Từng ngồi tù vì gọi ông Tập là “vua mất nước”, nhà báo Trung Quốc trốn sang Đài Loan

Nhà báo Trung Quốc Trình Vạn Quân, người từng ngồi tù 6 năm vì gọi ông Tập Cận Bình là “vua mất nước”, hôm thứ Ba (3/11) bay từ Thái Lan sang Đài Loan xin bảo hộ nhân đạo.

Ông Trình là nhà báo kỳ cựu, hiện sống lưu vong. Sau khi hạ cánh xuống sân bay Đào Viên, ông xin Chính phủ Đài Loan bảo hộ nhân đạo ngắn hạn. Năm 2019, ông bị tố giác vì lời bình luận đó, sau đó phải ngồi tù 6 năm.

Ông Giới Lập Kiến, Chủ tịch “Liên minh Quốc tế Đảng Dân chủ Trung Quốc”, hiện định cư tại Mỹ, đã chia sẻ lại trên mạng X đoạn video cầu cứu của ông Trình. Ông Giới cho biết bạn bè ở Đài Loan đã liên hệ với Sở Di dân Đài Loan, song có thông tin rằng nếu vụ việc không nhận được đủ sự quan tâm, ông Trình có thể bị trả về.

Ông Trình năm nay 58 tuổi, quê ở Nội Mông. Ông từng là tổng biên tập tạp chí “Pháp luật và Đời sống” và là người dẫn chính của chuyên mục “Giảng đường Pháp luật” trên Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV).

Tại sân bay Đào Viên, ông Trình quay một đoạn video kể lại việc mình bị bức hại ở Trung Quốc: “Năm 2019, trong một cuộc họp thường kỳ của cơ quan, tôi bình luận về ‘vua mất nước’ (Tập Cận Bình) thì bị người khác ghi âm, tố giác. Người đứng đầu Đảng Cộng sản Trung Quốc (Tập Cận Bình) ra chỉ thị điều tra đến cùng, cả cơ quan bị thanh trừng, còn bản thân tôi phải chịu cảnh tù tội suốt 6 năm”.

“Ra tù năm 2025, tôi buộc phải lưu vong ra nước ngoài để công bố những gì đã viết trong tù. Văn phòng Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn (UNHCR) tại Thái Lan đã xếp trường hợp của tôi vào diện có mức độ rủi ro cao nhất. Nhưng văn phòng này cũng cho biết họ không thể bảo đảm an toàn cho tôi trong thời gian chờ tái định cư ở Thái Lan,” ông nói.

Ông Trình cho biết thêm: “Lời tự bạch trong tù của tôi đã được đăng trên truyền thông hải ngoại. Để tránh bị chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc bức hại chính trị lần thứ hai, tôi buộc phải chuyển sang Đài Loan, xin bảo hộ nhân đạo ngắn hạn. Tôi cũng nhờ hỗ trợ hoàn tất thủ tục tái định cư từ Thái Lan. Có vậy, quãng đời còn lại tôi mới có thể tiếp tục sáng tác và tự do lên tiếng”.

Hôm Chủ nhật (1/11), bài viết của ông Trình với nhan đề “Hồn tự do bất diệt: Lời tự bạch của một khâm phạm chính trị Trung Quốc” đã được đăng trên tờ Nghị Báo.

Trả lời phỏng vấn Epoch Times tại sân bay Đào Viên, ông Trình cho biết ông đến Thái Lan ngày 14/10/2026 để tìm một môi trường được tự do sáng tác và tự do lên tiếng. Văn phòng đại diện UNHCR tại Thái Lan đã khẩn cấp thụ lý hồ sơ của ông, xếp vào diện có nguy cơ bị trả về nơi có thể đối mặt với bức hại (“Risk of refoulement”). Tuy nhiên, thị thực của ông sắp hết hạn, và truyền thông hải ngoại đã đăng bài về lời chứng của ông. Để phòng bất trắc, ông buộc phải gấp rút rời đi và tìm đến Đài Loan cầu cứu.

Hiện ông Trình được bố trí ở phòng chăm sóc tại sân bay. “Bây giờ tôi tạm dừng chân ở Đài Loan, chờ được tái định cư ở một nước thứ ba. Một nhóm cứu trợ đang nỗ lực giúp tôi,” ông nói.

Trước đó, ông Tằng Kiến Nguyên, ủy viên hội đồng quản trị Học viện Dân chủ Hoa nhân Đài Loan, nói với Đài Á Châu Tự Do (RFA) rằng ông Trình có sức ảnh hưởng nhất định đối với dư luận. Theo ông Tằng, việc ông Trình ra đi cũng cho thấy bầu không khí chính trị ở Trung Quốc ngày càng căng thẳng, và Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) không ngừng siết chặt kiểm soát giới trí thức, giới văn hóa và tiếng nói trên truyền thông, khiến những người muốn lên tiếng ngày càng khó có không gian hoạt động trong nước. Ông kêu gọi Chính phủ Đài Loan, vì lý do nhân đạo, giữ vững nguyên tắc không trả tù nhân chính trị về, để ông Trình được sống bình an tại Đài Loan trước khi một nước thứ ba tiếp nhận.

Đến khi Epoch Times đăng bài, Hội đồng Các vấn đề Đại Lục của Đài Loan vẫn chưa phản hồi công khai về vụ việc.

Những năm gần đây, đã nhiều lần xảy ra trường hợp người Trung Quốc sống lưu vong “nhảy máy bay” đến Đài Loan để cầu cứu. Tháng 9 năm nay, luật sư nhân quyền Vương Hạ Hồng, người từng bị chính quyền ĐCSTQ đàn áp vì bào chữa cho Hội thánh Zion, đã cùng gia đình “nhảy máy bay” tại Đài Loan để xin che chở. Bà và gia đình được chính quyền Đài Loan cho lưu lại vì lý do nhân đạo, trong lúc chờ một nước thứ ba tiếp nhận.