Đài Loan cấm Grab mua Foodpanda 600 triệu USD vì lo cạnh tranh suy yếu

Ủy ban Thương mại Công bằng Đài Loan hôm thứ Tư (21/10) cấm Grab mua mảng giao đồ ăn của Foodpanda tại Đài Loan, chủ yếu vì Uber, công ty mẹ của đối thủ Uber Eats, nắm khoảng 13,1% cổ phần Grab.

Thương vụ sáp nhập trên thị trường giao đồ ăn trực tuyến của Đài Loan vì thế bị chặn lại. Ngoài quan hệ cổ phần, Uber và Grab từng có người cùng lúc ngồi ghế hội đồng quản trị ở cả hai công ty, và từng hợp tác kinh doanh với nhau.

Ủy ban lo ngại các mối liên hệ này làm Grab và Uber Eats giảm động lực cạnh tranh quyết liệt tại Đài Loan, trong khi những cam kết mà doanh nghiệp đưa ra vẫn chưa đủ để xóa bỏ lo ngại đó.

Hôm 23/3, Grab công bố đạt thỏa thuận với Delivery Hero, tập đoàn giao đồ ăn của Đức và là công ty mẹ của Foodpanda, để mua lại mảng giao đồ ăn của Foodpanda tại Đài Loan với giá 600 triệu USD (khoảng 19,46 tỷ Đài tệ) bằng tiền mặt. Giao dịch dự kiến hoàn tất trong nửa cuối năm nay.

Với quyết định cấm hôm thứ Tư, thương vụ chính thức đổ vỡ.

Người phát ngôn của ủy ban, ông Tân Chí Trung (Xin Zhizhong), cho biết vụ việc được xem xét tại phiên họp thứ 1.825 của ủy ban. Đa số thành viên cho rằng phải cấm. Một thành viên đề nghị không cấm nếu kèm điều kiện ràng buộc, còn một thành viên khác thuộc diện phải rút lui nên không tham gia xem xét.

Thị trường giao đồ ăn ở Đài Loan hiện do Foodpanda và Uber Eats chi phối, thành thế song độc quyền, ông Tân phân tích. Grab và Foodpanda vốn không cạnh tranh trực tiếp tại Đài Loan, nhưng sau giao dịch, Grab sẽ thay chỗ Foodpanda để vào thị trường này và cạnh tranh với Uber Eats.

Tuy nhiên, Uber nắm khoảng 13,1% cổ phần Grab. Vì vậy, nếu Uber Eats giảm giá hay tăng khuyến mãi để giành thị phần, chính Uber, công ty mẹ của Uber Eats, cũng có thể bị ảnh hưởng gián tiếp ở khoản đầu tư vào Grab. Điều đó làm động lực cạnh tranh giữa hai bên yếu đi.

Ủy ban còn xét đến việc Grab và Uber từng có quan hệ mật thiết trên thị trường Đông Nam Á, nên nắm rõ cách kinh doanh và chiến lược của nhau. Một nền tảng giao đồ ăn lại phải cùng lúc thu hút nhà hàng, người giao hàng và khách hàng, nên rào cản gia nhập cao, khó có doanh nghiệp mới vào kịp để tạo đối trọng. Những yếu tố đó làm tăng nguy cơ hai bên giảm cạnh tranh và phối hợp với nhau.

Các doanh nghiệp trong thương vụ đã đề xuất một số cam kết: giảm tỷ lệ cổ phần, hạn chế nhân sự Uber kiêm nhiệm ghế hội đồng quản trị Grab, và hạn chế trao đổi thông tin nhạy cảm về cạnh tranh.

Sau cuộc họp, ông Tân giải thích ủy ban không đưa ra giải pháp thay cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải tự đưa ra dữ liệu và cam kết để thuyết phục cơ quan quản lý, và các điều kiện đưa ra trong vụ này vẫn chưa đủ để giải quyết hiệu quả lo ngại về cạnh tranh.

Ủy ban cho rằng Uber phải giảm thêm tỷ lệ nắm giữ cổ phần Grab, thậm chí bán hết, thì mới có thể giảm hoặc loại bỏ các rủi ro nói trên. Vì vậy, ủy ban căn cứ khoản 1 Điều 13 Luật Thương mại Công bằng để cấm việc sáp nhập.

Nếu thương vụ bị bác và Foodpanda vì thế rút khỏi thị trường, liệu Uber Eats có lại được hưởng lợi? Ông Tân cho biết ủy ban dựa trên tình hình thị trường hiện tại, dữ liệu và kết quả kinh doanh trước đây của doanh nghiệp để đánh giá việc sáp nhập có làm giảm mức độ cạnh tranh hay không. Những diễn biến khó dự đoán về sau không phải là căn cứ chính.

Luật không giới hạn doanh nghiệp chỉ được nộp hồ sơ một lần. Khi cấu trúc thị trường hay tình hình kinh tế thay đổi, doanh nghiệp vẫn có thể nộp lại, nhưng điều đó không có nghĩa ủy ban chắc chắn sẽ đổi quyết định. Ông nêu ví dụ các thương vụ trước đây của Holiday KTV và công ty thép Diệp Hoa, đều từng được nộp lại hồ sơ khi tình hình thị trường thay đổi.

Báo giới còn hỏi ủy ban có tính đến lo ngại về an ninh thông tin và an ninh quốc gia hay không, khi Grab sử dụng ứng dụng bản đồ Petal Maps của Huawei. Ông Tân đáp rằng ủy ban xem xét theo Luật Thương mại Công bằng, tức là đánh giá tác động của việc sáp nhập đến cấu trúc thị trường, cạnh tranh và lợi ích kinh tế chung.

Còn các vấn đề an ninh quốc gia, an ninh thông tin liên quan đến đầu tư nước ngoài thuộc thẩm quyền của Bộ Kinh tế, xử lý theo Điều lệ về Đầu tư của Người nước ngoài.