ĐCSTQ ép triển khai “cho vay đóng bảo hiểm xã hội”, đẩy người nghèo xuống vực nợ nần

Hôm qua, một người bạn ở Bắc Kinh trò chuyện với tôi. Anh chưa đến tuổi nghỉ hưu nhưng đã mất việc, bị xếp vào nhóm lao động linh hoạt, không có lương mà vẫn phải tự đóng bảo hiểm xã hội.

Anh nói việc làm ở Bắc Kinh quá khó tìm, gần như không sống nổi. Đó không phải cảm nhận của riêng anh, mà là nỗi bất lực của phần lớn người thất nghiệp.

Ngân sách địa phương của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã cạn sạch. Lưỡi liềm vốn cùn mẻ từ lâu, nay muốn đào cả rễ cỏ lên nghiền nát để ép lấy dầu. Lần này, họ núp dưới chiêu bài ấm áp “người già được chăm lo” để thò tay thẳng vào nhóm người tuyệt vọng nhất dưới đáy xã hội: những người lao động linh hoạt và đội quân thất nghiệp gần như không đủ ăn.

Vừa mới đây, quan chức Bộ Nhân lực và An sinh Xã hội còn hằm hằm tuyên bố tại họp báo sẽ “dùng dữ liệu lớn (big data) để tìm người”, dù lật tung từng tấc đất cũng phải “vận động” bằng được từng người chưa đóng bảo hiểm xã hội. Ngay sau đó, Hồ Bắc, Quảng Tây, Trùng Khánh, Quý Châu và nhiều nơi khác đã gấp rút tung ra cái gọi là “đổi mới tài chính”, gồm “vay bảo hiểm xã hội”, “vay đóng tiếp bảo hiểm” và “vay bảo hiểm – ngân hàng”.

Không có tiền đóng bảo hiểm xã hội? Đừng lo, Đảng và ngân hàng có tuyệt chiêu, đã rất “chu đáo” chuẩn bị sẵn khoản vay cho bạn. Tiền thì bạn không chạm vào được một đồng, vì nó chuyển thẳng vào quỹ bảo hiểm xã hội. Còn nợ thì từng khoản một đè lên đầu bạn, không cách nào gỡ. Đến ngày nghỉ hưu, ngân hàng trừ thẳng 65% đến 80% khoản lương hưu ít ỏi mỗi tháng để trả gốc và lãi.

Đây quả là cảnh tượng kỳ quái có một không hai. Người dân còn chưa sống nổi qua ngày, chính quyền không nghĩ đến giảm thuế, giảm gánh nặng, cũng không lo chút bảo đảm nào cho người thất nghiệp. Trái lại, họ bày ra “bẫy cho vay” chẳng khác gì vay nặng lãi, vừa dụ vừa ép dân vay tiền để lấp hố ngân sách khổng lồ. Đây nào phải an sinh xã hội? Đây rõ ràng là trò ăn thịt người không nhả xương, hút máu hút tủy dân một cách có hệ thống.

Giăng lưới trời, “dùng dữ liệu tìm người” để thu bảo hiểm xã hội

“Người ở đâu, đã đóng tiền hay chưa, đều phải tra cho rõ.” Lời của Thứ trưởng Bộ Nhân lực và An sinh Xã hội nghe như lời quan tâm, nhưng áp vào thực tế còn linh nghiệm hơn cả bùa đòi mạng.

Thanh niên, người giao đồ ăn, tài xế xe công nghệ, tiểu thương ở Trung Quốc ngày nay, ai chẳng đang chật vật kiếm miếng ăn giữa mưa gió? Tiền thuê nhà đè nặng, vật giá leo thang, có thể mất việc bất cứ lúc nào. Nhiều người ngừng đóng bảo hiểm xã hội vì bản năng sinh tồn trong cảnh cùng đường. Nhưng trong mắt chính quyền, bạn ngừng đóng không phải vì nghèo, mà là “ruộng hẹ” của nhà nước vừa sót một gốc chưa bị cắt.

Sức mạnh của dữ liệu lớn chưa bao giờ phát huy khi cần giải cứu phụ nữ bị bắt cóc, buôn bán, cũng chưa từng trổ tài khi truy vết các nguy cơ về an toàn thực phẩm. Thế nhưng khi phong tỏa thẻ ngân hàng của dân hay truy thu thuế phí, nó lại chính xác đến “cấp độ nội tạng”. Chỉ cần căn cước của bạn còn di chuyển, sợi dây đòi mạng của dữ liệu lớn luôn sẵn sàng tròng vào cổ bạn.

Trớ trêu thay, luật pháp của ĐCSTQ xưa nay có hai bộ mặt trái ngược hẳn nhau. Với những quyền lợi người dân đáng được hưởng, luật pháp đều giả câm giả điếc. Chế độ làm việc 8 giờ mỗi ngày đã nằm trong luật hơn 30 năm, nhưng thực tế tràn ngập lịch làm việc “996” (từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mỗi tuần) và “tuần lớn tuần nhỏ” (tuần nghỉ một ngày xen tuần nghỉ hai ngày). Nghỉ một ngày mỗi tuần bị coi là chuyện thường, còn nghỉ hai ngày trở thành ân huệ to lớn. Một nhân viên ở Phật Sơn bị sa thải vì từ chối làm thêm hai giờ không lương. Anh kiện và thắng, nhưng cái giá là mất việc trước, rồi kiệt sức qua cả quá trình trọng tài kéo dài.

Còn với tiền dân phải móc túi, luật pháp lập tức uy nghiêm vạn trượng. Các vụ nợ lương chất cao như núi, hàng chục ngàn lao động nhập cư quỳ giữa gió rét đòi lương, liều mạng đòi quyền lợi, trong khi các cơ quan liên quan đùn đẩy trách nhiệm. Nhưng hễ đến lượt thu bảo hiểm xã hội, sức thực thi của chính quyền lập tức mạnh như sấm sét.

Đúng như một lời bình sắc bén trên mạng đã vạch trần lời dối trá: “Nếu ông cưỡng chế thực hiện chế độ làm việc 8 giờ, buộc doanh nghiệp bồi thường đủ tiền làm thêm giờ, trừng trị nghiêm việc cố tình nợ lương, đồng thời bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội, thì tôi kính ông là người không quên tâm nguyện ban đầu. Nhưng ông làm ngơ trước nỗi khổ của dân, chỉ hung hăng với mỗi việc ‘truy thu bảo hiểm xã hội’, thì ông chẳng qua là thiếu tiền tiêu, nhảy vào cướp mà thôi”.

Tiền dưỡng già của dân từ lâu đã thành “máy rút tiền” của chính quyền địa phương

Vì sao ĐCSTQ nôn nóng dồn từng người nghèo vào hệ thống bảo hiểm xã hội như vậy? Vì quỹ này từ lâu đã bị tầng lớp đặc quyền vét sạch.

Tháng 6/2025, chính Cơ quan Kiểm toán Quốc gia Trung Quốc đã tự vén một góc tấm màn che, để lộ sự thật xấu xí. Chỉ trong một đợt kiểm toán, cơ quan này phát hiện hơn 41,4 tỷ nhân dân tệ quỹ bảo hiểm hưu trí bị chiếm dụng, chiếm đoạt hoặc bị rút ra bằng thủ đoạn lừa đảo. Trong đó, có tới 13 tỉnh trực tiếp đem 40,6 tỷ nhân dân tệ tiền bảo hiểm hưu trí của cư dân thành thị và nông thôn đi chi cho “ba bảo đảm” của chính quyền địa phương. Thậm chí, số tiền này còn bị đem đi trả thay chính quyền địa phương những khoản nợ khổng lồ của các công ty đầu tư xây dựng đô thị!

Tiền dưỡng già mà người dân thắt lưng buộc bụng, bớt miếng thịt, bớt mua bộ quần áo để dành dụm, lại bị quan chức tiện tay lấp vào hố nợ không đáy của địa phương. Một bên là chiếm dụng mồ hôi nước mắt của dân không chút giới hạn, bên kia là đổi chác quyền lực lấy tiền. Kẻ môi giới cấu kết với quan chức, làm giả hợp đồng, làm giả quyết định trọng tài, nhét hàng loạt “người quen trong biên chế” không đủ điều kiện vào danh sách hưởng lương hưu để ăn lương khống.

Hố phía trước ngày càng lớn, người trẻ phía sau ngày càng không muốn sinh con, không muốn đóng tiền. Quỹ cạn đáy thì làm sao? Tuyệt chiêu ĐCSTQ nghĩ ra không phải cắt giảm chi tiêu của bộ máy đảng và chính quyền, cũng không phải ngừng vung tiền ra nước ngoài, mà là vừa ăn cướp vừa la làng: ép thêm nhiều người đang sống không có bảo đảm nhảy xuống cái hố này làm bao cát lấp hố.

“Vay tiền đóng bảo hiểm xã hội”: Bóng ma đòi mạng khoác áo đổi mới tài chính

Trong hàng loạt thủ đoạn dồn dân vào đường cùng, đáng phẫn nộ nhất, chà đạp lên giới hạn đạo đức con người nhất, chính là cái gọi là “vay bảo hiểm xã hội”. Ở Kinh Môn (Hồ Bắc), khoản vay này mang tên “vay bảo hiểm – ngân hàng”. Quảng Tây gọi là “vay đóng tiếp bảo hiểm”, còn Trùng Khánh gọi là “vay bảo hiểm Trùng Khánh”. Truyền thông nhà nước trâng tráo tâng bốc đây là “cơn mưa đúng lúc”, rằng nhờ đó đạt được “ba bên cùng thắng”: “bảo hiểm xã hội tăng tín nhiệm, ngân hàng có thêm khách, người dân được lợi”.

Trên đời còn kiểu “cùng thắng” nào trơ trẽn hơn thế? Chính quyền tính toán rất có lợi cho mình như thế này. Người lao động linh hoạt mất nguồn thu nhập, không đóng nổi khoản bảo hiểm xã hội cá nhân đắt đỏ. Ngân hàng cấp cho bạn một khoản vay tín chấp, tiền chuyển thẳng vào tài khoản bảo hiểm xã hội (bạn không thấy cả bóng dáng tiền mặt). Sau khi bạn nghỉ hưu, mỗi tháng lương hưu vừa phát ra, ngân hàng đã cưỡng chế trừ thẳng 65% đến 80% để trả gốc và lãi.

Có cư dân mạng tính một bài toán tuyệt vọng đến cùng cực. Ở Quảng Tây, đóng mức thấp nhất đủ 15 năm thì sau khi nghỉ hưu, lương hưu mỗi tháng chỉ khoảng 1.600 nhân dân tệ. Trừ đi 65% đến 80% tiền gốc và lãi, mỗi tháng người dân chỉ còn cầm trong tay 300 đến 500 nhân dân tệ.

Với vật giá hiện nay, 500 nhân dân tệ mua được mấy cân gạo? Ốm một trận nhẹ cũng không đủ tiền mua thuốc! Nguy hiểm hơn cả, người dưới đáy xã hội ngừng đóng chính vì sớm không lo được tối. Nếu trong những năm dài trước tuổi nghỉ hưu, người vay mất hẳn khả năng lao động, họ sẽ vừa bị ngân hàng truy đòi nợ, vừa chịu áp lực bảo hiểm xã hội bị đứt gãy.

Ngay cả Biện pháp quản lý cho vay cá nhân do chính ĐCSTQ ban hành cũng ghi giấy trắng mực đen rằng khoản vay tiêu dùng cá nhân không được dùng cho lĩnh vực phi tiêu dùng (bao gồm đóng bảo hiểm xã hội). Nay, để vơ vét tiền, chính quyền địa phương công khai đi đầu xé bỏ quy định, bắt tay với ngân hàng đẩy những người dân cùng đường vào hố lửa.

Tiếng phẫn nộ của cư dân mạng xé toạc lớp mặt nạ của chính quyền. “Vốn dĩ chỉ là nghèo, giờ không những nghèo mà còn thành nô lệ nợ của ngân hàng.” “Đây nào phải dưỡng già, rõ ràng là nghỉ hưu rồi lấy lương hưu đi làm thuê cho ngân hàng!” “Lột da rút gân dân chúng, còn bắt dân vay nặng lãi mua muối về ướp chính mình!” Từ lúc chào đời đến khi nhắm mắt, người dân Trung Quốc liên tục bị ‘thu hoạch’ như rau hẹ. “Nhân dân” chỉ là vật tiêu hao biết đi.

Khi một chính quyền bắt đầu huy động bộ máy nhà nước, dùng “dữ liệu lớn” như kéo lưới bắt cá để lùng bắt những người chưa tham gia bảo hiểm, khi một chính quyền để mặc ngân hàng chào bán cho người nghèo khổ dưới đáy xã hội thứ sản phẩm hiểm độc, thất đức đến mức tuyệt tự như “vay tiền đóng bảo hiểm xã hội”, thì trên thực tế nó đã tuyên bố: giữa nó và nhân dân không còn bất kỳ khế ước nào, chỉ còn quan hệ thuần túy giữa kẻ săn mồi và con mồi.

• ĐCSTQ siết truy thu bảo hiểm xã hội, nhiều người dân nói không đủ tiền đóng

• Nhan Đan: 58 triệu người ngừng đóng bảo hiểm xã hội, ĐCSTQ tìm cách ép người dân tham gia

• Mỹ cảnh báo công dân có “nguy cơ nghiêm trọng bị giam giữ sai trái” ở Trung Quốc

Trần Tĩnh / Vision Times
(Bài viết thể hiện quan điểm riêng của cá nhân tác giả.)