Ông Trump không lo AI khiến nhân loại tuyệt chủng

Sau khi hai nhà nghiên cứu của Anthropic đưa ra cảnh báo nghiêm trọng hôm 9/9, nhiều nghị sĩ và những người trong ngành AI kêu gọi Washington hành động. Tối 10/9, khi trả lời phóng viên, Tổng thống Donald Trump cho biết điều ông lo ngại là Mỹ không thể giành phần thắng trong lĩnh vực AI, dù hiện Mỹ đang dẫn trước Trung Quốc.

Tối 10/9, sau khi Đại hội Đảng Cộng hòa giữa nhiệm kỳ kết thúc, Tổng thống Trump trả lời một số câu hỏi của truyền thông tại Sân bay Quốc tế Dallas-Fort Worth trước khi rời Dallas. Khi được hỏi liệu ông có lo AI có thể khiến nhân loại tuyệt chủng hay không, Tổng thống Trump nói ông không lo về điều đó, mà lo Mỹ sẽ rơi vào thế bất lợi trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc.

Tổng thống Trump nói: “Điều tôi lo là nếu chúng ta không thể giành chiến thắng trong lĩnh vực AI, chúng ta sẽ rơi vào tình cảnh rất tồi tệ. Hiện tại, chúng ta đang dẫn trước Trung Quốc khá xa”. Ông Trump cho biết công nghệ AI của Mỹ đang dẫn trước Trung Quốc khoảng một năm, và “điều này được xem là một khoảng cách rất lớn”.

Vấn đề AI phát triển có thể đe dọa nhân loại gần đây được hai nhà nghiên cứu trong ngành lên tiếng cảnh báo.

Cảnh báo từ những người trong ngành

Ngày 8/9, nhà nghiên cứu của Anthropic Jacob Coxon đăng trên X, thông báo ông đã rời Anthropic trong ngày. Coxon viết: “Trong 3 năm qua, tôi đã làm công việc nghiên cứu liên quan tại cả OpenAI và Anthropic. Cả 2 công ty đều không hành động một cách có trách nhiệm. Họ đang tăng tốc cuộc cạnh tranh, lao thẳng tới siêu trí tuệ có khả năng tự cải thiện, đánh cược sự an toàn tính mạng của tất cả chúng ta”.

Sau đó, Evan Hubinger đăng bài trên X để ủng hộ quan điểm của Coxon, đồng thời cho biết ông ước tính xác suất AI khiến toàn nhân loại thiệt mạng trong 10 năm tới là hơn 10%. Hubinger nói: “Tôi tin Anthropic đang cố gắng hết sức, nhưng hiện chúng ta vẫn chưa có giải pháp cho vấn đề căn chỉnh siêu trí tuệ, và cũng không thấy rằng chúng ta đang đi theo hướng có thể giải quyết vấn đề đó”.

Coxon viết thêm: “Những người đang xây dựng AI thực sự tin rằng nó có thể giết chết tất cả chúng ta trước khi thập niên này kết thúc. Đây không phải chiêu trò tiếp thị. Trên thực tế, khi trả lời truyền thông, nhiều lãnh đạo cấp cao và các nhà nghiên cứu kỳ cựu cố tình dùng những cách diễn đạt nghe có vẻ lý trí hơn; nhưng những gì tôi nghe được trong các cuộc trò chuyện riêng tư lại là cùng những người đó bộc lộ sự sợ hãi. Không có hoạt động nào khác của con người có mức độ nguy hiểm như vậy”.

Hubinger là trưởng nhóm kiểm thử áp lực về căn chỉnh (Alignment Stress-Testing) tại Anthropic, chủ yếu phụ trách “đội đỏ” (red team), nghiên cứu những cách mô hình có thể mất kiểm soát hoặc không còn được căn chỉnh. “Căn chỉnh” là việc khiến AI thực sự hành động theo các mục tiêu và giá trị mà con người mong muốn, đồng thời không đi chệch khỏi những mục tiêu đó ngay cả khi năng lực của AI ngày càng mạnh. Trong thực tế, AI có thể che giấu thông tin, lừa dối con người, thậm chí ngăn con người tắt nó — để AI theo đuổi mục tiêu mà chính nó muốn hoàn thành.

Những cảnh báo từ người trong ngành AI đã thu hút sự chú ý trên nhiều phương diện. Trong khoảng 3 ngày, bài đăng của Coxon đã có hơn 160 triệu lượt xem.

Nhiều bên quan tâm đến cách kiểm soát rủi ro AI

Về những rủi ro mà công nghệ AI có thể gây ra, Thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Kelly của bang Arizona đăng trên X: “Washington cần tỉnh thức và nghiêm túc xem xét vấn đề này”.

Dân biểu Cộng hòa Anna Paulina Luna của bang Florida cũng đăng trên X, kêu gọi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson triệu tập một “phiên họp đặc biệt về AI”. Hạ viện đang nghỉ trong tuần này và dự kiến trở lại làm việc vào tuần tới.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Ted Cruz của Texas phát biểu trong chương trình chính luận ban ngày The View của ABC phát sóng ngày 9/9 rằng trí tuệ nhân tạo là một “rủi ro thảm họa” và cho rằng cần tăng cường quản lý bằng luật. Ủy ban Thượng viện do Cruz lãnh đạo phụ trách giám sát Bộ Thương mại Mỹ, nơi có các nhân viên chuyên nghiên cứu an toàn AI.

Đầu tháng 9, trong thời gian Chính phủ Mỹ chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Đổi mới G20, Washington thúc đẩy các nước áp dụng cách tiếp cận quản lý AI tương đối linh hoạt và ít can thiệp. Ngày 2/9, Hội nghị Bộ trưởng Đổi mới G20 ra tuyên bố chung, chủ trương ưu tiên sử dụng các khuôn khổ quản lý hiện có theo từng ngành và dựa trên rủi ro; chỉ xem xét xây dựng biện pháp quản lý mới khi các quy định hiện hành không đủ để ứng phó với công nghệ mới nổi.

Ngày càng có nhiều người trong ngành AI bắt đầu lên tiếng về vấn đề an toàn AI. Joe Benton, cựu lãnh đạo nhóm nghiên cứu an toàn của Anthropic, nói với NBC hôm 10/9 rằng ông lo tốc độ phát triển AI cuối cùng có thể “nhanh đến mức chúng ta không kịp chuẩn bị”, vì vậy cần bắt đầu nghiêm túc đối diện với vấn đề này ngay từ bây giờ.

Josh Engels, từng nghiên cứu an toàn AI tại Google DeepMind, nói trong một cuộc phỏng vấn khác với NBC hôm 10/9 rằng hiện thiếu người thực sự có khả năng kiểm soát tình hình và kịp thời “đạp phanh”. “Mọi người đều đang cố gắng hết sức, nhưng chúng ta không thể trông chờ sẽ có ai đó đứng ra giải quyết vấn đề thay chúng ta.”

Hiện Benton và Engels đều gia nhập METR (Model Evaluation and Threat Research), một tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận chuyên đánh giá năng lực và những rủi ro an toàn tiềm ẩn của các mô hình AI tiên tiến.