Mỹ phủ nhận kế hoạch lập mạng lưới gián điệp kinh tế chống Trung Quốc

Dẫn nguồn ẩn danh, Washington Post hôm thứ Tư (21/10) đưa tin Lầu Năm Góc lên kế hoạch cài điệp viên đội lốt doanh nhân vào Trung Quốc phục vụ chiến tranh kinh tế. Lầu Năm Góc bác tin này.

Lầu Năm Góc đang tính lập một chương trình tình báo bí mật mạnh hơn để hỗ trợ chiến tranh kinh tế với Trung Quốc, 6 người am hiểu sự việc, đề nghị không nêu tên, nói với Washington Post. Phía Lầu Năm Góc phản bác bài báo và phủ nhận kế hoạch này.

Theo những người này, chương trình tình báo thế hệ mới có thể cho phép đặc vụ mang danh doanh nhân hay nhân viên tư nhân hoạt động bí mật tại Trung Quốc và các nước đối địch khác của Mỹ. Mục tiêu là hỗ trợ chiến lược kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Kế hoạch vẫn đang ở giai đoạn soạn thảo, chưa đi vào hoạt động, họ nói thêm.

Các nguồn tin gọi đây là chương trình “sĩ quan tình báo dưới vỏ bọc phi chính thức” (NOC). Nhân viên tình báo Mỹ tham gia sẽ không công khai mối liên hệ với Chính phủ Mỹ, và theo họ, chương trình nhằm trở thành một mắt xích bí mật trong kế hoạch chiến tranh kinh tế rộng hơn của Lầu Năm Góc.

Những người này cho biết người giám sát kế hoạch là ông Tom Rakusan, cố vấn cấp cao của Thứ trưởng Chiến tranh Mỹ Steve Feinberg.

Ông Rakusan làm việc 39 năm tại Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), năm 2017 được đề bạt làm Phó Giám đốc phụ trách hoạt động. Nghỉ hưu năm 2021, ông chuyển sang quỹ đầu tư tư nhân Cerberus Capital Management do ông Feinberg đồng sáng lập. Năm 2025, ông cùng ông Feinberg vào Lầu Năm Góc.

Những người nắm rõ chương trình cho biết, các chuyên gia từ các quân chủng thuộc Lầu Năm Góc và Văn phòng Thứ trưởng Chiến tranh phụ trách Tình báo và An ninh, cùng một số cựu quan chức CIA, đã được mời tham gia soạn kế hoạch.

Lầu Năm Góc phủ nhận bài báo và kế hoạch tình báo mới

Trả lời câu hỏi của Washington Post, Lầu Năm Góc phản bác bài báo và phủ nhận có kế hoạch này.

“Câu hỏi này có vẻ dựa trên thông tin hoàn toàn không đúng sự thật,” Phó Thư ký Báo chí Lầu Năm Góc Jacob Bliss nói trong một tuyên bố.

Ông Bliss còn cho rằng những người đưa các thông tin này cho báo nếu không phải đang hiểu sai nghiêm trọng thì cũng đang cố tình dẫn báo đi sai hướng để lan truyền những điều tưởng tượng của họ.

CIA từ chối bình luận. Ông Rakusan cũng không trả lời đề nghị bình luận.

Chính quyền Trump đưa chiến tranh kinh tế thành ưu tiên an ninh quốc gia

Theo bài báo, kế hoạch bí mật được cho là đang soạn thảo này nằm trong bối cảnh chính quyền Trump ngày càng coi trọng chiến tranh kinh tế, xem các biện pháp kinh tế là công cụ chiến lược quan trọng của quốc gia. Các biện pháp này gồm áp thuế và kiểm soát xuất khẩu, đầu tư vào tài nguyên và công nghệ then chốt của Mỹ, hợp tác với vốn tư nhân để củng cố các khâu trọng yếu của nền công nghiệp quốc phòng, và nâng mức ưu tiên cho tình báo kinh tế.

Hồi tháng 9, Phó Giám đốc CIA Michael Ellis tiết lộ trong một bài phát biểu công khai rằng Mỹ đang mở rộng hoạt động gián điệp nhằm vào Trung Quốc. Mục tiêu gồm các doanh nghiệp Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và chất bán dẫn tiên tiến.

Bài báo viết rằng các cơ quan tình báo Mỹ từ lâu vẫn theo dõi những doanh nghiệp then chốt của Trung Quốc, nhưng “việc ông Ellis công khai bàn về sự thay đổi ưu tiên của CIA là điều hiếm thấy ở một quan chức cấp cao”.

Giám đốc CIA John Ratcliffe từng cam kết sẽ dùng biện pháp mạnh tay hơn để tuyển người cung cấp tin ở nước ngoài và đánh cắp bí mật của đối phương.

Từ năm 2025, CIA nhiều lần đăng các phim ngắn bằng tiếng phổ thông Trung Quốc, nhắm vào quan chức cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), công chức cấp cơ sở và quân nhân. Các phim khai thác nỗi vỡ mộng với chế độ và các cuộc thanh trừng chống tham nhũng để tác động đến tâm lý người xem, với hy vọng những người nắm thông tin sẽ liên lạc an toàn với CIA qua các kênh mã hóa như mạng ẩn danh Tor.

Lầu Năm Góc cũng công khai đẩy mạnh các biện pháp gắn với chiến tranh kinh tế. Đầu năm nay, ông Feinberg tuyên bố thành lập “Đơn vị Phòng vệ Kinh tế” (EDU), nhằm “dùng biện pháp kinh tế để răn đe, ngăn chặn, làm gián đoạn và góp phần đánh bại đối thủ”.

Sau đó, đơn vị này công bố rót hàng trăm triệu USD vào các dự án tinh luyện và khai khoáng ở Mỹ và nước ngoài. Một thương vụ trong số đó dùng 750 triệu USD tiền của Lầu Năm Góc để giúp Mỹ bảo đảm quyền tiếp cận một mỏ đất hiếm quan trọng ở Brazil.

Theo một cựu quan chức CIA, phản ứng tại trụ sở cơ quan ở Langley đối với sáng kiến của Lầu Năm Góc khá lạnh nhạt. CIA từ lâu đã phản đối việc các cơ quan khác lấn sân vào lĩnh vực do thám con người mà họ xem là địa bàn cốt lõi của mình, đồng thời khẳng định những nỗ lực như vậy phải được phối hợp dưới sự chỉ đạo của trưởng trạm CIA tại quốc gia liên quan.

Các cựu quan chức cơ quan cho biết động thái tăng cường năng lực của Lầu Năm Góc diễn ra trong bối cảnh chương trình NOC của chính CIA đã suy yếu. Hoạt động dưới vỏ bọc phi chính thức được xem là đặc biệt nguy hiểm vì các sĩ quan thuộc chương trình này không thể làm việc tại đại sứ quán Mỹ hoặc các cơ sở khác của chính phủ Mỹ, đồng thời không thể viện dẫn quyền miễn trừ ngoại giao nếu bị bắt giữ.

Một cựu quan chức CIA khác cho biết, một báo cáo nội bộ của CIA trong thời kỳ COVID-19 tiết lộ rằng khoảng 75% tổng số sĩ quan hoạt động bí mật sâu của cơ quan này sẽ đủ điều kiện nghỉ hưu vào giữa những năm 2020. Theo các cựu quan chức, những nhân viên NOC kỳ cựu này hiện đang nghỉ hưu mà không có người mới được đào tạo để thay thế — một dạng suy tàn âm thầm do hao hụt nhân sự. Họ cho biết, bất chấp những nỗ lực gần đây nhằm suy nghĩ lại về chương trình, hiện còn rất ít sĩ quan CIA thực sự hoạt động dưới vỏ bọc sâu tại thực địa.

Trong nhiều thập niên, chương trình NOC của cơ quan này đã trải qua những giai đoạn phát triển và suy giảm. Các kế hoạch mở rộng đầy tham vọng thường xuyên nhường chỗ cho sự thận trọng sau những khó khăn của cơ quan trong việc mở rộng quy mô các sáng kiến như vậy — thường là do đào tạo không đầy đủ hoặc quản lý yếu kém các sĩ quan trẻ hoạt động dưới vỏ bọc sâu.

Theo các cựu quan chức tình báo, một nỗ lực tương tự vào những năm 2000, được các ủy ban tình báo của Quốc hội thúc đẩy và được biết đến bên trong CIA với tên gọi Sáng kiến Triển khai Toàn cầu (Global Deployment Initiative), là một ví dụ đặc biệt rõ nét về tình trạng này do quy mô dự kiến và tốc độ mở rộng NOC quá nhanh, cùng sự giám sát không đầy đủ. Chương trình đã sụp đổ, khiến nhiều nhân viên NOC trẻ buộc phải chuyển sang làm việc “bên trong” trụ sở CIA hoặc rời khỏi cơ quan.

Bộ Quốc phòng cũng từ lâu gặp khó khăn trong việc triển khai các điệp viên hoạt động dưới vỏ bọc sâu.

Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA), Bộ Chỉ huy Các Chiến dịch Đặc biệt Liên hợp (JSOC) và những đơn vị khác thuộc Lầu Năm Góc từ lâu đã thử nghiệm các hoạt động dưới vỏ bọc thương mại, nhưng kết quả rất trái chiều.

Theo các cựu quan chức, Lầu Năm Góc phải đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động gián điệp dưới vỏ bọc sâu. Hồ sơ phục vụ quân đội rất khó che giấu, trong khi sự phát triển của công nghệ sinh trắc học và những “dấu vết kỹ thuật số” khác khiến việc hoạt động dưới bí danh ngày càng trở nên khó khăn. Ngoài ra, phong thái mang đậm tính quân sự của nhiều nhân viên hoạt động bí mật thuộc Lầu Năm Góc thường khiến họ dễ bị nhận diện.