Làm thế nào để cải thiện trí nhớ? Các chuyên gia chia sẻ 3 mẹo đơn giản.
Duy trì các thói quen tốt cho sức khỏe và kích thích khả năng tái tạo của não giúp ngăn ngừa tình trạng mất trí nhớ và giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer. (Ảnh: ImageFlow/ Shutterstock)
Rất nhiều người từng có trải nghiệm quên mất sự việc hoặc đồ đạc, đôi khi là muốn nhớ cũng không nhớ nổi, như thể trí nhớ đã suy giảm nghiêm trọng. Trước thực tế này, các chuyên gia đã phân tích cách thức hoạt động của trí nhớ, đồng thời chia sẻ một số phương pháp đơn giản giúp cải thiện trí nhớ.Duy trì các thói quen tốt cho sức khỏe và kích thích khả năng tái tạo của não giúp ngăn ngừa tình trạng mất trí nhớ và giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer. (Ảnh: ImageFlow/ Shutterstock)
Giáo sư tâm lý học danh dự đã nghỉ hưu Lawrence T. White của Cao đẳng Beloit (bang Wisconsin, Mỹ) viết trên trang Psychology Today rằng, hiểu được cơ chế vận hành của trí nhớ có thể giúp chúng ta xây dựng những phương pháp hỗ trợ hiệu quả để tăng cường trí nhớ.
Ông White chỉ ra rằng, mỗi ngày con người tiếp nhận hàng nghìn thông tin được chuyển từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn, nhưng phần lớn thông tin mới không được lưu giữ. Những ký ức vừa hình thành rất mong manh, trong não bộ chúng chỉ tồn tại như những tín hiệu yếu ớt. Nếu không được củng cố, đa số ký ức sẽ nhanh chóng biến mất. Các nhà tâm lý học nhận thức dùng thuật ngữ “củng cố” (consolidation) để mô tả quá trình trong đó ký ức mới được ổn định, tăng cường và gắn kết vào mạng lưới ký ức liên quan. Một trong những cách tốt nhất để củng cố ký ức mới chính là lặp đi lặp lại việc hồi tưởng.
Khi ký ức đã được củng cố và lưu trữ an toàn, chúng ta lại cần một cách để tìm và gọi lại nó. Điều này đòi hỏi những manh mối truy xuất hiệu quả, như nhãn, dấu hiệu hoặc yếu tố kích hoạt, giúp ký ức “bật lên” trong tâm trí.
Có rất nhiều phương pháp giúp cải thiện trí nhớ. Dưới đây là 3 cách đơn giản và dễ áp dụng do ông White giới thiệu:
Đặt đồ vật ở vị trí cố định
Đôi khi bạn có thể quên để chìa khóa hoặc điện thoại ở đâu, điều này rất dễ gây bực bội, đặc biệt khi đang vội. Nhưng bạn có bao giờ quên chỗ để bàn chải đánh răng không? Có lẽ là không.
Mọi người hiếm khi làm mất bàn chải đánh răng, bởi vì nó luôn có một vị trí cố định. Nó “ở” trong chiếc cốc hoặc giá đỡ cạnh bồn rửa trong phòng tắm. Nếu bàn chải không ở đó, thì nó đang ở trong tay bạn.
Để giảm khả năng quên vị trí của chìa khóa, điện thoại hoặc các vật dụng quan trọng khác, bạn có thể áp dụng mẹo đơn giản này: mỗi món đồ quan trọng hãy quy định một chỗ cố định và chỉ đặt nó ở đúng chỗ đó.
Ông White lấy ví dụ, ông đặt chìa khóa trong một chiếc bát gỗ trên bàn trang điểm. Nếu chìa khóa không ở trong bát, thì chỉ có ba khả năng: chúng đang ở trong túi ông, hoặc đang cắm trên ổ khóa xe, ngoài ra không có nơi nào khác.
Khôi phục bối cảnh ban đầu
Ông White cho biết, vài năm trước ông đã quay lại ngôi trường tiểu học nơi mình từng theo học vào một mùa hè. Khi ông bước đi trong những hành lang trống vắng, nhìn vào các lớp học và đọc những bảng thông báo, hàng chục ký ức bất ngờ ùa về trong tâm trí ông, bao gồm những cái tên, khuôn mặt và trải nghiệm từ vài chục năm trước. Điều này khiến ông vô cùng ngạc nhiên.
Nhiều nghiên cứu cho thấy ký ức có mối liên hệ chặt chẽ với bối cảnh cụ thể tại thời điểm ký ức được hình thành. Vì vậy, nếu chúng ta tái hiện lại hoàn cảnh lúc đó, việc hồi tưởng những thông tin liên quan sẽ trở nên dễ dàng hơn.
Ví dụ, cảnh sát đôi khi đưa nhân chứng quay lại hiện trường vụ án để giúp họ nhớ lại chi tiết diễn biến nhiều hơn. Cách làm này được gọi là khôi phục bối cảnh (context reinstatement).
Để tăng cường trí nhớ, bạn có thể cố gắng tái hiện lại hoàn cảnh ban đầu nhiều nhất có thể. Chẳng hạn, nếu bạn không nhớ rõ cảm xúc trong chuyến du lịch trăng mật cách đây 15 năm, hãy thử lật xem lại vài bức ảnh; bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy ký ức vẫn còn rất rõ nét. Khi đi thi ở trường, bạn có thể đến lớp sớm và ngồi đúng chỗ ngồi quen thuộc của mình — nơi bạn đã học những kiến thức liên quan lần đầu tiên.
Ông White cho biết, việc khôi phục trạng thái sinh lý và mùi hương cũng có thể giúp cải thiện trí nhớ ở mức độ nhất định. Vì vậy, nếu khi ôn tập trước kỳ thi bạn uống cà phê và ăn sô-cô-la, thì khi bước vào phòng thi cũng uống cà phê và ăn sô-cô-la, điều đó có thể mang lại một chút lợi ích.