Nhà toán học của Anthropic nói đã cùng AI Claude chứng minh giả thuyết Riemann

Ông Levent Alpöge, nhà toán học của công ty AI Anthropic, hôm thứ Sáu (20/11) tuyên bố đã cùng mô hình Claude tìm ra lời chứng minh giả thuyết Riemann, bài toán được treo giải 1 triệu USD. Bản chứng minh mới chỉ được công bố dưới dạng mã máy tính và chưa được giới toán học kiểm chứng.

Giả thuyết Riemann (Ảnh: Conscious/wikipedia)

“Tôi tin rằng, khi làm việc cùng Claude, tôi đã tìm ra một lời chứng minh cho giả thuyết Riemann,” ông Alpöge viết trong bản tuyên bố dài 4 trang đăng trên trang web cá nhân.

Ông cho biết cách chứng minh này còn giải được cả giả thuyết Riemann suy rộng, và ông dự kiến nếu có thêm thời gian sẽ giải được cả giả thuyết Riemann mở rộng. Ông cũng viết rằng mình và Claude đã chuyển toàn bộ lập luận thành mã để máy tính kiểm tra, mà không dựa vào giả định nào.

Ông cho rằng cảm giác mọi chuyện đã khép lại là điều tự nhiên. Với riêng ông, đó là mất đi “một ngọn đèn dẫn đường chính”. “Nhưng những gì tôi thấy trong quá trình đó khiến tôi kinh ngạc đến mức tôi tin đây là bình minh của một điều lớn lao hơn nhiều trên khắp các ngành khoa học,” ông viết.

Giả thuyết Riemann do nhà toán học Đức Bernhard Riemann nêu trong một bài báo năm 1859. Viện Toán học Clay giải thích rằng định lý số nguyên tố cho biết các số nguyên tố phân bố trung bình ra sao, còn giả thuyết Riemann nói về độ lệch so với mức trung bình đó. Giả thuyết khẳng định mọi nghiệm “không hiển nhiên” của hàm zeta đều là số phức có phần thực bằng 1/2.

Các nhà toán học dần nhận ra rằng khi giả định giả thuyết này đúng, họ có trong tay những công cụ mạnh để mô tả số nguyên tố. Nếu giả thuyết đúng, hàng trăm kết quả toán học sẽ được xác nhận, Washington Post viết.

Năm 2000, Viện Toán học Clay chọn giả thuyết Riemann là một trong 7 Bài toán Thiên niên kỷ, mỗi bài có giải thưởng 1 triệu USD cho lời giải được công nhận.

Chỉ công bố mã Lean, chưa có bản viết cho con người đọc

Ông Alpöge không đăng bản chứng minh viết cho con người đọc. Ông thừa nhận mình đang công bố một lập luận hoàn chỉnh khi chưa nắm vững nhiều phần toán học liên quan. Ông cho rằng đăng “một mớ hỗn độn khổng lồ không đọc nổi” do AI tạo ra là điều “rõ ràng không phù hợp”, và cho biết bản viết đầy đủ dài hơn 250.000 trang.

Thay vào đó, ông đưa lên trang web một tệp nén chia thành 14 phần, chứa bản chứng minh viết bằng Lean. Đây là ngôn ngữ lập trình mà các nhà toán học dùng để máy tính kiểm tra lời chứng minh theo từng bước suy luận. Quá trình này gọi là hình thức hóa.

Tạp chí New Scientist cho biết cách kiểm tra này chặt chẽ đến mức nếu mã biên dịch được, định lý được coi là đã chứng minh đúng, gần như không còn nghi ngờ. Dù vậy, phương pháp này vẫn có điểm yếu, và cả mã lẫn phần toán học sẽ phải được con người soát kỹ.

“Trước hết hãy xem mã có biên dịch được không,” ông Kevin Buzzard ở Imperial College London nói khi bình luận về tin này. Ông cho rằng có thể phải mất một thời gian mới tìm được các chuyên gia đủ am hiểu để giải thích mạch chính của lập luận, “tất nhiên là giả sử mọi thứ đều đúng”. Ông nhận định nhiều khả năng lập luận là đúng, vì ông Alpöge sẽ rất bẽ mặt nếu mã Lean không biên dịch được hay có thiếu sót.

Ông Alpöge đã công bố một bản chứng nhận gồm 17 triệu dòng mã mà ông nói đã kiểm chứng tính đúng đắn của lập luận, Washington Post đưa tin. Tờ báo lưu ý hiện chưa rõ ông Alpöge và Claude mỗi bên đóng góp bao nhiêu, cũng như đã dùng bao nhiêu sức tính toán.

Trong bản tuyên bố, ông Alpöge cho biết ông là người dẫn dắt cả hai đến đúng hướng tiếp cận, rồi “Claude bắt đầu khiến tôi kinh ngạc”. Ông viết rằng lần này Claude “vượt xa tôi khi gần tới đích”. Ông dự định cố hết sức để hiểu lập luận này, giúp người khác cùng hiểu và viết lại cho đúng cách.

Ông Alpöge là nhà toán học được đào tạo bài bản, từng nghiên cứu các chủ đề liên quan đến giả thuyết Riemann. Hồi tháng 7, ông công bố một phản ví dụ chỉ dài 216 ký tự, cho thấy giả thuyết Jacobian thực ra là sai. Trong nhiều thập niên, giới học thuật đã tìm cách chứng minh giả thuyết này đúng.

New Scientist cho biết hồi tháng 8, Anthropic cũng từng công bố một kết quả liên quan đến giả thuyết Riemann, nhưng kết quả đó chưa phải là một lời chứng minh trọn vẹn.

Công bố ngay sau khi Anthropic niêm yết

Anthropic niêm yết trên sàn chứng khoán hôm thứ Năm (19/11), với mức định giá ban đầu 1,5 nghìn tỷ USD.

Ông Alpöge kể mọi chuyện diễn ra vào đêm muộn hôm Chủ nhật (15/11). Ông nhắn tin cho ông Dario Amodei, giám đốc điều hành Anthropic, rồi hỏi liệu mình có được công bố hay không. Hai người tìm hiểu và xác định rằng “có một ràng buộc phải tôn trọng”.

“Thời điểm này thật tệ. Nếu có thể, tôi đã hoàn thành tất cả từ sớm hơn nhiều,” ông viết. Theo ông, thời điểm công bố dễ khiến người ta nhìn theo hướng hoài nghi, nhưng cách nhìn đó là sai.

Anthropic chưa trả lời ngay đề nghị bình luận của Washington Post.

Giới toán học vừa hào hứng vừa lo ngại

Ông James McKee ở Royal Holloway, Đại học London, nói với New Scientist rằng có rất nhiều kết quả trước nay phải dựa vào giả thuyết Riemann suy rộng, và “giờ đây chúng là định lý”.

“Điều vừa đáng lo vừa vô cùng thú vị là những tiến bộ nhanh chóng trong vài tháng gần đây hướng tới việc tự động chứng minh các kết quả toán học quan trọng. Đây vừa là thời điểm tuyệt vời, vừa là thời điểm tồi tệ để làm nhà toán học nghiên cứu,” ông McKee nói.

Vài giờ sau khi tuyên bố của ông Alpöge lan truyền trên mạng xã hội, ông Ravi Vakil, chủ tịch Hội Toán học Mỹ và giáo sư Đại học Stanford, lên tiếng về một bản chứng minh khác. Ông cho biết nhà toán học Alessandro Masullo đã có một bản đề xuất chứng minh giả thuyết Riemann không dùng AI từ vài tháng trước.

Ông Masullo đã công bố bản thảo này, dài khoảng 940 trang, dù chính ông cho biết bản thảo còn phải sửa nhiều và chưa sẵn sàng để xuất bản. Nhiều người theo dõi trên mạng nhanh chóng chỉ ra bản thảo còn thiếu sót và có những chỗ dường như sai.

Giáo sư Brian Conrad, người hướng dẫn luận án tiến sĩ của ông Masullo, nói với Washington Post rằng thông báo của ông Alpöge đặt họ vào thế khó. “Nếu không ai nói gì, câu chuyện sẽ bị định hình theo hướng sự sáng tạo của con người phải cần đến AI,” ông giải thích.

Giáo sư Steven Strogatz ở Đại học Cornell nhận định nếu lời chứng minh của ông Alpöge được xác nhận là đúng, đó sẽ là một khoảnh khắc đáng nhớ của toán học. “Một nài ngựa AI rất giỏi cưỡi một con ngựa AI rất nhanh,” ông viết.

Xem thêm:

Published by

Recent Posts

Mỹ kêu gọi điều tra độc lập vụ sát hại 34 người ở Ethiopia

Ít nhất 34 người, phần lớn được cho là tín hữu Chính thống giáo, bị…

17 giây ago

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Hawley để ngỏ khả năng tranh cử tổng thống Mỹ 2028

Ông Hawley cho biết đang “suy nghĩ nghiêm túc” về việc tranh cử tổng thống…

10 phút ago

Ngân hàng Mỹ siết quyền tác nhân AI, khách hàng có thể phải tự chịu rủi ro

Nhiều ngân hàng lớn của Mỹ sửa điều khoản: khách hàng cho tác nhân AI…

16 phút ago

Anders Corr: ĐCSTQ lén đánh cắp năng lực tính toán AI toàn cầu, kể cả qua Việt Nam

Tác giả Anders Corr cho rằng Trung Quốc lấy năng lực tính toán AI qua…

17 phút ago

Thống đốc đắc cử Texas hứa hủy lệnh hạn chế visa H-1B ở cơ quan, đại học công

Bà Hinojosa sẽ hủy lệnh của ông Abbott tạm dừng việc các cơ quan nhà…

18 phút ago

Mỹ sắp đạt thỏa thuận cấm xe Trung Quốc, Mercedes-Benz có thể được miễn trừ

Các nghị sĩ Mỹ sắp đạt thỏa thuận về dự luật cấm xe Trung Quốc,…

41 phút ago