Chùa Gác Vàng ở Kyoto, Nhật Bản. (Nguồn: Guitar photographer, Shutterstock)
Giữa không gian thanh bình của cố đô Kyoto, Chùa Gác Vàng (Kinkaku-ji) nổi bật với vẻ đẹp lộng lẫy, soi bóng xuống mặt hồ tĩnh lặng. Phía sau lớp vàng óng ánh ấy là những câu chuyện thăng trầm trải dài hơn sáu thế kỷ, từ dấu ấn quyền lực của một vị tướng quân, vụ hỏa hoạn gây chấn động Nhật Bản đến hành trình hồi sinh của một biểu tượng văn hóa.
Nằm ở phía tây bắc thành phố Kyoto, Chùa Gác Vàng từ lâu đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu khi nhắc đến đất nước mặt trời mọc. Giữa khu vườn xanh mát, công trình ba tầng với hai tầng trên được phủ vàng lá nổi bật bên hồ, tạo nên khung cảnh vừa tráng lệ, vừa thanh bình.
Mỗi mùa trong năm, Chùa Gác Vàng lại mang một vẻ đẹp riêng. Mùa xuân, những tán cây xanh non điểm tô cho công trình rực rỡ. Mùa thu, sắc đỏ và vàng của lá phong hòa cùng ánh vàng trên mái chùa, tạo nên bức tranh đầy màu sắc. Khi mùa đông đến, những ngày tuyết phủ hiếm hoi càng khiến ngôi chùa trở nên nổi bật giữa không gian trắng xóa.
Tuy nhiên, công trình nổi tiếng này ban đầu không được xây dựng để làm nơi thờ tự.
Cũng giống như cách gọi Chùa Một Cột ở Việt Nam, vốn chỉ là một kiến trúc bên trong Chùa Diên Hựu. Chùa Gác Vàng thực chất là Gác Vàng (Kinkaku), là kiến trúc nằm trong quần thể ngôi chùa Lộc Uyển (Rokuon), soi bóng xuống Hồ Gương (Kyōko). Tên gọi Lộc Uyển gợi liên tưởng đến vườn Lộc Uyển, tương truyền là nơi Đức Phật thuyết pháp đầu tiên sau khi giác ngộ. Cái tên Lộc Uyển cũng gắn liền với tướng quân Yoshimitsu, người đã cho xây dựng Gác Vàng.
Lịch sử Chùa Gác Vàng bắt đầu từ năm 1397, khi Ashikaga Yoshimitsu, vị tướng quân thứ ba của Mạc phủ Ashikaga, tiếp nhận khu đất từng thuộc gia tộc quý tộc Saionji. Ông cho xây dựng một khu biệt thự nghỉ dưỡng mang tên Kitayama-dono. Công trình Gác Vàng, nằm bên hồ nước rộng lớn, là điểm nhấn nổi bật nhất của quần thể kiến trúc.
Dù đã rời chức tướng quân, Yoshimitsu vẫn duy trì ảnh hưởng lớn trong đời sống chính trị và văn hóa Nhật Bản. Khu biệt thự Kitayama không đơn thuần là nơi nghỉ ngơi mà còn trở thành trung tâm giao lưu của giới quý tộc, võ sĩ và các nhân vật có ảnh hưởng đương thời.
Sau khi qua đời năm 1408, tướng quân Ashikaga Yoshimitsu được đặt pháp hiệu Lộc Uyển Viện. Khu biệt thự được chuyển thành ngôi chùa Phật giáo Thiền tông theo di nguyện của ông. Từ đây, chùa Lộc Uyển ra đời. Tuy nhiên vì công trình Gác Vàng quá nổi bật, nên cái tên Chùa Gác Vàng (Kinkaku-ji) dần trở nên phổ biến và được biết đến rộng rãi hơn tên gọi chính thức.
Điều đặc biệt của Chùa Gác Vàng nằm ở sự kết hợp ba phong cách kiến trúc khác nhau trong cùng một công trình. Tầng thứ nhất mang phong cách cung điện quý tộc thời Heian, với những mảng tường trắng và kết cấu gỗ thanh nhã. Tầng thứ hai chịu ảnh hưởng từ kiến trúc nhà ở của tầng lớp võ sĩ, trong khi tầng cao nhất thể hiện phong cách kiến trúc Thiền tông chịu ảnh hưởng Trung Hoa. Hai tầng trên được phủ vàng lá, còn trên đỉnh mái là hình tượng chim phượng hoàng, gợi lên sự cao quý và những ý nghĩa tốt lành.
Sự kết hợp trong kiến trúc ngôi chùa phản ánh tinh thần văn hóa Kitayama, một thời kỳ nghệ thuật phát triển dưới sự bảo trợ của Yoshimitsu, khi văn hóa Nhật Bản giao thoa mạnh mẽ với những ảnh hưởng từ Trung Hoa.
Trải qua nhiều thế kỷ, Chùa Gác Vàng không chỉ lưu giữ dấu ấn của một thời kỳ lịch sử mà còn trở thành biểu tượng cho nghệ thuật kiến trúc và cảnh quan truyền thống Nhật Bản.
Đằng sau vẻ đẹp thanh bình của Chùa Gác Vàng là một biến cố từng gây chấn động xã hội Nhật Bản. Rạng sáng ngày 2/7/1950, một ngọn lửa bất ngờ bùng lên tại Gác Vàng. Khi đám cháy được khống chế, công trình kiến trúc đã tồn tại hơn 500 năm gần như bị thiêu rụi hoàn toàn. Những giá trị vật chất gắn với lịch sử lâu đời của ngôi chùa phút chốc biến thành tro tàn.
Điều khiến dư luận bàng hoàng hơn cả là người đốt chùa chính là một nhà sư trẻ đang tu hành tại đây. Sau khi phóng hỏa, nhà sư bỏ trốn lên vùng núi phía sau chùa và tìm cách tự sát nhưng không thành.
Vụ việc lập tức trở thành tâm điểm chú ý của công chúng. Tại sao một người xuất gia lại ra tay hủy hoại một công trình tôn giáo có giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc biệt?
Cho đến nay, động cơ của nhà sư trẻ vẫn là chủ đề của nhiều cách lý giải. Những ghi chép về vụ án đề cập đến sự bất mãn với cuộc sống, những xung đột cá nhân, tâm lý mặc cảm của nhà sư trẻ và suy nghĩ đầy mâu thuẫn với vẻ đẹp của Gác Vàng.
Ngọn lửa năm 1950 đã phá hủy một công trình kiến trúc quý giá, nhưng cũng mở ra những câu hỏi sâu sắc về vẻ đẹp, tâm lý con người và sự mong manh của những giá trị tưởng chừng bất biến.
5 năm sau vụ hỏa hoạn, Gác Vàng bắt đầu được xây dựng lại dựa trên hình thức kiến trúc truyền thống của công trình trước khi bị phá hủy. Từng đường nét, tầng mái và những chi tiết đặc trưng được tái hiện nhằm gìn giữ diện mạo vốn đã trở nên quen thuộc trong ký ức của nhiều thế hệ.
Những năm sau đó, công trình tiếp tục được chăm sóc và trùng tu. Năm 1987, lớp sơn và vàng lá được làm mới trên quy mô lớn, góp phần tạo nên vẻ rực rỡ của Gác Vàng ngày nay.
Sự hồi sinh của Gác Vàng không chỉ là câu chuyện dựng lại một công trình từng bị thiêu rụi. Đó còn là nỗ lực bảo vệ những giá trị lịch sử, nghệ thuật và tinh thần gắn với một địa danh đã trở thành một phần bản sắc văn hóa Kyoto.
Năm 1994, Chùa Gác Vàng được UNESCO ghi danh trong quần thể Di sản Thế giới Các di tích lịch sử của cố đô Kyoto.
Hành trình tồn tại của Chùa Gác Vàng gợi nhắc đến sự vô thường mà Phật giáo nhắc đến. Ngày nay, giữa dòng khách tham quan đến từ khắp nơi trên thế giới, Chùa Gác Vàng vẫn giữ vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa và du lịch Kyoto. Người ta tìm đến đây không chỉ để chiêm ngưỡng một công trình dát vàng nổi tiếng, mà còn để cảm nhận chiều sâu lịch sử ẩn sau vẻ đẹp ấy.
Quang Minh biên tập
Xem thêm:
Mời xem video:
Cổ phiếu Anthropic giảm mạnh 10% trong ngày giao dịch thứ hai, khi thương vụ…
Một số sân bay ở Trung Quốc không có khách trong 10 tháng đầu năm…
Miền trung California và khu vực Los Angeles (Mỹ) lần lượt xảy ra 2 trận…
Ông Bessent nói ông Trump và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã đồng…
Ông Trump cho thấy chưa vội quyết định có tiếp tục chiến tranh với Iran…
Ông Trump cho biết Mỹ chỉ muốn bán chip đời cũ cho Trung Quốc, không…