Chọn ngành thế nào thời AI? Cơ quan việc làm Úc hé lộ thay đổi việc làm

Cơ quan Việc làm và Kỹ năng Úc (JSA) dự báo trong 10 năm tới, số việc làm đòi hỏi bằng đại học có thể giảm gần 140 nghìn khi AI thay đổi thị trường lao động Úc.

Các chuyên gia khuyên người trẻ nên tính đến con đường giáo dục nghề nghiệp, hoặc chọn những ngành rèn được tư duy phản biện và óc sáng tạo, để chuẩn bị cho công việc sau này.

Tờ The Sydney Morning Herald đưa tin, phân tích của JSA xếp 4 nhóm nghề vào mức rủi ro trung bình bị AI thay thế. Các nhóm này nằm trong những hướng nghề mà sinh viên tốt nghiệp ngành kinh doanh, quản lý, xã hội và văn hóa thường theo.

JSA đo tác động của AI theo hai mặt: AI giúp người lao động làm việc hiệu quả hơn đến đâu, và khả năng thay thế, tức bao nhiêu phần việc vốn do con người làm nay có thể giao cho AI.

Các nghề như kế toán và dịch vụ tài chính, hành chính và nhân sự, luật và bảo hiểm đều được xếp vào mức rủi ro trung bình. Điều đó không có nghĩa các nghề này chắc chắn sẽ biến mất.

Với sinh viên tốt nghiệp ngành kinh doanh và quản lý, các vị trí trong quảng cáo và truyền thông, bán hàng và quản lý cấp cao nhìn chung có rủi ro thấp. Còn với ngành xã hội và văn hóa, rủi ro nhìn chung cũng thấp ở các nghề trong y tế, giáo dục, quảng cáo và truyền thông.

Dù vậy, ngay ở những nghề nhìn chung ít rủi ro, một phần công việc vẫn có nguy cơ cao bị AI làm thay.

Ông Michael McQueen, chuyên gia nghiên cứu xu hướng tương lai, cho rằng người trẻ không nên coi đại học là lối đi duy nhất hay tốt nhất. Với người mới đi làm, chọn ngành nhân văn hay học một nghề có thể có lợi thế hơn là vào làm những vị trí “đòi hỏi nhiều năng lực tư duy nhưng công việc lặp đi lặp lại”.

Ông nói học đại học vẫn có giá trị, nhất là các ngành rèn tư duy phản biện và óc sáng tạo. Song khi tính đường dài, người trẻ cũng nên nghiêm túc cân nhắc giáo dục nghề nghiệp và các nghề kỹ thuật, thay vì mặc định tấm bằng đại học sẽ mở ra triển vọng việc làm tốt hơn.

Quyền Ủy viên JSA Trevor Gauld cho biết thị trường việc làm sẽ không đứng yên. Các vị trí dành cho người mới vào nghề ngày càng gặp nhiều thách thức, nhưng óc phán đoán, kiến thức chuyên môn và khả năng thích ứng của con người vẫn quan trọng.

Những năng lực ấy lại thường phải bồi đắp dần qua chính các vị trí này và kinh nghiệm làm việc thực tế.

JSA dự báo trong 10 năm tới, số việc làm đòi hỏi bằng đại học có thể giảm khoảng 139 nghìn. Tuy nhiên, nếu hệ thống giáo dục và đào tạo nghề nghiệp đáp ứng kịp nhu cầu của thị trường lao động, trong cùng thời gian có thể có thêm khoảng 106 nghìn việc làm liên quan đến giáo dục nghề nghiệp.

Nhu cầu thợ và lao động có tay nghề được dự báo tiếp tục tăng khi Úc đẩy mạnh xây nhà ở, mở rộng dịch vụ chăm sóc, phát triển sản xuất tiên tiến và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Các kế hoạch liên quan gồm xây 90 trung tâm dữ liệu, hoàn thành 1,2 triệu căn nhà vào năm 2030, đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và chi 1 tỷ đô la Úc cho sản xuất tiên tiến.

Ông Gauld khuyến khích người trẻ cân nhắc các nghề kỹ thuật, hoặc chọn công việc cần tư duy phản biện.

Các lĩnh vực xây nhà ở, dịch vụ chăm sóc và chương trình “Tương lai sản xuất tại Úc” đều sẽ tạo thêm việc làm, ông nói. Học việc và thực tập giúp người trẻ vừa tích lũy kinh nghiệm vừa có thu nhập, rồi bước vào những nghề có triển vọng.

“Ngay cả khi một số nghề chịu ảnh hưởng lớn từ AI, óc phán đoán và tư duy phản biện của con người vẫn không thể thiếu”.