Meta, TikTok, YouTube và các MXH khác bị cáo buộc dụ dỗ thanh thiếu niên gây nghiện

Tuần này, 3 công ty Meta Platforms, TikTok và YouTube sẽ đối mặt với sự thẩm tra của tòa án khi các nền tảng của họ bị cáo buộc đang làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên. Vụ án này đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc tranh luận toàn nước Mỹ về thời gian sử dụng màn hình của trẻ em.

Phiên tòa mang tính cột mốc này sẽ do Tòa thượng thẩm Quận Los Angeles, bang California chủ trì, liên quan đến một phụ nữ 19 tuổi tên KGM đến từ California.

Hồ sơ tòa án cho thấy KGM cáo buộc thiết kế nền tảng của các công ty này quá thu hút, khiến cô bị nghiện từ khi còn nhỏ; các ứng dụng này đã làm trầm trọng thêm tình trạng trầm cảm và ý định tự tử của cô, vì vậy cô muốn truy cứu trách nhiệm của các công ty này.

Vụ kiện của cô dự kiến là vụ đầu tiên trong số nhiều vụ án tương tự được đưa ra xét xử trong năm nay, với trọng tâm chung là vấn đề mà các nguyên đơn gọi là “nghiện mạng xã hội” ở trẻ em.

Luật sư của nguyên đơn, ông Matthew Bergman, cho biết đây sẽ là lần đầu tiên các ‘gã khổng lồ’ công nghệ phải bào chữa trước tòa về những tổn hại bị cáo buộc do sản phẩm của họ gây ra, “Họ sẽ phải đối mặt với sự kiểm tra nghiêm ngặt hơn cả khi điều trần trước Quốc hội”.

Bồi thẩm đoàn sẽ quyết định liệu các sản phẩm do các công ty này cung cấp có gây hại cho sức khỏe tâm thần của KGM do sự cẩu thả hay không, và liệu các nội dung từ bên thứ ba mà cô xem trên ứng dụng, hoặc việc cô sử dụng các ứng dụng này, có phải là yếu tố thực chất dẫn đến trầm cảm so với các khía cạnh khác trong cuộc sống ngoại tuyến của cô hay không.

Clay Calvert, luật sư truyền thông tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (American Enterprise Institute) – một tổ chức tư vấn thân doanh nghiệp – cho biết: “Đây là một vụ án mang tính thử nghiệm, chúng ta sẽ thấy những tuyên bố này diễn biến ra sao”, để xem liệu có thể xác nhận các nền tảng mạng xã hội đã gây tổn hại cho nguyên đơn hay không.

Dự kiến Giám đốc điều hành Meta, Mark Zuckerberg, sẽ ra tòa làm chứng. Các luật sư của Meta cho biết họ sẽ nhấn mạnh trước tòa rằng sản phẩm của mình không gây ra các vấn đề sức khỏe tâm thần cho KGM.

Dự kiến Giám đốc điều hành Snap, Evan Spiegel, cũng sẽ ra tòa làm chứng, vì công ty này cũng là một trong những bị đơn của vụ kiện. Ngày 20/01, công ty này đã đồng ý đạt được thỏa thuận hòa giải với KGM để chấm dứt vụ kiện. Người phát ngôn của công ty từ chối bình luận về chi tiết cụ thể của thỏa thuận hòa giải.

Một giám đốc cấp cao của YouTube cho biết trước phiên tòa rằng YouTube sẽ lập luận rằng nền tảng của công ty có sự khác biệt căn bản so với các nền tảng mạng xã hội như Instagram và TikTok, và không nên bị đánh đồng tại tòa.

Hiện tại, các công ty công nghệ này đang phát động một chiến dịch toàn quốc nhằm thuyết phục những người chỉ trích rằng sản phẩm của họ an toàn cho thanh thiếu niên. Họ đã ra mắt một loạt công cụ mà họ khẳng định sẽ giúp phụ huynh kiểm soát tốt hơn cách con cái sử dụng nền tảng, và đã đầu tư hàng triệu đô la để quảng bá các tính năng này.

Kể từ năm 2018, Meta đã tài trợ tổ chức các buổi hội thảo dành cho phụ huynh về an toàn mạng cho thanh thiếu niên tại hàng chục trường trung học ở Mỹ. Một trong số đó là hội thảo mang tên “Screen Smart” tổ chức tại Los Angeles vào năm 2024, với sự tham dự của Chủ tịch Hiệp hội Phụ huynh và Giáo viên toàn quốc (PTA) Yvonne Johnson và Giám đốc An toàn của Meta Antigone Davis.

TikTok cũng đã tài trợ cho các buổi gặp gỡ tương tự. Theo giới thiệu trên trang web của công ty, một dự án mang tên “Sáng tạo bằng sự tử tế” (Create with Kindness) do PTA dẫn dắt, bao gồm nội dung hướng dẫn phụ huynh cách hạn chế thời gian sử dụng màn hình điện tử của trẻ em vào ban đêm.

Những năm gần đây, Google – công ty mẹ của YouTube – đã bắt đầu hợp tác với Hội Nữ Hướng đạo (Girl Scouts) để hướng dẫn công chúng coi trọng an toàn mạng cho trẻ em. Theo trang web của Hội Nữ Hướng đạo, sau khi hoàn thành các khóa học về mật khẩu mạnh, hành vi thân thiện trên mạng và quyền riêng tư kỹ thuật số, các thành viên có thể nhận được một huy hiệu in logo Google để đeo trên đồng phục.

Các công ty này còn thuê những luật sư từng đại diện nổi bật cho các doanh nghiệp xử lý các vụ kiện liên quan đến vấn đề gây nghiện.

Theo hồ sơ công khai của luật sư, Meta đã thuê luật sư từ công ty luật Covington & Burling, đơn vị từng đại diện cho công ty McKesson xử lý vụ kiện tụng khổng lồ liên quan đến cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau gây nghiện (opioid).

Luật sư của TikTok cũng từng đại diện cho Activision Blizzard và Microsoft xử lý một tranh chấp về thiết kế trò chơi điện tử và vấn đề gây nghiện.

Julie Scelfo, người sáng lập “Liên minh các bà mẹ chống nghiện truyền thông” (Mothers Against Media Addiction) – tổ chức ủng hộ việc cấm điện thoại thông minh tại trường học – cho biết: “Các công ty này đang sử dụng mọi phương tiện có thể tưởng tượng được để gây ảnh hưởng, điều này khiến các bậc phụ huynh rất bối rối, không biết nên tin vào ai”.