(Ảnh minh họa: Shutterstock)
Từ hôm thứ Tư (18/11), Mỹ áp dụng quy định mới về hiến tạng sau khi tim ngừng đập. Theo đó, đội lấy tạng phải chờ ít nhất 5 phút mới được tiến hành; gia đình và nhân viên y tế có quyền yêu cầu tạm dừng nếu lo ngại về an toàn của người bệnh. Quy định mới được đưa ra sau những báo cáo về các trường hợp đội lấy tạng bắt đầu lấy tạng khi người bệnh được cho là vẫn còn “dấu hiệu sự sống”.
Mạng lưới Lấy và Ghép tạng (OPTN), đơn vị điều hành hệ thống ghép tạng của Mỹ, cho biết các yêu cầu mới bắt đầu áp dụng từ ngày 18/11. Hội đồng quản trị OPTN đã bỏ phiếu thông qua bộ quy định này hôm 20/8. Mạng lưới này chịu sự giám sát của Cơ quan Quản lý Nguồn lực và Dịch vụ Y tế (HRSA), cơ quan liên bang thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS).
Quy định chỉ áp dụng cho hiến tạng sau khi tim ngừng đập, hay hiến tạng sau khi ngưng tuần hoàn (DCD), tức là tạng được lấy sau khi tim và phổi của người hiến ngừng hoạt động. Hình thức này khác với hiến tạng sau khi chết não, trường hợp người hiến được công bố tử vong vì não đã mất chức năng không thể hồi phục, Fox News giải thích.
Bác sĩ Raymond Lynch, Giám đốc Phòng Ghép tạng thuộc Cơ quan Quản lý Tài nguyên và Dịch vụ Y tế Mỹ (HRSA), cho biết hoạt động hiến tạng tại Mỹ đã thay đổi đáng kể trong khoảng 10 năm qua. Trước đây, phần lớn người hiến tạng là những trường hợp được xác định “chết não”, tức đã được tuyên bố tử vong về mặt pháp lý trước khi quyết định hiến tạng được đưa ra.
“Hiện nay, chúng ta tiếp nhận những trường hợp hiến tạng sau khi ngưng tuần hoàn (DCD), tức là người bệnh chưa chết não nhưng bị tổn thương rất nặng. Đội ngũ y tế và gia đình đi đến quyết định chuyển mục tiêu điều trị, để người bệnh ra đi một cách tự nhiên và nhân ái [tức ngừng các biện pháp duy trì sự sống để người bệnh qua đời một cách tự nhiên, nhân đạo]. Trong trường hợp đó, ngay sau khi người bệnh qua đời, tạng của họ được lấy ra bằng phẫu thuật,” ông giải thích.
Theo NPR, hình thức hiến tạng sau khi ngừng các biện pháp duy trì sự sống hiện chiếm khoảng một nửa tổng số ca hiến tạng tại Mỹ.
Thông báo của OPTN nêu rõ thời gian chờ tối thiểu được chuẩn hóa là 5 phút, tính từ lúc tuần hoàn của người bệnh ngừng hẳn đến khi bắt đầu lấy tạng.
Quy định cũng lập ra cơ chế chính thức gọi là tạm dừng ngoài kế hoạch, tức là tạm ngừng các hoạt động liên quan đến việc hiến tạng khi có lo ngại về an toàn của người bệnh trong quá trình DCD. Gia đình, nhân viên y tế và những người khác tham gia quá trình này phải được thông báo về quyền yêu cầu tạm dừng và cách thực hiện.
Mỗi yêu cầu tạm dừng đều phải được xử lý theo quy trình đã định và khai báo qua cổng báo cáo an toàn người bệnh của OPTN. Các ca tự tái lập tuần hoàn, tức tim tự đập lại sau khi đã ngừng, nếu xảy ra sau thời gian chờ cũng phải được báo cáo qua cổng này.
Các lần đánh giá chức năng thần kinh do bệnh viện nơi người bệnh đang điều trị thực hiện phải được ghi lại. Nếu kết quả đánh giá khác với những gì nhân viên tổ chức điều phối lấy tạng (OPO, đơn vị phụ trách việc hiến và lấy tạng) quan sát được ở người bệnh, sự khác biệt đó phải được báo lên cấp trên.
Quy định cũng nêu những thông tin tối thiểu phải cung cấp cho gia đình người bệnh, gồm phần chung cho mọi ca hiến tạng và phần riêng cho các ca DCD. Mọi thủ thuật hay việc dùng thuốc liên quan đến DCD trước khi người bệnh qua đời đều phải được đồng ý riêng.
Quy định mới còn cho phép đề cập việc hiến tạng ngay khi cuộc trao đổi về giai đoạn cuối đời với người đại diện của người bệnh đã bắt đầu, NPR đưa tin. Trước đây, nhân viên đội lấy tạng không được nói chuyện với gia đình cho đến khi họ đã quyết định để người thân ra đi [ngừng điều trị].
Những ca được cho là đã bắt đầu lấy tạng trước khi xác nhận người bệnh tử vong từng làm dấy lên câu hỏi về các biện pháp bảo vệ người hiến. Ông Lynch nói rằng theo quy trình mà quy định mới điều chỉnh, điều đó “không xảy ra”.
“Mục đích của các chính sách được đưa ra là bảo đảm chúng ta tôn trọng sự thiêng liêng của quyết định đó,” ông nói. Ông cho biết các chính sách này cũng nhằm bảo đảm phần kỹ thuật của ca phẫu thuật “không gây rủi ro nào cho người bệnh”.
“Trước đây, phải đến rất, rất muộn trong quá trình điều trị mới có thể bàn chuyện người bệnh hiến tạng. Và điều đó thực sự gây ra hai kiểu tổn hại,” ông nói.
Khi đó, gia đình có thể thấy “bị hối thúc hoặc bị ép” phải quyết định trong lúc chưa đủ thời gian cân nhắc, còn người bệnh có thể mất “cơ hội trao tặng món quà” mà họ mong muốn khi đăng ký hiến tạng. Thông tin dành cho gia đình và việc ghi lại các quyết định cũng “chưa đầy đủ”.
Theo ông, quy định mới giữ nguyên vai trò của đội điều trị và của OPO, nhưng làm rõ khi nào được trao đổi và tiến hành các thủ tục liên quan đến hiến tạng. Các cuộc trao đổi với gia đình sẽ kỹ lưỡng hơn, và những gì đã được nói với họ, vào lúc nào, đều được ghi lại rõ hơn.
“Tất cả những điều này là để nâng hoạt động này lên tầm một chuyên khoa y học. Qua các quy định này, chúng tôi bảo đảm có sự chuyên nghiệp và nhất quán, và người thân của mọi người sẽ được chăm sóc… một cách nhân ái và tôn trọng,” ông nói.
Số liệu của HRSA cho thấy hơn 109.000 người Mỹ đang chờ ghép tạng, và mỗi ngày có khoảng 12 người tử vong trong lúc chờ.
Một số chuyên gia phản đối việc cho đội lấy tạng tiếp cận gia đình sớm hơn. Tiến sĩ Lainie Ross, chuyên gia đạo đức sinh học tại Đại học Rochester, coi quy định cũ là “một lằn ranh rất quan trọng”.
“Trách nhiệm hàng đầu của chúng ta là sức khỏe và việc chăm sóc người bệnh đó. Chúng ta cần một lằn ranh rõ ràng,” bà nói với NPR. Với bà, chỉ khi cái chết đã không thể tránh khỏi và cận kề thì mới bắt đầu tính đến việc tạng có dùng được hay không.
“Khi người thân của tôi nằm trên giường bệnh, tôi muốn biết rằng tất cả chúng ta đều đứng về phía mẹ tôi,” bà nói. Bà không muốn phải lo rằng khi bác sĩ nói các biện pháp điều trị không hiệu quả, lý do thật là họ muốn lấy tạng cho người khác.
Bà Ross nói bà “kinh hãi khi nghĩ rằng các gia đình sẽ cảm thấy bị gây áp lực, bị thao túng”.
Bác sĩ phẫu thuật ghép tạng Claire Morgan, thành viên Ủy ban Các vấn đề Người bệnh của OPTN, cũng lo rằng người ta có thể bị thúc ép phải quyết định quá nhanh.
Ngược lại, Hiệp hội Các tổ chức điều phối lấy tạng (AOPO) ủng hộ thay đổi này. Trong ý kiến góp ý, hiệp hội viết rằng chờ đến khi gia đình đã quyết định ngừng các biện pháp duy trì sự sống rồi mới cung cấp thông tin về hiến tạng là “quá muộn”.
Hội Ghép tạng Mỹ (AST) ủng hộ việc tôn trọng yêu cầu tạm dừng vào bất kỳ thời điểm nào trong quá trình DCD, theo văn bản góp ý hội này gửi OPTN. AST cũng “ủng hộ mạnh mẽ” thời gian chờ tối thiểu 5 phút sau khi tuần hoàn ngừng, vì mức này “phản ánh thực hành phổ biến và được bằng chứng hiện có ủng hộ”.
“Tôi nghĩ những thay đổi này là bước đi tích cực để cải thiện an toàn người bệnh, sự minh bạch và lòng tin của công chúng. Điều tôi lo là liệu các biện pháp bảo vệ này có được thực thi nhất quán ở các bệnh viện và các tổ chức điều phối lấy tạng hay không,” bác sĩ cấp cứu Stephanie Widmer ở New York, cộng tác viên y khoa của Fox News, nhận xét. Bà không tham gia soạn quy định mới.
Bà cho rằng các gia đình nên biết “hiện đã có những biện pháp bảo vệ rõ ràng hơn”, gồm thời gian chờ 5 phút và quyền yêu cầu tạm dừng. Bà nói thêm rằng dù hiến tạng giúp cứu người, việc bảo vệ người hiến “phải luôn được đặt lên trên hết”.
Bà Widmer mong có tiêu chuẩn quốc gia chặt chẽ hơn về đánh giá chức năng thần kinh độc lập và “giám sát chặt hơn” hoạt động lấy tạng. Bà cũng nhấn mạnh rằng đội y tế điều trị cho người bệnh phải hoàn toàn độc lập với quá trình lấy tạng, và gia đình cần được giải thích rõ mọi việc sẽ diễn ra, kể cả các thủ thuật chuyên biệt để bảo quản tạng.
“Mục tiêu phải luôn là cứu người qua việc hiến tạng mà không bao giờ đánh đổi sự chăm sóc, phẩm giá hay an toàn của người hiến,” bà nói.
Bà Sheinbaum gặp ông Trump bên lề thượng đỉnh APEC ở Thâm Quyến, vài ngày…
Trung tâm Nghiên cứu Pew dự báo số người Hồi giáo trên thế giới sẽ…
Ấn Độ đang dư thừa gạo với tồn kho kỷ lục, trong khi lượng gạo…
Ông Vance nói người Mỹ không cần tích trữ lương thực, sau khi nước Mỹ…
Nghiên cứu ở Mỹ: Phụ nữ có nồng độ PFOA, PFOS trong máu cao nhất…
Cục trưởng FAA Bryan Bedford nhận lỗi về mình trong vụ dừng bay toàn nước…