Nghị sĩ lưỡng đảng Mỹ thúc giục SEC siết giám sát doanh nghiệp Trung Quốc

Trước lo ngại về rủi ro an ninh quốc gia và việc bảo vệ nhà đầu tư, trong một động thái hiếm thấy, các nghị sĩ của cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ đã cùng ký tên kêu gọi cơ quan quản lý tài chính hành động đối với các công ty Trung Quốc niêm yết.

Thứ Năm (19/3), Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện kiêm Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Tim Scott và thành viên cao cấp nhất của Đảng Dân chủ Elizabeth Warren cùng ký tên trong một bức thư gửi đến Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) Paul Atkins.

Các nghị sĩ cảnh báo, những thực thể đăng ký với SEC có liên hệ với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Đảng Cộng sản Trung Quốc – ĐCSTQ) đã gây ra những rủi ro đặc thù đối với an ninh quốc gia Mỹ, cũng như tính toàn vẹn của thị trường và việc bảo vệ nhà đầu tư.

Tất cả 13 thành viên Đảng Cộng hòa của ủy ban cùng với 5 thành viên Đảng Dân chủ đã ký vào bức thư này.

Đây là động thái mới nhất nhằm thúc giục SEC tiến hành điều tra sâu hơn về việc cho phép các công ty Trung Quốc niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán Mỹ có thể gây tổn hại như thế nào đến an ninh quốc gia và đe dọa quyền riêng tư dữ liệu của công dân Mỹ.

Ngoại giới ngày càng lo ngại rằng dòng vốn Mỹ vô tình được chuyển đến một số công ty Trung Quốc, trong khi những công ty này lại đang hỗ trợ ĐCSTQ trong quá trình hiện đại hóa quân sự.

Các nghị sĩ chỉ ra rằng, cấu trúc “thực thể lợi ích biến đổi” (VIE) mà các công ty Trung Quốc đang sử dụng là một cấu trúc doanh nghiệp thiếu minh bạch, cho phép các công ty Trung Quốc niêm yết tại Mỹ né tránh các quy định liên quan đến việc công ty nước ngoài sở hữu một số ngành và tài sản nhất định.

Bức thư nêu rõ SEC cần xem xét cách thức vận hành của các cấu trúc này, vì chúng có thể thúc đẩy các mục tiêu của chính phủ Trung Quốc, đồng thời gây tổn hại đến nhà đầu tư Mỹ và làm xói mòn cơ chế thị trường công bằng, có trật tự và hiệu quả tại Mỹ.

Các thượng nghị sĩ cũng nhấn mạnh rằng Mỹ phải đối phó với mối đe dọa từ Trung Quốc (ĐCSTQ) và các cấu trúc doanh nghiệp thiếu minh bạch của họ, bao gồm các rủi ro đối với nhà đầu tư Mỹ và hệ thống tài chính Mỹ.

SEC hiện chưa đưa ra bình luận.

Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Hiệp hội Chứng khoán Mỹ (ASA), Christopher Iacovella, cho biết ông hoàn toàn ủng hộ việc các thượng nghị sĩ thúc giục SEC hành động.

Ông Iacovella nói cấu trúc VIE là một “hư cấu pháp lý” mang tính tiêu cực do ĐCSTQ tạo ra nhằm thâm nhập thị trường vốn Mỹ. Đã đến lúc SEC phải chấm dứt hành vi lạm dụng quy trình huy động vốn này dưới sự lãnh đạo của ông Trump.

Ông nói thêm, từ lâu các công ty Trung Quốc đã tiếp cận nguồn vốn Mỹ trong khi lại né tránh các nghĩa vụ quản trị, công bố thông tin và bảo vệ nhà đầu tư vốn rất nghiêm ngặt áp dụng cho các công ty Mỹ. ASA ủng hộ yêu cầu của các thượng nghị sĩ nhằm chấm dứt tình trạng này.

Những người ủng hộ SEC hành động cho rằng một lý do khác là các công ty Trung Quốc này thiếu minh bạch. Năm 2025, các quan chức tài chính cấp bang thuộc Đảng Cộng hòa tại 21 bang đã yêu cầu SEC phán quyết liệu có nên hủy niêm yết các công ty Trung Quốc không bảo vệ đầy đủ nhà đầu tư Mỹ khỏi các sàn giao dịch Mỹ hay không.

Trong những năm gần đây, các cơ quan quản lý ngày càng chú ý đến rủi ro từ những công ty Trung Quốc đăng ký ở nước ngoài nhưng chủ yếu niêm yết tại Mỹ. Chính quyền Trump và chính quyền tiền nhiệm của Tổng thống Biden cũng thể hiện sự tiếp nối chính sách hiếm thấy trong vấn đề này.

Dưới sự lãnh đạo của cựu Chủ tịch SEC Gary Gensler, cơ quan này đã yêu cầu các tổ chức phát hành nước ngoài liên quan đến công ty Trung Quốc phải công bố thêm thông tin, đồng thời buộc Bắc Kinh lần đầu tiên phải đồng ý cho phép cơ quan quản lý Mỹ kiểm tra công việc của các công ty kiểm toán phía Trung Quốc.

Chủ tịch SEC Atkins nhậm chức vào năm 2025. Trong cùng năm ông đã thành lập một nhóm công tác đặc biệt nhằm trấn áp các hành vi gian lận xuyên biên giới gây tổn hại đến nhà đầu tư Mỹ, bao gồm các hành vi có thể vi phạm luật chứng khoán của các công ty Trung Quốc. Nhóm này cũng sẽ xem xét các công ty kiểm toán hỗ trợ doanh nghiệp nước ngoài tiếp cận thị trường vốn Mỹ.

Trước đó, trong một báo cáo, Văn phòng Bảo vệ Nhà đầu tư của SEC cho biết, trong bối cảnh mức độ tiếp xúc đầu tư của nhà đầu tư Mỹ đối với các cấu trúc VIE ngày càng tăng, cơ quan này sẽ tập trung đánh giá các rủi ro liên quan đến VIE của Trung Quốc.

Trong một cuộc phỏng vấn với Fox Business vào tháng 12/2025, ông Atkins cho biết SEC cần đảm bảo rằng các quy tắc của mình được tuân thủ, luật pháp được thực thi, và có thể tiếp cận các hồ sơ kiểm toán.

Ông cũng cho biết rằng SEC đã tạm ngừng giao dịch gần một chục công ty Trung Quốc do liên quan đến thao túng thị trường.

Thứ Tư (18/3), cộng đồng tình báo Mỹ đã công bố báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên năm 2026”, trong đó nhiều lần đề cập đến các mối đe dọa đến từ Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Trong báo cáo dài 34 trang, cộng đồng tình báo Mỹ nhận định: “Mục tiêu của Bắc Kinh là thống trị khu vực (Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương), thách thức vai trò lãnh đạo của Washington, gia tăng ảnh hưởng đa phương và kinh tế, đồng thời tăng cường sức mạnh quân sự, trong khi coi Mỹ là đối thủ cạnh tranh chiến lược chính”.

Giám đốc tình báo cũng đặc biệt nhấn mạnh rằng về mặt công nghệ, năng lực trí tuệ nhân tạo đang phát triển nhanh chóng và làm thay đổi cục diện các mối đe dọa. Trung Quốc được xem là đối thủ cạnh tranh mạnh nhất của Mỹ trong lĩnh vực AI, với mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu vào năm 2030.