Mỹ–Canada: Phát biểu mới nhất của các bên về thỏa thuận thương mại

Hôm 18/8 (thứ Ba), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoãn việc áp mức thuế 50% đối với Canada thêm 3 ngày, đồng nghĩa ngày 21/8 (thứ Sáu) sẽ là thời hạn cuối cùng để Mỹ và Canada đạt được thỏa thuận thương mại.

Thỏa thuận này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế của cả Mỹ và Canada. Một số nhà phân tích cho rằng thỏa thuận này phản ánh vấn đề Canada sẽ lựa chọn vị trí như thế nào trong quá trình Mỹ tái định hình trật tự thương mại toàn cầu.

Theo số liệu tháng 7/2025 của Cơ quan Thống kê Canada, hàng hóa Canada xuất khẩu sang Mỹ chiếm gần từ 2/3 đến 3/4 tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này, dao động khoảng 67% đến 76%. Vì vậy, chính sách thuế quan giữa Mỹ và Canada có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế Canada.

Dưới đây là những phát biểu mới nhất của các bên tại Mỹ về vấn đề này trong ngày 19/8.

Tổng thống Trump: Có thể đạt thỏa thuận “không áp thuế Canada”

Ngày 19/8 (thứ Tư), Tổng thống Trump nói với các phóng viên tại Washington: “Hiện tại chúng tôi không còn áp bất kỳ mức thuế nào đối với Canada, (nhưng) trước đây Canada đã áp mức thuế rất lớn đối với chúng tôi”.

Khi được hỏi liệu Mỹ có dự định hủy bỏ bất kỳ mức thuế nào đối với ô tô Canada hay không, Tổng thống Trump nói: “Chúng tôi đang giảm thuế một chút”.

Tổng thống Trump cho biết thỏa thuận mới đạt được với Canada “rất tốt cho nông dân của chúng ta”, đồng thời “là một thỏa thuận rất tốt cho cả hai bên”.

Tổng thống Trump phát biểu với các phóng viên tại Washington rằng Mỹ “có thể” đã đạt được một “thỏa thuận” với Canada.

Ông nói: “Chúng tôi hoãn 3 ngày, bởi vì tôi cho rằng chúng tôi đã đạt được thỏa thuận với Thủ tướng (Mark Carney), và điều này có lợi cho tất cả mọi người”.

Thủ tướng Carney triệu tập nội các, các tỉnh trưởng cũng tham dự

Thủ tướng Mark Carney chủ trì cuộc họp nội các tại Ottawa vào lúc 15h00 theo giờ miền Đông nước Mỹ, sau đó gặp các tỉnh trưởng vào lúc 16h30. Các cơ quan truyền thông không được phép tham dự hai cuộc họp này.

Nguồn tin: Thuế đối với một số ngành đã được giảm

Nhiều nguồn tin nói với CTV News rằng trong khuôn khổ thỏa thuận với Mỹ, thuế quan đối với một số ngành, chẳng hạn thép và nhôm, đã được giảm, nhưng tất cả các nguồn tin đều không biết mức giảm cụ thể là bao nhiêu.

Về phản ứng của công chúng, các nguồn tin nói với CTV rằng chi tiết về thuế quan đối với những ngành này sẽ là vấn đề “thành bại quyết định” về mặt chính trị đối với Thủ tướng Carney.

Đại sứ Mỹ: Hoan nghênh “tiến triển đáng kể”

Đại sứ Mỹ tại Canada Pete Hoekstra cho biết ông hoan nghênh “tiến triển đáng kể” mà Mỹ và Canada đạt được trong vấn đề thỏa thuận thương mại.

Đại sứ Hoekstra ra tuyên bố vào chiều thứ Tư, ca ngợi “sự lãnh đạo và quyết tâm” của Tổng thống Trump trong việc thúc đẩy tiến trình đàm phán. Ông cũng bày tỏ cảm ơn “những nỗ lực của Canada nhằm đạt được mục tiêu này”.

Vài tháng trước, ông từng công khai chỉ trích lệnh cấm của các tỉnh bang Canada đối với việc bán rượu Mỹ, đồng thời bày tỏ hoan nghênh khả năng Canada trở thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ.

Chuỗi cung ứng Mỹ–Canada vẫn nguyên vẹn

Bộ trưởng Thương mại Canada Dominic LeBlanc cho biết ông tin rằng chuỗi cung ứng giữa Canada và Mỹ sẽ tiếp tục được duy trì như hiện nay.

Canada đã triển khai một loạt cơ chế để bảo vệ ngành nông nghiệp trong nước, bao gồm hạn ngạch nhập khẩu và sản xuất, cũng như kiểm soát giá cả. Phía Mỹ cho rằng trong hệ thống này tồn tại những “vấn đề khó chịu”; Thủ hiến tỉnh Quebec Christine Frechette cho biết hồi đầu ngày rằng đây là một “lằn ranh đỏ” và tuyệt đối không thể vượt qua.

“Lập trường của Thủ tướng (Mark Carney) rất rõ ràng. Chúng ta cần bảo vệ hệ thống quản lý nguồn cung. Chúng ta cần bảo đảm tính toàn vẹn của cơ chế quản lý nguồn cung, và quả thực là như vậy,” Bộ trưởng LeBlanc nói trước khi nhanh chóng rời khỏi nhóm phóng viên tại Washington.

Văn phòng Bộ trưởng ra tuyên bố cho biết Bộ trưởng LeBlanc sẽ trở về Ottawa để gặp Thủ tướng Carney và tiến hành các cuộc họp cần thiết khác nhằm hoàn tất các cuộc đàm phán thương mại.

“Lợi thế của Canada”

Thủ tướng Carney chúc mừng các nhà đàm phán Canada và Mỹ đã đạt được “tiến triển đáng kể” trong lĩnh vực thương mại.

Thủ tướng Carney viết trên X rằng thỏa thuận chưa được công bố này sẽ “củng cố” “lợi thế của Canada”.

Đường ống Keystone XL “hồi sinh”

Ngày 18/8 (thứ Ba), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hai nước đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ và đường ống Keystone XL “có thể hồi sinh”.

Dự án đường ống Keystone XL lần đầu được đề xuất vào năm 2008, nhưng quá trình phát triển gặp nhiều trắc trở, không chỉ đối mặt với các trở ngại pháp lý mà còn vấp phải sự phản đối của các nhà hoạt động môi trường và các nhà hoạt động bản địa.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump từng khởi động lại dự án này, nhưng ngay ngày đầu tiên nhậm chức, Tổng thống Joe Biden đã đình chỉ dự án. Năm ngoái, Thủ tướng Canada Mark Carney đề xuất xây dựng đường ống này để đổi lấy việc Mỹ miễn thuế đối với các sản phẩm thép và nhôm của Canada. Trong cuộc đàm phán lần này, dự án đường ống một lần nữa trở thành trọng tâm thảo luận.

Bà Heather Exner-Piros, Giám đốc phụ trách năng lượng, tài nguyên thiên nhiên và môi trường tại Viện Macdonald-Laurier (MLI), một tổ chức nghiên cứu tại Ottawa, cho biết đề xuất này từ trước đến nay vẫn “nhận được sự chấp thuận từ phía Canada”.

Bà nói thêm rằng hiện công ty Canada South Bow, chủ sở hữu dự án, đã đạt thỏa thuận với công ty Mỹ Bridger Pipeline về việc khởi động lại một phần đường ống đã được xây dựng và quy hoạch tuyến đường mới. Các nhà sản xuất đã thuê bên ngoài thực hiện một phần công việc xây dựng đường ống và dự kiến đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng vào năm 2027.

“Tổng thống Trump ‘có ý tưởng về việc giành quyền thống trị năng lượng’,” bà nói. “Dòng dầu Canada chảy vào (Mỹ) sẽ làm tăng nguồn cung… Điều này có ý nghĩa sống còn đối với Mỹ.”

Đại diện Thương mại Mỹ: Xây dựng “cường quốc” về năng lượng và sản xuất

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với các phóng viên sau cuộc gặp ngắn với các nhà đàm phán Canada rằng đội ngũ của ông “rất hài lòng với thỏa thuận cuối cùng”.

Ông cho biết chi tiết của thỏa thuận vẫn chưa được công bố, nhưng thỏa thuận sẽ “thực sự củng cố nền kinh tế Bắc Mỹ”, biến khu vực này thành một “cường quốc” về năng lượng và sản xuất.

Các nhà sản xuất rượu Mỹ “hy vọng” trở lại thị trường Canada

Ngành công nghiệp rượu mạnh của Mỹ đang theo dõi sát sao thỏa thuận thương mại tiềm năng này và hy vọng các loại rượu mạnh của Mỹ có thể sớm trở lại các cửa hàng bán rượu tại Canada.

“Mỗi năm Mỹ xuất khẩu khoảng 220 triệu USD rượu mạnh sang Canada, và tất cả những điều đó đã bị (lệnh cấm bán) phá hủy hoàn toàn,” ông Chris Swonger, Chủ tịch kiêm CEO Hiệp hội Rượu chưng cất Mỹ, nói với CTV.

Ngoại trừ Saskatchewan và Alberta, tất cả các tỉnh và vùng lãnh thổ của Canada đều đã cấm bán đồ uống có cồn của Mỹ tại các cửa hàng rượu thuộc hệ thống nhà nước, nhằm trả đũa thuế quan thương mại của Mỹ đối với Canada.

Ông Swonger cho biết ông hy vọng các tỉnh trưởng sẽ ủng hộ thỏa thuận mà Thủ tướng Carney đạt được, qua đó đưa rượu Mỹ trở lại các kệ hàng.

Đề xuất của Đảng Bảo thủ Canada về thỏa thuận thương mại Mỹ–Canada

Lãnh đạo Đảng Bảo thủ Canada Pierre Poilievre hôm thứ Tư cho biết Canada có thể cung cấp kho dự trữ dầu mỏ và khoáng sản chiến lược quốc gia cho Mỹ như một quân bài trong thỏa thuận thương mại sắp đạt được.

Ông Poilievre nói với các phóng viên rằng Canada có thể cung cấp các nguồn dự trữ tài nguyên chiến lược “được thiết kế phù hợp”, qua đó cung cấp những tài nguyên này cho các quốc gia được hưởng thương mại miễn thuế.

Ông nói Canada sở hữu 10 trong số 12 loại khoáng sản chiến lược được NATO xác định, vốn cần thiết cho chiến tranh; Canada cũng là nước cung cấp dầu mỏ lớn thứ tư.

“Người Mỹ cần tất cả những thứ này,” ông nói.

Ông Poilievre cho biết kể từ khi mối đe dọa áp thuế lần đầu được đưa ra, ông chưa nhận được bất kỳ thông tin nào từ Thủ tướng Carney về các cuộc đàm phán thương mại. Ông đồng thời cho biết sẵn sàng gác lại những bất đồng để hỗ trợ chính phủ Đảng Tự do đạt được thỏa thuận với Mỹ nhằm chấm dứt thuế quan.

Ông nói: “Trước đây, về cơ bản chúng ta không áp thuế đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. … Chúng tôi vẫn muốn bảo đảm rằng ông ấy giữ lời hứa, mang lại cho người dân Canada thỏa thuận ưu đãi mà ông ấy đã cam kết, thậm chí là một thỏa thuận còn tốt hơn”.

Tuyên bố của Tổng thống Trump

Cuối ngày thứ Ba, Tổng thống Donald Trump đăng thông tin sau trên nền tảng “Truth Social” của ông:

“Xét việc Canada và Mỹ đã đạt được thỏa thuận (vẫn đang chờ hoàn tất các văn bản), tôi đã đình chỉ trong 3 ngày mức thuế 50% đối với Canada, vốn dự kiến có hiệu lực vào sáng mai! Dự án đường ống Keystone XL đã bị đình chỉ, có lẽ sẽ có cơ hội hồi sinh! Cảm ơn tất cả mọi người đã quan tâm đến vấn đề này.”

Sau đó, ông đăng một hình ảnh được tạo bằng trí tuệ nhân tạo, trong đó ông đang dùng cần cẩu kéo đường ống Keystone XL ra khỏi một nghĩa trang.

Tuyên bố của Thủ tướng Carney

Thủ tướng Mark Carney đăng thông tin này trên mạng xã hội vào thứ Ba:

“Trong vài tuần qua, Canada và Mỹ đã tiến hành các cuộc thảo luận chuyên sâu nhằm giải quyết những vấn đề thương mại còn tồn đọng, đồng thời mang lại sự chắc chắn lớn hơn và những lợi ích thiết thực cho các doanh nghiệp, người lao động, nông dân và các gia đình Canada.”

“Mặc dù vẫn còn nhiều công việc quan trọng cần phải hoàn tất, chúng ta đã đạt được những tiến triển thực chất. Do công việc này vẫn đang được tiến hành, Mỹ đã đồng ý trì hoãn thời điểm áp mức thuế 50% đối với một loạt hàng hóa Canada theo Điều 338 của Đạo luật Thuế quan Mỹ năm 1930 đến hết ngày 21/8.”

“Trong khi tiếp tục công việc này, Canada vẫn cam kết xây dựng một nền kinh tế trong nước mạnh hơn, độc lập hơn và có sức cạnh tranh hơn.”

Thuế ô tô phải thấp hơn biên lợi nhuận

Ông Flavio Volpe, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất phụ tùng ô tô, nói với CTV rằng đối với ngành ô tô, bất kỳ mức thuế nào được hai bên thương lượng cũng phải thấp hơn biên lợi nhuận.

“Con số này phải dưới 6%, và trong suốt 60 năm qua, chúng tôi đã nỗ lực để đưa con số này về 0,” ông nói.

Ông Volpe cho biết nếu các nhà sản xuất ô tô buộc phải tự gánh chịu khoản chi phí bổ sung lên tới hàng trăm triệu USD, hoặc chuyển khoản chi phí này sang người tiêu dùng, các nhà máy ở những nơi như Brampton hoặc Woodstock thuộc tỉnh Ontario có thể chuyển sang Mỹ hoặc nơi khác, bởi ở những nơi đó họ có thể có lợi nhuận cao hơn.

Doanh nghiệp Canada “đàm phán để có được một chút ổn định”

Bà Laura Dawson, Giám đốc điều hành Liên minh Biên giới Tương lai (Future Borders Coalition), nói với Bloomberg rằng chính quyền Tổng thống Trump đã thành công trong việc tác động và thay đổi kỳ vọng của các doanh nghiệp Canada.

Bà cho rằng hiện nay Canada không cố gắng đạt được một thỏa thuận lâu dài, “họ đang đàm phán để có được một chút ổn định, giúp họ vượt qua một giai đoạn ngắn”.

Bà Dawson nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp đại diện cho nền kinh tế vi mô, chứ không phải nền kinh tế vĩ mô. Vì vậy, mặc dù Hiệp định Mỹ–Mexico–Canada (USMCA) có thể chỉ ảnh hưởng đến một phần nhỏ tổng sản phẩm quốc nội của Canada, nhưng nó lại có thể ảnh hưởng đến 100% hiệu quả hoạt động của một số doanh nghiệp.

Bà Dawson nói thêm rằng sau khi Tổng thống Trump tuyên bố sẽ đình chỉ mức thuế 50% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada, các doanh nghiệp đang ăn mừng khoảng thời gian tạm thời được “thở phào” trong 3 ngày này.

Bà cho biết những gì xảy ra tiếp theo vẫn chưa chắc chắn, nhưng rõ ràng Mỹ đang tìm cách tái định hình trật tự thương mại toàn cầu, bởi Mỹ cho rằng mình đã bị đối xử bất công. Mỹ đang nói rằng: “Chúng tôi muốn thay đổi luật chơi; các bạn hoặc đứng về phía chúng tôi, hoặc rời xa chúng tôi”.