Đức đề xuất EU công cụ mới đối phó thương mại bất công từ Trung Quốc

EU đang xây dựng công cụ mới để đối phó với hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc. Hôm thứ Tư (21/10), Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói EU cần chuẩn bị các biện pháp đáp trả “những hành vi không công bằng” của Bắc Kinh.

Hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc liên tục tràn ra thị trường toàn cầu, gây ảnh hưởng ít nhiều đến ngành sản xuất của nhiều nước. Công cụ mà Liên minh châu Âu (EU) đang xây dựng nhằm giải quyết tình trạng mất cân bằng thương mại giữa khối này và Trung Quốc.

Phát biểu tại hội nghị Đối thoại Toàn cầu Berlin do Học viện Quản lý và Công nghệ châu Âu tổ chức hôm 21/10, Thủ tướng Merz cho biết EU cần chuẩn bị các công cụ đáp trả “những hành vi không công bằng” của Bắc Kinh, theo Bloomberg. “Chúng tôi đang tìm kiếm các giải pháp hòa bình, với thương mại công bằng làm thước đo,” ông nói thêm.

Ông cho biết thặng dư thương mại của Trung Quốc với EU mỗi năm vượt 300 tỷ euro. “Chúng ta phải sẵn sàng đối phó và bảo vệ các ngành công nghiệp của mình,” ông nhấn mạnh.

Mới đây, ông Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cùng đề xuất 2 biện pháp mới cho EU. Biện pháp thứ nhất nhằm đa dạng hóa nguồn cung, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp từ một số ít quốc gia. Biện pháp thứ hai cho phép EU nhanh chóng loại một nước ngoài khối khỏi thị trường châu Âu khi hàng hóa giá rẻ từ nước đó ồ ạt tràn vào.

Trong bài phát biểu, ông Merz cho rằng một số nước đang “cố ý vũ khí hóa sự phụ thuộc thương mại” để giành lợi thế. Ông cảnh báo bất kỳ quốc gia nào gây xáo trộn thị trường bằng các khoản trợ cấp không công bằng, tình trạng dư thừa công suất, chiến lược định giá quyết liệt hoặc cố tình duy trì đồng nội tệ ở mức thấp đều “phải lường trước những phản ứng đáp trả”.

Tờ Süddeutsche Zeitung của Đức đăng bài bình luận với tiêu đề “Châu Âu cần một liệu trình cai nghiện”. Bài viết cho rằng danh sách kiểm soát xuất khẩu ngày càng dài của Bắc Kinh càng phơi bày tình thế khó khăn của châu Âu, khi nền kinh tế khu vực này phụ thuộc nặng nề vào Trung Quốc.

Theo bài viết, nếu không quyết tâm cai “cơn nghiện Trung Quốc”, châu Âu sẽ biến mục tiêu tự chủ về chính trị và kinh tế thành trò cười. Dù phải trả giá đắt đến đâu, châu Âu vẫn cần sớm giảm phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc. Chỉ khi đó, châu Âu mới có thể bình tĩnh ứng phó với sức ép chính trị từ Bắc Kinh và thực sự bảo vệ quyền tự chủ kinh tế của mình.

Số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố hôm thứ Hai (19/10) cho thấy thặng dư thương mại của nước này với phần còn lại của thế giới trong năm nay có thể vượt mức kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD ghi nhận năm ngoái. Riêng trong tháng 9, xuất khẩu của Trung Quốc tăng 36%.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong 9 tháng đầu năm đã đạt 938 tỷ USD.

Tạp chí Fortune nhận định ô tô, bao gồm xe hybrid và xe điện, cùng các sản phẩm công nghệ cao như chất bán dẫn là những động lực chính thúc đẩy xuất khẩu của Trung Quốc tăng trưởng trong năm nay.

Trung Quốc đã xây dựng năng lực sản xuất khổng lồ trong các ngành như điện mặt trời và xe điện, vốn được chính phủ trợ cấp mạnh. Tuy nhiên, sản lượng tăng nhanh trong khi tiêu dùng trong nước suy yếu, buộc nhiều doanh nghiệp phải bán sản phẩm ra thị trường nước ngoài với giá rẻ.

Sau khi Mỹ áp thuế quan, ĐCSTQ buộc phải chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường khác, trong đó có Đông Nam Á, Mỹ Latinh và châu Âu.

Trong 9 tháng đầu năm, xuất khẩu của Trung Quốc sang EU tăng 16%. Khối 27 nước thành viên này thâm hụt thương mại với Trung Quốc hơn 1 tỷ euro mỗi ngày. Trước tình trạng này, các nước EU đang cân nhắc áp dụng thêm các biện pháp hạn chế đối với Trung Quốc.

Tuần trước, trong bài phát biểu khai mạc một cuộc họp của Ủy ban châu Âu, Chủ tịch Ursula von der Leyen đã đề cập đến phương án được gọi là “công tắc tử thần” (kill switch), theo bản tiếng Anh của South China Morning Post. Đây là công cụ mới mà EU có thể sử dụng để xử lý các tranh chấp thương mại với ĐCSTQ, bên cạnh thuế quan và các biện pháp hạn chế thương mại khác.

Bloomberg cũng đưa tin về cuộc họp này, cho biết Ủy ban châu Âu dự kiến đưa ra đề xuất trước cuối năm, cho phép sử dụng công cụ mới trong những trường hợp cực đoan.

Tổng thống Litva Gitanas Nausėda nói: “Nếu Trung Quốc [ĐCSTQ] áp dụng các biện pháp thương mại bất công, chúng tôi có thể hạn chế hàng hóa Trung Quốc tiếp cận thị trường châu Âu.” Ông cũng đề cập đến khả năng đóng cửa hoàn toàn thị trường châu Âu đối với hàng Trung Quốc.

“Đó sẽ là biện pháp cực đoan, một công cụ cứng rắn,” ông nói.