Quan chức Trung Quốc: Doanh nghiệp AI từ chối dùng chip nội địa là “kẻ phản bội”

Một cuộc vận động mới của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) nhằm “vượt Anh, đuổi Mỹ” một lần nữa được phát động. Ủy viên Thường vụ Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) trực tiếp gây sức ép với các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc: Ai từ chối sử dụng chip nội địa, người đó là kẻ phản bội.

Hôm thứ Năm (23/7), The Wall Street Journal đưa tin, vào mùa hè năm 2025, sau khi nghe một buổi thuyết trình kín do công ty công nghệ Huawei tổ chức, Ủy viên Thường vụ ĐCSTQ, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện Đinh Tiết Tường cảm thấy vô cùng hài lòng.

Huawei trình bày một kế hoạch nhằm đối trọng với ‘gã khổng lồ’ chip Mỹ Nvidia, đồng thời cho biết họ có khả năng giúp Trung Quốc đạt được quyền tự chủ trong một số lĩnh vực AI then chốt trong vòng 3 năm.

Ông Đinh Tiết Tường đang dẫn dắt một ủy ban, mô phỏng “thể chế cả nước cùng làm” từng được áp dụng trong quá trình phát triển bom nguyên tử, bom khinh khí và vệ tinh nhân tạo, nhằm tập hợp các doanh nghiệp hàng đầu và các cơ quan nghiên cứu trong ngành chip, phân công nhiệm vụ để cùng giải quyết những vấn đề then chốt.

Những người am hiểu tình hình tiết lộ rằng sau cuộc họp, ông Đinh đã đưa ra lời cảnh báo thẳng thừng với những khách hàng AI lớn nhất Trung Quốc: Ai từ chối sử dụng chip nội địa, người đó là kẻ phản bội. Điều này cho thấy định hướng phát triển AI của Trung Quốc từ lâu đã được đặt dưới sự chỉ đạo của chính trị.

Năm 2025, Huawei ra mắt một loại chip mới có tên Ascend 950. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp khác, bao gồm cả ‘gã khổng lồ’ điện toán đám mây và AI Alibaba, cũng lần lượt tuyên bố đạt được những bước tiến lớn trong việc tự phát triển chip.

Vì sao Bắc Kinh từ chối chip H200 của Jensen Huang?

Khoảng cùng thời gian đó, CEO Nvidia Jensen Huang với sự chấp thuận của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đến Bắc Kinh để quảng bá mẫu chip H20 phiên bản hạ cấp, được thiết kế riêng cho thị trường Trung Quốc, nhưng đã bị từ chối.

Một mặt, Bắc Kinh bí mật triệu tập và làm việc với các doanh nghiệp Trung Quốc, yêu cầu họ ngừng mua chip Nvidia; mặt khác, công khai bật đèn đỏ với Nvidia với lý do an ninh mạng.

Mặc dù Nvidia tiếp tục vận động Nhà Trắng và được cấp phép xuất khẩu mẫu chip H200 mạnh hơn sang Trung Quốc, ĐCSTQ vẫn phát triển chip nội địa dưới danh nghĩa tự chủ. Cần biết rằng trước đó, lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình từng đích thân yêu cầu ông Trump cho phép xuất khẩu các loại chip cao cấp như H200 sang Trung Quốc.

Nhưng vào thời điểm này, các quan chức ĐCSTQ lại liên tục triệu tập các doanh nghiệp công nghệ đến họp, có lúc thậm chí mỗi tuần một lần, để nhiều lần đánh giá xem H200 có thực sự không thể thiếu hay không.

Tháng 1/2026, Bắc Kinh thông báo với một số doanh nghiệp rằng họ chỉ được mua H200 khi thực sự hết sức cần thiết, đồng thời yêu cầu cam kết sử dụng nhiều chip nội địa hơn.

Vào tháng Năm, ông Đinh Tiết Tường một lần nữa đến phòng thí nghiệm chip của Huawei, yêu cầu Huawei và các doanh nghiệp khác dám thực hiện những đột phá sáng tạo “từ 0 đến 1”, giải quyết các vấn đề công nghệ từ nguồn gốc và tầng nền tảng.

Ông Jensen Huang cảnh báo: Ghép các trung tâm dữ liệu bằng hàng lậu là ngõ cụt

Trong thời gian này, các hoạt động giao dịch ngầm tại Trung Quốc một lần nữa trở nên sôi động.

The Wall Street Journal dẫn lời các nhà phân phối Trung Quốc đưa tin, trong 6 tháng qua, dưới tác động kép của việc Mỹ siết chặt thực thi pháp luật và tình trạng chậm trễ logistics tại khu vực Trung Đông, giá chip Nvidia bị buôn lậu vào Trung Quốc đã tăng hơn gấp đôi.

Một số doanh nghiệp Trung Quốc tìm mọi cách tích trữ các cụm chip Blackwell tiên tiến của Nvidia, trong khi một số doanh nghiệp khác lựa chọn thuê trực tiếp năng lực tính toán tại các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài.

Vào tháng Sáu, ông Jensen Huang thừa nhận tại cuộc họp cổ đông Nvidia rằng mặc dù Chính phủ Mỹ đã phê duyệt giấy phép xuất khẩu H200, Nvidia vẫn chưa thu được bất kỳ khoản doanh thu nào từ Trung Quốc từ những con chip này, đồng thời không biết phía Trung Quốc có cho phép nhập khẩu sản phẩm của Nvidia hay không. Báo cáo tài chính năm tài khóa 2026 của Nvidia cho thấy, khoảng 9% doanh thu đến từ Trung Quốc Đại Lục và Hồng Kông, thấp hơn năm 2025 và 2024.

Trong khi đó, ông Jensen Huang hiếm khi đưa ra cảnh báo rằng nếu một công ty muốn buôn lậu chip hoặc hệ thống Nvidia vào các quốc gia đang bị hạn chế xuất khẩu, chẳng hạn như Trung Quốc, họ sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức, bởi Nvidia sẽ không cung cấp dịch vụ hỗ trợ hoặc sửa chữa.

“Các trung tâm dữ liệu AI tiên tiến là những hệ thống tích hợp khổng lồ, đòi hỏi phần cứng, phần mềm, mạng lưới và sự hỗ trợ liên tục đáng tin cậy,” ông Jensen Huang nói. “Cố gắng ghép một trung tâm dữ liệu bằng một số hàng lậu là ngõ cụt.”

Ông đưa ra những phát biểu này trong bối cảnh các cơ quan quản lý Mỹ lo ngại việc xuất khẩu phần cứng và phần mềm AI sang Trung Quốc và các quốc gia khác có thể gây ra mối đe dọa đối với an ninh quốc gia Mỹ.

Công nghệ xếp chồng và kết nối chip của Huawei có thể tiến xa đến đâu?

Huawei đang nâng cao năng lực tính toán bằng cách né tránh các hạn chế của Mỹ. Chẳng hạn, công ty sử dụng các thiết bị thế hệ cũ, công nghệ đóng gói tiên tiến và quy trình chế tạo nhiều bước để sản xuất những con chip có hiệu năng gần đạt trình độ tiên tiến, qua đó nâng cao hiệu năng của chip Ascend 950.

Huawei cũng đang thử nghiệm công nghệ xếp chồng mạch điện—kết nối hàng trăm ngàn chip AI thành những cụm năng lực tính toán khổng lồ, phối hợp vận hành giống như một siêu máy tính, nhằm đạt được năng lực tính toán tương đương với ưu thế của Mỹ ở cấp độ chip đơn.

Tuy nhiên, để đạt được năng lực tính toán tương đương, công nghệ này cần số lượng chip nhiều gấp vài lần so với Nvidia. Điều đó cũng có nghĩa là sản lượng chip sẽ là nút thắt đầu tiên mà Huawei phải đối mặt.

Giới quan sát cho rằng khoảng cách giữa Trung Quốc và Mỹ trong lĩnh vực chip AI vẫn còn rất lớn. Để Bắc Kinh thực sự thoát khỏi sự phụ thuộc vào bên ngoài, có thể vẫn cần ít nhất 10 năm, thậm chí lâu hơn.

Ông Lâm Khánh Nguyên, chuyên gia phân tích chất bán dẫn tại tổ chức nghiên cứu Bernstein, cho biết: “Điều này không có nghĩa là Huawei đang vượt Mỹ bằng cách đi đường vòng. Đây chủ yếu là một cách để tìm ra giải pháp ngăn khoảng cách công nghệ nhanh chóng bị nới rộng”.

Theo ước tính của tổ chức này, năm 2025, năng lực tính toán AI của Trung Quốc chỉ bằng khoảng 14% của Mỹ. Mặc dù Trung Quốc đang đẩy mạnh mở rộng năng lực tính toán, đến năm 2030, nước này vẫn sẽ tụt hậu đáng kể so với Mỹ.

Chuyên gia: Chip cao cấp khó chế tạo hơn vũ khí hạt nhân nhiều

Ông Chris Miller, nhà sử học công nghệ tại Đại học Tufts và là tác giả cuốn ‘Chip War’, chỉ ra rằng điểm khó nằm ở chỗ công nghệ này kết hợp mức độ phức tạp cực cao với độ chính xác cực kỳ cao. Nói cách khác, phương pháp từng giúp ĐCSTQ chế tạo quả bom nguyên tử đầu tiên có thể sẽ không đủ để đối phó với bài toán lần này.

“Điều này khó hơn rất nhiều so với chế tạo vũ khí hạt nhân,” ông Miller nói. “Mức độ phức tạp của nó cao hơn nhiều bậc so với gần như mọi loại hình sản xuất khác.”