bán đất tiếp tục suy giảm.
Dữ liệu phát hành trái phiếu chính thức cho thấy trong quý I năm nay, tổng giá trị trái phiếu chính quyền địa phương phát hành khoảng 3,1 nghìn tỷ nhân dân tệ, tăng khoảng 9,3% so với cùng kỳ năm trước. Năm 2025, quy mô phát hành trái phiếu địa phương lần đầu tiên vượt 10 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Giáo sư Ôn Lai Thành, thuộc Học viện Tài chính – Thuế của Đại học Tài chính và Kinh tế Trung ương, cho biết quy mô trái phiếu tái cấp vốn của chính quyền địa phương trong quý I vẫn ở mức lớn, chủ yếu dùng để xử lý nợ ẩn tồn đọng. Áp lực xử lý nợ ẩn của chính quyền địa phương hiện vẫn rất lớn, bao gồm việc giải quyết các dự án hợp tác công – tư tồn đọng và thanh toán các khoản nợ doanh nghiệp.
Trước đó, chuyên gia nghiên cứu về Trung Quốc Vương Hách nhận định rằng sau năm 2020, năng lực tài chính của chính quyền địa phương suy yếu, tỷ lệ nợ tăng nhanh. Nếu tính theo cách mở rộng, tổng nợ công cộng với nợ của các công ty đầu tư tài chính đô thị đã tăng lên khoảng 332% vào năm 2022. Tại các địa phương có tỷ lệ nợ cao nhất như Trùng Khánh, Thiên Tân, Quý Châu, Hắc Long Giang, Hồ Bắc và Tân Cương, tỷ lệ này đều vượt 600%.
