Eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại, nhưng ngành vận tải biển vẫn thận trọng

Các nhà đầu tư tỏ ra phấn khởi trước lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng các công ty vận tải biển và công ty bảo hiểm lại không cho rằng eo biển Hormuz sắp được mở cửa trở lại hoàn toàn.

Vào thứ Hai (15/6), được thúc đẩy bởi thông tin Mỹ và Iran đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz, cổ phiếu ngành vận tải biển Trung Quốc tăng vọt. Cổ phiếu của COSCO Shipping Energy niêm yết tại Hồng Kông đã tăng hơn 20%.

Tuy nhiên, phần lớn các chủ tàu và công ty bảo hiểm tại châu Á và châu Âu dù hoan nghênh thỏa thuận này nhưng không vội vàng nối lại hoạt động vận tải. Họ vẫn đang chờ thêm nhiều chi tiết, bao gồm cả kế hoạch rà phá thủy lôi trong khu vực eo biển.

Chỉ vài ngày trước đó, một tàu chở dầu treo cờ Hồng Kông đã bị pháo kích gần eo biển Hormuz, cho thấy những rủi ro vẫn còn hiện hữu.

Dự kiến các quan chức Mỹ và Iran sẽ ký một bản ghi nhớ tại Geneva vào thứ Sáu (19/6) nhằm chấm dứt chiến tranh và mở lại tuyến hàng hải này. Dưới tác động của thông tin đó, giá dầu toàn cầu đã giảm khoảng 5% trong ngày thứ Hai.

Nền tảng dự đoán Kalshi đang đặt cược khả năng lưu thông qua eo biển Hormuz trở lại bình thường trước tháng Tám là 58%, mức cao nhất kể từ cuối tháng Năm. Các thị trường dự báo khác cũng ghi nhận xu hướng tương tự, đánh giá xác suất giao thông hàng hải trở lại bình thường trước cuối năm nay lên tới 75%.

Những diễn biến mới nhất về lưu lượng giao thông

Phó Tổng thống Mỹ Vance phát biểu trong chương trình Squawk Box của CNBC hôm thứ Hai rằng thỏa thuận Mỹ – Iran sẽ giúp eo biển Hormuz duy trì trạng thái tự do lưu thông trong dài hạn.

“Trong 24 giờ qua, chúng ta đã chứng kiến lưu lượng giao thông gia tăng,” ông nói. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có dữ liệu xác nhận nhận định này.

Theo dữ liệu từ Kpler và Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán London (LSEG), tàu vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Disha của Công ty Dầu khí Petronet (Ấn Độ) đã đi qua eo biển Hormuz vào thứ Hai. Đây hiện là chuyến tàu duy nhất có thể quan sát được trong khu vực.

Con tàu này đã nhận hàng tại cảng Ras Laffan của Qatar vào ngày 1–2 tháng 3 và kể từ đó hoạt động ở phía tây eo biển. Một quan chức thuộc Bộ Hàng hải Liên bang Ấn Độ cho biết tàu dự kiến cập cảng Dahej của Ấn Độ vào ngày 18 tháng 6.

Theo thông tin mới nhất từ nền tảng theo dõi vận tải biển Marine Traffic, tình trạng giao thông hàng hải tại eo biển Hormuz vẫn còn mất cân đối.

Nền tảng này cho biết hoạt động của tàu thuyền vẫn đang tiếp diễn, nhưng mô hình lưu thông vẫn chưa cân bằng và mức độ quan sát còn khá hạn chế.

Theo dữ liệu của Marine Traffic, từ ngày 10 đến ngày 14 tháng 6 đã ghi nhận tổng cộng 29 lượt tàu được xác minh đi qua eo biển, bao gồm các tàu vận chuyển dầu thô, sản phẩm dầu tinh chế, khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), hóa chất, methanol và hàng hóa tổng hợp.

Hoạt động chủ yếu tập trung vào các ngày 11 và 12 tháng 6, nhưng lưu lượng theo hướng vẫn rất mất cân đối: 23 lượt di chuyển từ tây sang đông; chỉ có 6 lượt di chuyển theo chiều ngược lại.

Marine Traffic cho biết tính minh bạch của các tuyến hàng hải vẫn là một vấn đề then chốt, bởi trong số 29 lượt đi qua, có 18 lượt (khoảng 62%) được phân loại là các tàu tắt tín hiệu nhận dạng (AIS) hoặc có tuyến hành trình không xác định.

Các công ty vận tải biển châu Á và châu Âu lên tiếng

Theo Reuters, các công ty vận tải biển tại châu Á và châu Âu cho rằng niềm tin vào việc khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz có thể phải mất nhiều tuần mới được tái lập. Chỉ khi các điều kiện an ninh được bảo đảm thì hoạt động hàng hải mới có thể khởi động trở lại.

Hiệp hội Hàng hải Quốc tế Baltic và Quốc tế (BIMCO) cảnh báo rằng những tuyên bố của Mỹ và Iran về thời điểm mở lại tuyến hàng hải cũng như các hành lang an toàn còn quá mơ hồ để có thể làm căn cứ hành động, trong khi nguy cơ từ thủy lôi vẫn chưa được loại bỏ.

Tổ chức này cũng cho rằng việc khôi phục hoạt động một cách có trật tự sẽ tốt hơn nếu được điều phối bởi một cơ quan trung lập như Liên Hợp Quốc.

Lloyd’s List Intelligence cũng nhận định rằng thỏa thuận Mỹ – Iran thực chất tương đương với một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày, nhưng điều kiện tiên quyết là phải đạt được một thỏa thuận hạt nhân cuối cùng — điều vẫn còn rất nhiều khó khăn.

Do ngành vận tải biển vẫn đang chờ các bằng chứng đáng tin cậy về mức độ an toàn trong khu vực, tuyến hàng hải chiến lược này hiện vẫn gần như trong tình trạng đình trệ.

Cuộc chiến Mỹ – Iran bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 đã khiến hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz gần như tê liệt.

Đây là tuyến đường vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới, đồng thời là hành lang xuất khẩu nhiều mặt hàng quan trọng như nhôm và phân urê.

Người phát ngôn Hiệp hội Chủ tàu Nhật Bản cho biết hôm thứ Hai rằng tổ chức này hoan nghênh thỏa thuận hòa bình, nhưng muốn “chờ thêm một thời gian để có thêm thông tin cụ thể”.

Ông nói thêm rằng với tình hình phức tạp hiện nay, không thể chỉ dựa vào tin tức về việc đạt được thỏa thuận mà kết luận rằng việc lưu thông đã hoàn toàn an toàn.

Công ty vận tải biển lớn nhất Nhật Bản, Nippon Yusen, cho biết họ hy vọng hoạt động vận hành sẽ sớm trở lại bình thường. Trong khi đó, Mitsui O.S.K. Lines tuyên bố chỉ khôi phục hoạt động sau khi an toàn được xác nhận đầy đủ.

Hiệp hội Chủ tàu Đức (VDR) cho biết hôm thứ Hai rằng họ giữ thái độ “lạc quan thận trọng” đối với khả năng thỏa thuận Mỹ – Iran sẽ dẫn đến việc mở lại eo biển Hormuz.

Trong khi đó, hãng vận tải biển Đức Hapag-Lloyd bày tỏ hy vọng các tàu của họ có thể đi qua eo biển này ngay trong tuần.

Tập đoàn vận tải biển khổng lồ Maersk của Đan Mạch hoan nghênh thỏa thuận nhưng cho rằng vẫn còn quá sớm để đánh giá tác động của nó. Hiện công ty chưa thực hiện bất kỳ điều chỉnh nào đối với hoạt động tại Trung Đông.

Tập đoàn vận tải biển Wallenius Wilhelmsen có trụ sở tại Na Uy cũng cho biết: “Hiện vẫn còn quá sớm để bình luận về tác động của thỏa thuận đối với hoạt động vận hành”.

Trong khi đó, Frontline — công ty vận tải tàu chở dầu lớn nhất thế giới — cho biết họ nhìn nhận diễn biến này theo hướng tích cực.

Theo dữ liệu theo dõi tàu thuyền của Kpler, tính đến ngày 15 tháng 6, khoảng 155 tàu chở dầu và hóa chất vẫn đang mắc kẹt tại khu vực Vịnh Ba Tư và Trung Đông, giảm so với mức 201 tàu vào cuối tháng Năm.

Công ty môi giới dầu khí Oil Brokerage ước tính số lượng tàu bị mắc kẹt hiện vào khoảng 215 chiếc.