Trần Tĩnh: Trí thức đầu độc chấn động Mỹ, có nạn nhân người Việt, hại nhau từ đâu?

Nữ nghiên cứu sinh vi sinh vật học người Trung Quốc Aili Wang, 32 tuổi, bị bắt tại Sân bay Quốc tế Los Angeles hôm 6/10, BBC đưa tin. Trước đó, cô bị điều tra vì nghi đầu độc một đồng nghiệp người Việt, và lúc bị bắt đang tìm cách rời khỏi Mỹ.

Aili Wang (báo tiếng Hoa phiên là Vương Ái Lệ), 32 tuổi, theo học tại Đại học Wyoming (Mỹ). Vì không vượt qua lần bảo vệ luận văn đầu tiên, cô quay sang ghen ghét một nghiên cứu sinh tiến sĩ người Việt cùng phòng thí nghiệm. Người này có thành tích nổi bật và sắp nộp đơn xin cấp bằng sáng chế liên bang cho một liệu pháp mới điều trị ung thư và bệnh thần kinh.

Wang hai lần lén mua acrylamide, một chất độc thần kinh nguy hiểm, trên sàn thương mại điện tử, rồi nhiều lần trộn vào máy pha cà phê dùng chung của văn phòng. Một ngày sau khi bị cảnh sát trường thẩm vấn, cô đến thẳng sân bay Los Angeles, định trốn về nước, nhưng bị còng tay ngay trước cửa lên máy bay.

Công tố viên lập tức truy tố cô về trọng tội hành hung gây thương tích nghiêm trọng. Tiền bảo lãnh được ấn định ở mức 1,5 triệu USD, chỉ nhận tiền mặt. Mức án cao nhất cô phải đối mặt là 10 năm tù.

Bê bối đầu độc của tiến sĩ vật liệu học David Xu

Gần như cùng thời gian đó, bê bối đầu độc của David Xu, tiến sĩ vật liệu học tại Đại học California, Berkeley (UC Berkeley), một lần nữa gây chấn động dữ dội. Kỹ sư cấp cao này từng làm việc tại viện nghiên cứu kỹ thuật của Berkeley.

Trong gần hai năm, anh ta lén bỏ cadmium, một kim loại nặng cực độc, vào cốc nước và thức ăn của Viên Dung, đàn chị cùng thầy hướng dẫn, người ngày ngày làm việc bên cạnh anh ta. Nồng độ cadmium cao gấp 3,5 triệu lần tiêu chuẩn an toàn liên bang.

Nước nhiễm độc không chỉ hủy hoại hệ thần kinh và hệ tiêu hóa của bà Viên, mà còn ảnh hưởng đến cha mẹ cao tuổi của bà, những người đã uống phần nước còn lại.

Điều khiến dư luận phẫn nộ hơn là hôm 12/10, ông David Xu, người chỉ nhận án treo theo một thỏa thuận tư pháp gây nhiều tranh cãi, lại được thẩm phán chấp thuận xóa hồ sơ trọng tội (“expungement”).

Kẻ gây hại sắp xóa sạch tiền án, trong khi người cha gần 80 tuổi của nạn nhân đã qua đời vì suy tim, mang theo nỗi tiếc hận. Đau đớn và phẫn uất, bà Viên công bố đoạn video giám sát ghi lại cảnh đầu độc, khiến cộng đồng người Hoa khắp nước Mỹ nổi giận.

Một bên là nghiên cứu sinh vi sinh vật học nơi tháp ngà, một bên là tiến sĩ vật liệu cấp cao xuất thân từ trường danh tiếng. Lẽ ra họ là tầng lớp trí thức tinh hoa, đại diện cho văn minh, lý trí và sự theo đuổi chân lý khoa học.

Vậy vì sao khi gặp cạnh tranh lợi ích hay mất cân bằng tâm lý, họ lại lạnh lùng, thành thạo đến vậy khi dùng hóa chất chết người làm vũ khí ngầm để loại bỏ đồng nghiệp?

Nhiều đồng nghiệp phương Tây thấy khó hiểu. Còn với những người quan sát hiểu rõ cấu trúc xã hội Trung Quốc đương đại, đây tuyệt nhiên không đơn thuần là sự méo mó tâm lý cá nhân. Đó là sản phẩm độc hại sau mấy chục năm thể chế Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) ngâm tẩm con người trong “văn hóa đảng”, nay tràn ra thế giới tự do với hậu quả chết người.

Từ vụ Chu Lệnh đến vòng lặp chết người ở các trường đại học nước ngoài

Năm 1994, tức 30 năm trước, Chu Lệnh, nữ sinh tài năng của Đại học Thanh Hoa, đang tuổi thanh xuân thì bị kẻ khác cố ý đầu độc hai lần bằng thallium, một kim loại cực độc. Cô gái đa tài, được coi là “con cưng của trời” ấy bị liệt toàn thân, hai mắt gần như mù, trí tuệ sa sút như trẻ nhỏ. Sau 30 năm chống chọi, cô qua đời vào cuối năm 2023 khi nỗi oan vẫn chưa được giải.

Đây là vụ đầu độc chưa có lời giải gây chấn động khắp Trung Quốc. Nghi phạm Tôn Duy dựa vào đặc quyền của một gia đình “đỏ” có thế lực, được cảnh sát che chở nhiều lớp, rồi cao chạy xa bay. Đến nay công lý vẫn chưa được thực thi.

Vụ Chu Lệnh như một vết hằn đen chói mắt. Lần đầu tiên, vụ án phơi bày trước thế giới thực tế tàn khốc trong các trường đại học Trung Quốc: người chung phòng tàn hại lẫn nhau, lén đầu độc nhau.

Chu Lệnh không phải trường hợp duy nhất. Năm 2007, 3 sinh viên Đại học Khoáng nghiệp Trung Quốc bị bạn học đầu độc bằng thallium. Năm 2013, Lâm Sâm Hạo, nghiên cứu sinh Học viện Y thuộc Đại học Phục Đán ở Thượng Hải, vì mâu thuẫn vặt đã bơm chất cực độc N-nitrosodimethylamine vào bình nước uống của phòng ký túc xá, khiến bạn cùng phòng Hoàng Dương suy đa tạng rồi tử vong.

Năm 2020, ông Xu Yao, lãnh đạo cấp cao của công ty Du Tộc Network ở Thượng Hải, bị thất sủng trong cuộc tranh giành quyền lực. Ông ta bỏ ra vài tháng nghiên cứu chất độc, rồi đầu độc nhà sáng lập Lâm Kỳ bằng một hỗn hợp cực độc, khiến ông Lâm tử vong.

Từ Thanh Hoa ở Bắc Kinh, Phục Đán ở Thượng Hải đến Wyoming và Berkeley ở Mỹ, từ bạn cùng phòng ký túc xá, đối tác làm ăn đến đàn chị cùng thầy và cộng sự trong phòng thí nghiệm, chuỗi vụ đầu độc hại nhau này kéo dài 30 năm và vượt qua cả Thái Bình Dương.

Chất độc từ đâu mà ra?

Muốn hiểu sự máu lạnh khó tin này, phải nhìn xuyên qua bề ngoài, thấy rõ “vết bớt” tinh thần đã ăn sâu vào xương tủy của họ, thứ họ thấm nhiễm từ nhỏ: văn hóa đảng của ĐCSTQ.

“Văn hóa đảng” là gì? Nói ngắn gọn, đó là hệ thống lý lẽ sai lệch, tà thuyết và lối mòn tư duy mà ĐCSTQ dựng lên trong mấy chục năm cầm quyền toàn trị để bảo vệ tính chính danh của mình. Tất cả đều hoàn toàn đi ngược đạo đức truyền thống Trung Hoa và các giá trị nhân văn phổ quát.

Văn hóa truyền thống Trung Hoa kính sợ trời đất, thần linh, đề cao “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín”, coi trọng “quân tử yêu tiền nhưng lấy một cách có đạo” và “điều mình không muốn thì đừng làm cho người khác”. Kẻ sĩ thời xưa đi học, trước hết là lập đức, sau đó mới đến lập công, lập ngôn.

Thế nhưng từ khi nắm chính quyền, ĐCSTQ đã phát động vô số cuộc vận động chính trị, nhổ tận gốc nền tảng tinh thần Nho, Phật, Đạo. Thay vào đó là sự nhồi nhét tàn nhẫn chủ nghĩa duy vật, thuyết vô thần và đấu tranh giai cấp.

Học sinh tiểu học đeo khăn quàng đỏ tuyên thệ “luôn sẵn sàng tiêu diệt kẻ thù”. Học sinh trung học học thuộc “thống nhất của các mặt đối lập” trong phép biện chứng duy vật. Sinh viên đại học bị nhồi chủ nghĩa Darwin xã hội: “cá lớn nuốt cá bé, kẻ thích nghi mới tồn tại”.

Trong hệ thống giáo dục ấy, trường học trở thành “xưởng gia công người” chỉ hỏi điểm số, không hỏi phẩm hạnh. Giá trị con người bị số hóa, công cụ hóa triệt để: số bài báo, số bằng sáng chế, chức danh và lương bổng trở thành thước đo thành công duy nhất.

Còn những chuẩn mực đạo đức tối thiểu như lòng trắc ẩn, sự thành thật, bao dung, kính sợ sinh mệnh thì chẳng có chút trọng lượng nào trong mắt thể chế, thậm chí bị coi là “yếu đuối” và “gánh nặng” trong cạnh tranh.

Đây không phải lời nói quá. Khi một người từ nhỏ bị nhồi rằng “người do khỉ biến thành, người chết như đèn tắt, trên đời không có nhân quả báo ứng”, trong lòng người đó không còn kính sợ thần linh và luật tắc đạo đức.

Khi người đó đã quen với lời ĐCSTQ rao giảng “đấu với trời vui vô cùng, đấu với người vui vô cùng”, thì trong tiềm thức, bất cứ đồng nghiệp nào cản đường mình thăng tiến, bảo vệ luận văn hay nổi danh đều bị hạ xuống thành “kẻ thù giai cấp” phải tiêu diệt.

Dưới thể chế ĐCSTQ, lợi ích là trên hết, đồng tiền là tối thượng, kẻ thắng làm vua. Khi kiến thức chuyên môn tuột khỏi dây cương đạo đức, bằng cấp cao chẳng qua chỉ khoác cho sự dã man một lớp áo tinh xảo.

Vị kỷ tinh vi và “trò chơi tổng bằng không” trong các vụ đầu độc xuyên quốc gia

Tại Trung Quốc, người trồng rau không ăn rau mình trồng, người bán sữa bột không cho con mình uống sữa bột độc, bác sĩ nhận phong bì và coi bệnh nhân như máy rút tiền, giáo viên ép phụ huynh biếu quà, cho con đi học thêm. Đó chính là “thế cờ chết hại lẫn nhau” sau khi văn hóa đảng phá hủy lòng tin xã hội: ai cũng hại người, ai cũng bị người khác hại.

Nhiều người ngây thơ cho rằng những du học sinh và kỹ sư ở nước ngoài này đã thi đạt TOEFL, GRE, bước chân vào các trường hàng đầu của Mỹ ở California, Wyoming, khoác lên mình com-lê, giày da, thì tự nhiên sẽ hòa nhập với nền văn minh hiện đại.

Họ không biết rằng “hệ điều hành tư duy” được cài vào một người từ khi chưa thành niên sẽ chi phối cách người đó hành xử suốt đời, nếu người đó không trải qua quá trình tự vấn sâu sắc, sám hối và tái tạo tinh thần.

Trong vụ Aili Wang, chúng ta có thể thấy rõ sự tàn nhẫn của tư duy “trò chơi tổng bằng không”, tức người này được thì người kia phải mất: người khác đạt đột phá công nghệ, sắp xin cấp bằng sáng chế, còn luận văn của cô lại không qua.

Trong thế giới tinh thần của cô, thành tựu chói lọi của đồng nghiệp không phải tấm gương để tự thúc đẩy bản thân, mà là thứ ánh sáng chói mắt phản chiếu thất bại của chính mình. Bị lòng đố kỵ gặm nhấm, cô chọn thứ acrylamide không màu, không mùi để âm thầm hủy hoại thần kinh não bộ và cả sự nghiệp nghiên cứu của người khác.

Khi sự việc vỡ lở, phản ứng đầu tiên của cô không phải là sợ hãi, hối lỗi, mà là tìm cách xóa tài khoản eBay để phi tang chứng cứ, rồi lập tức mua vé máy bay, chạy ra sân bay. Lối hành xử “lách luật, né trách nhiệm hình sự, tìm chỗ dựa” ấy giống biết bao với những quan chức sâu mọt ở Trung Quốc dưới sự cai trị của ĐCSTQ, làm điều ác xong thì dựa vào quyền lực, hoặc bỏ trốn và đùn đẩy trách nhiệm!

Trong vụ David Xu, sự vị kỷ tinh vi và trơ trẽn ấy càng bộc lộ đến tột cùng. Anh ta và bà Viên Dung đều là cựu sinh viên Berkeley, làm việc trong cùng một nhóm kỹ thuật. Vậy mà anh ta có thể đeo chiếc mặt nạ lịch thiệp, lặng lẽ đầu độc suốt hai năm, đưa đến trước mặt nữ đồng nghiệp những chai nước có hàm lượng kim loại nặng vượt chuẩn hàng triệu lần.

Sau khi bị video ghi lại quả tang, anh ta nhờ đội ngũ luật sư hùng hậu lách kẽ hở luật pháp California, dùng một “thỏa thuận nhận án nhẹ” để không bị kết trọng tội. Vừa hết án treo, anh ta lập tức xin xóa án, nhằm “tẩy trắng” hoàn toàn tiền án đầu độc khi các nhà tuyển dụng tương lai kiểm tra lý lịch.

Thao túng chính xác kẽ hở của hệ thống, thờ ơ tuyệt đối trước nỗi đau của nạn nhân: đó chính là chân dung điển hình nhất của “ác quỷ tinh tế” do văn hóa đảng đào tạo ra.

Đổi hộ chiếu, nhận đô la Mỹ, học công nghệ mũi nhọn, nhưng nếu sâu trong linh hồn vẫn quỳ lạy trước bài vị “triết học đấu tranh”, thì thánh đường văn minh bất cứ lúc nào cũng có thể biến thành bãi tàn sát man rợ bằng thuốc độc.

Gột bỏ độc tố văn hóa đảng, trở về với luân thường và thiện niệm

Hai vụ án này cũng là bài học cảnh tỉnh đau xót cho giới tư pháp và các cơ sở học thuật phương Tây. Xã hội phương Tây từ lâu được xây dựng trên giả định về khế ước, lòng tin và sự tự kiềm chế. Vì vậy, họ thường thiếu cơ chế phòng ngừa đủ mạnh trước kiểu “hại nhau không giới hạn”, “dày công gài bẫy”, thứ hình thành khi thể chế toàn trị đã ngấm vào bên trong con người.

Bản án nhẹ và quyết định xóa án mà tư pháp California dành cho David Xu, về bản chất, là chà đạp công lý của nạn nhân lần thứ hai, còn ngầm dung túng những kẻ có thể gây hại sau này. Nếu xã hội tự do không tỉnh táo nhận diện và trừng trị nghiêm khắc ác ý phản nhân loại này, các phòng thí nghiệm, công ty công nghệ cao trong tương lai sẽ không bao giờ được yên.

Điều cần suy ngẫm sâu xa hơn thuộc về mỗi người Hoa đã ra nước ngoài. Mấy chục năm qua, ĐCSTQ nhân danh “yêu nước” để khống chế người Hoa hải ngoại, dùng “cạnh tranh kiểu sói” ăn mòn tâm hồn người trẻ. Biết bao đồng bào vì thế lầm tưởng “bất chấp thủ đoạn” là “năng lực cá nhân”, lầm tưởng “lạnh lùng, tàn độc” là “trí khôn sinh tồn”.

Khi những trí thức người Hoa được hưởng nền giáo dục đại học hàng đầu, cuối cùng lại xuất hiện trước tòa với bộ mặt xấu xí của “kẻ đầu độc”, thứ bị tổn hại đâu chỉ là sinh mạng nạn nhân, mà còn là phẩm giá và danh dự của toàn thể người Hoa trong thế giới văn minh.

Thuốc giải ở đâu? Chỉ có cách cắt đứt hoàn toàn sợi dây rốn tinh thần nối với văn hóa đảng của ĐCSTQ.

Phải nhận rõ bản chất tà độc của thuyết vô thần, chủ nghĩa duy vật và đấu tranh giai cấp mà ĐCSTQ rao giảng. Phải gột rửa độc tố, phá bỏ sự mê hoặc từ sâu trong tâm hồn, tìm lại quan niệm kính sợ trời đất, trọng đức hành thiện, tôn trọng sinh mệnh của dân tộc Trung Hoa. Chỉ khi đó, tri thức mới thật sự trở thành ánh sáng soi rọi thế giới, chứ không phải lưỡi dao găm trong đêm tối đầu độc đồng bào.

• Nghiên cứu sinh Trung Quốc bị cáo buộc bỏ độc vào trà bạn học người Việt ở Mỹ
• Gia đình nghiên cứu sinh Việt ở Wyoming: Nghi phạm đầu độc từng thân thiết, đến nhà chơi
• Giáo viên Trung Quốc dự giờ ở Đài Loan tự hỏi: Mình dạy học trò yêu hay hận?

(Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.)